۲ـ ۴ـ پیشینه پژوهش
پژوهش‌های داخلی
با توجه به اینکه روند علمی تحلیل محتوا در ایران پیشینه زیادی ندارد و از سوی دیگر پژوهش‌های اجتماعی مرتبط با موضوع معلولیت نیز مورد بی‌توجهی قرار گرفته است به طبع تحلیل محتوای سینمای معلولیت نیز از این قاعده مستثنی نیست و امری است که تا به حال به آن به صورت علمی پرداخته نشده است. اما در خصوص پیشینه تحقیقات در حوزه معلولیت و رسانه به صورت عام و تحلیل محتوای رسانه‌ها به صورت خاص، در خارج از کشور، می بایست اذعان داشت که کتاب‌ها و مقالات متعددی وجود دارد و کارهای ارزنده‌ای انجام گرفته است.
پژوهش‌های خارجی
بث هالرا و همکارانش معتقدند اگرچه سالیان درازی است که معلولیت مترادف با تراژدی، رنج و ضعف در اذهان عمومی است، جنبش حقوق افراد معلول در حال مبارزه برای ارائه درک درست‌تر و مناسب‌تری از این کلمه در افکار است از این رو طی تحقیقی که آنان بر روی ۲ روزنامه نیویورک تایمز و واشنگتن پست در سال‌های ۱۹۹۰، ۱۹۹۵ و۲۰۰۰ (یعنی از سال تصویب قانون افراد معلول آمریکا تا ۱۰ سال بعد از آن) انجام داده‌اند تا تأثیرات این جنبش را بر روی نحوه بازنمایی معلولیت بررسی کنند به این نتیجه رسیده‌اند که برچسب‌زنی به افراد معلول در این رسانه‌ها بهبود یافته است ولی هنوز رسانه‌ها حقوق معلولیت، لفظ‌گذاری و ادبیات صحیح آن را نشناخته‌اند و با آن فاصله دارند (Haallera et al, 2006).

لارنس کارتر لانگ در سال ۲۰۰۵ در مقاله خود با عنوان آیا مردن بهتر از معلولیت است؟ دو فیلم سینمایی دریای درون^[۶۲] و کودک ملیون دلاری^[۶۳] را با موضوع خودکشی نقش اول فیلم که دارای معلولیت است، مورد مطالعه و بررسی عمقی قرار داده است (Carter-Long,2005).
سفران، در تحقیقات کمّی خود به این نتیجه رسید که تعداد فیلم‌های برنده جایزه اسکار با موضوع معلولیت از  در دهه ۱۹۷۰ به ۴۳% در دهه ۹۰ رسیده است. (safran, 1998a)
بیرد و پایپس، در نمونه ۲۸۷ تایی از فیلم‌هایی که بررسی کردند به این نتیجه رسیدند که  شخصیت‌های این فیلم‌ها دارای معلولیت بودند. (Byrd & spipes, 1981)
بیرد و الیوت ،در تحقیق مشابهی که در سال ۱۹۸۵ انجام دادند ۱۰۵۱ فیلم را بررسی کردند و نتیجه این بود که  (  ) فیلم‌ها شامل ۱۵۴ شخصیت دارای معلولیت بودند که اکثر آنها را افراد معلول ذهنی و روانی تشکیل می دادند.
این دو تن در سال ۱۹۸۸ تحقیقات بیشتری انجام دادند تا دریابند که غالبا چه تعداد شخصیت دارای معلولیت در فیلم‌های بلند حضور دارند در ۱۳۶ فیلم نمایش داده شده ۱۷۷ شخصیت دارای معلولیت وجود داشت که باز هم اکثر آنها را افراد دارای معلولیت روانی تشکیل می‌داد (حدود ۴۲% ، معلولیت حسی ۱۴%، اختلالات عصبی عضلانی و بیماری های قلبی۱۰% و عقب‌ماندگی ذهنی ۳%) (Byrd & Elliot, 1985)
سفران، نیز به نتیجه مشابهی رسیده بود مبنی بر اینکه از میان فیلم‌های برنده جایزه اسکار با موضوع معلولیت، بیشترین تعداد را معلولیت روانی به خود اختصاص داده بود.
بایرد (۱۹۸۹)، ویژگی‌های خاص شخصیت‌های دارای معلولیت مثل داشتن نقش اصلی یا فرعی، جنسیت، عادی بودن شخصیت و یا جذابیت آن، قربانی یا قهرمان فیلم بودن، عضویت در خانواده، روابط اجتماعی، طبقه اجتماعی، وضعیت اشتغال، رده سنی و نوع معلولیت را در فیلم‌ها مورد بررسی قرار داد. ۶۷ شخصیت دارای معلولیت در ۵۳ فیلم از ۳۰۲ فیلم بررسی شده وجود داشت. بایرد نتیجه گرفت فرد دارای معلولیتی که معمولاً نقش اصلی را برعهده گرفته بود غالباً جنسیت مردانه داشت، از نظر فیزیکی وابسته و دارای شخصیت غیرعادی و قربانی ولی از نظر اجتماعی با شخصیت دیگر فیلم مرتبط بود از طبقه متوسط بدون شغل و میانسال بود (Byrd, 1989)
پس از انجام این نوع تحقیقات کمّی، تحلیل محتوای آثار سینمایی بر مبنای کلیشه‌هایی که در رابطه با افراد معلول وجود دارد، مرسوم شده است. کلیشه‌هایی که رسانه نیز با بازتولید آن به نگرش‌های نادرست نسبت به این افراد دامن می‌زند.
محققانی مانند روندا بلک (۲۰۰۷) تحقیقات و تحلیل محتوای در فیلم‌های سینمایی را بر مبنای همین کلیشه‌ها و وجود یا عدم وجودشان در فیلم‌های سینمایی به انجام رسانده‌اند. وی در پژوهش خود تحت عنوان قربانیان و فاتحان: بازنمایی معلولیت جسمی در پرده نقره‌ای، ۱۸ فیلم سینمایی را از منظر کلیشه‌سازی و همچنین نحوه انعکاس شخصیت افراد دارای معلولیت فیلم‌ها را مورد بررسی قرار داده است.
در این فصل نویسنده تلاش کرده است که در کنار تاریخچه معلولیت و سینما، تعاریف موجود از معلولیت و نگرش‌های تاریخی نسبت به این امر را ذکر کند و همچنین تلاش‌های جامعه دارای معلولیت برای احقاق حقوق و تغیر ادبیات این حوزه را که دست آورد فعالین این حوزه بوده است را  یادآور شود تا خوانندگان اطلاعات مربوطه و لازم را کسب کنند. در رابطه با الگوهای معلولیت که پژوهش حاضر بر مبنای آن انجام گرفته است، محقق، بر اساس نظریه الیور و تقسیم‌بندی او از الگوهای معلولیت به دو مدل فردی و اجتماعی اقدام کرده و این نوع تقسیم بندی را شالوده کار خود قرار داده است. در واقع الگوی اجتماعی معلولیت همان الگوی حقوقی در مطالعات معلولیت آمریکا است و در مطالعات معلولیت انگلیس با عنوان الگوی اجتماعی مشهور است. در این تحقیق میزان انعکاس کلیشه‌ها در فیلم‌ها نیز بر اساس هفت کلیشه رایج از معلولیت طبق نظر نلسون (۱۹۹۶) تعیین و بررسی خواهد شد.
فصل سوم
ابزار و روش تحقیق
- روش تحقیق
- جامعه آماری و حجم نمونه
- روش و ابزار تحقیق
- روایی و پایایی تحقیق
۳ـ ۱ـ روش‌شناسی
تحلیل محتوای کمی و کیفی
اساس تحلیل محتوای کمّی توسط پل لازاسفلد^[۶۴] در آمریکا در خلال دهه ۲۰ و ۳۰ قرن بیستم ارائه گردید. در اواسط قرن بیستم در پی اعتراض به روش کمّی و سطحی و ساده بودن تحلیل‌ها در آن، توجه‌ها به مفاهیم و محتوای پنهان موضوع معطوف گشت و رویکرد کیفی تحلیل محتوا توسعه داده شد (حاجیلو ،۱۳۸۳).
در تحلیل محتوای کمی نگاه کمی به متن ظهور می‌یابد و کمیّت متن اساس هرگونه تحلیل قرار می‌گیرد و عدد کلید اصلی حل معمای فهم متن به شمار می‌رود.
در روش تحلیل کیفی، معنا در کنار عدد و شمارش اهمیت خاص خود را پیدا می‌کند و مفهوم و معنای متن، از مجموع کلی کلمات، علاوه بر مفهوم و معنای جزئی کلمات به دست می‌آید و معنا با تکیه بر معنای ظاهری کلمات و نیز معنای فراظاهری کلمات، مورد تحلیل قرار می‌گیرد (بشیر، ۱۳۸۵).
تمایز اساسی بین روش‌شناسی کمّی و کیفی را می‌توان در جایگاه معنا در متون رسانه‌ها یافت. تحلیل محتوای کمّی بر معنای ثابت از متون رسانه‌ها تأکید دارد که خوانندگان مختلف می‌توانند بارها با بهره گرفتن از چارپوبی ثابت، آن را شناسایی کنند.روش های تحلیل محتوای کیفی بر توان متون در انتقال معنای چندگانه که به گیرنده آن بستگی دارد، تأکید دارند (حاجیلو،۱۳۸۳).
ایده اصلی تحلیل محتوای کیفی، حفظ مزایای تحلیل محتوای کمی و انتقال آن به تحلیل کیفی ـ تفسیری است. تحلیل محتوای کیفی می‌کوشد که به زمینه یا بافت ارتباط نیز توجه کند و از آن نیز اطلاعاتی به‌دست آورد (کوثری، ۱۳۸۷)
از آنجا که نمی‌توان بخشی از فیلم را درنظر گرفت و پیامی را به آن نسبت داد، سازوکار پیشنهادی نئوفورمالیست‌ها این است که وقتی پیامی به فیلمی نسبت داده می‌شود می‌بایست کلیّت فیلم درنظر گرفته شود نه اینکه با درنظر گرفتن یک صحنه به نتیجه‌گیری خارج از متن رسید. عناصر سبکی و شکل روایت‌گری فیلم نشانگر پیام فیلم است (حمید مشکوه، ۱۳۸۵).
۳ـ ۲ـ روش تحقیق
مطالعه حاضر بر اساس تحلیل محتوای کمی و کیفی بنا نهاده شده است. استفاده از هر دو روش به صورت توأمان بدین منظور انتخاب شده است که پاسخ به برخی سوال‌های تحقیق در رابطه با نحوه انعکاس مستلزم توجه و دقت به پیام کلی فیلم می‌باشد و از طریق نگاه صرفاً کمی قابل پاسخگویی نیست.
۳ـ ۳ـ جامعه آماری
در این پژوهش جامعه آماری فیلم‌های بلند سینمایی مربوط به دو دهه گذشته ایرانی و خارجی بود که برنده جوایز اسکار و یا برنده جوایزی در فستیوال‌های مختلف بودند، موضوع این فیلم‌ها کاملاً مرتبط با معلولیت و نقش اصلی آن در داستان فیلم، دارای معلولیت جسمی و یا حسی بود.
دلایل انتخاب فیلم‌هایی که در آن نقش اصلی را فرد دارای معلولیت جسمی یا حسی دارد به شرح زیر است:
۱ـ معلولیت جسمی و حسی قابل مشاهده است و نیاز به موشکافی و بررسی پزشکی ندارد.
۲- در دید عمومی قرار داشته و ویژگی مخفی و ناشناخته شخصیتی نیست که نتوان عکس العمل عموم را نسبت به آن ارزیابی کرد .
۳- برخلاف عقب ماندگی ذهنی یا اتیسم که اغلب از بدو تولد در فرد وجود دارد. معلولیت جسمی و حسی هر زمان و برای هر کس (افراد غیرمعلول) امکان بروز داشته و تجربه‌پذیر است .
حامیان و فعالین حقوق معلولیت این امر را با عنوان «افراد موقتا غیرمعلول» ^[۶۵] متذکر می شوند این نکته اشاره به این دارد که بسیاری از افراد سرانجام در اثر کهولت به درجاتی دارای معلولیت خواهند شد. Shapiro, 1994) )
۳ـ ۴ـ نمونه و روش نمونه‌گیری
از میان لیست فیلم‌هایی که با توجه به شاخص‌های ذکر شده جمع‌ آوری شده بود دو فیلم ایرانی و دو فیلم خارجی به روش تصادفی انتخاب و به عنوان نمونه مورد بررسی قرار گرفت. جدول مشخصات فیلم ها در ادامه آمده است.^[۶۶]
جدول ۳ـ ۱) مشخصات فیلم‌های مورد بررسی

 

عنوان فیلم کارگردان	سال تولید	بازیگران	موضوع فیلم	جوایز مهم
میم مثل مادر رسول ملاقلی پور	۱۳۸۵	گلشیفته فراهانی، حسین یاری، علی شادمان	سپیده (گلشیفته فراهانی) باردار است و پزشکان دلیل معلولیت فرزندش را که در شکم اوست استنشاق گازهای شیمیایی در زمان جنگ می‌دانند. سهیل (حسین یاری) همسر او اصرار دارد که این کودک(علی شادمان) به دنیا نیاید ولی مادر با همه مشکلات از پدر کودک جدا شده و به تنهایی او را به دنیا آورده و بزرگ می‌کند.

• جعل و تقلب: ممکن است لیسانس گیرنده با جعل و تقلب اشخاص ثالث مواجه شود و اصولاً اقامه ی دعوای جعل و تقلب بر عهده ی مالک اختراع است که باید در برابر جاعلین اقدام کند.^[۸۲]

 

معمولاً لیسانس دهنده در سرزمینی که به آن تکنولوژی صادر می کند حضور ندارد و بنابراین لیسانس گیرنده است که با جعل و غصب حقوق مالکیت صنعتی در سرزمین خودش مواجه می شود و نفع وی در این است که از تکنولوژی در کشور خود حمایت کند؛ زیرا باید برای تکنولوژی جعل شده هزینه بپردازد؛ لذا باید در قرارداد پیش بینی شود که لیسانس گیرنده یک مراقبت معقول و متعارفی در بازار داشته باشد و به محض این که از جعل تکنولوژی مطلع شد، به طور کامل به واگذارنده اطلاع دهد تا وی خودش بتواند آن را حفظ کند. باید در قرارداد پیش بینی شود که آیا تنها لیسانس دهنده باید چنین تکالیفی را انجام دهد یا ذی نفع هم می تواند مثلاً در دادگاه ها دعوای جعل و تقلب اقامه کند و یا به دفاع از حق بپردازد و یا طرف قراردادی اش را ملزم به چنین تکلیفی کند.^[۸۳]

گاهی فعالیت هایی که در پرتو اختراع صورت می گیرد موجب نقض حقوق اشخاص ثالث می شود. از آن جا که لیسانس دهنده نمی تواند ماهیت فعالیت های لیسانس گیرنده را پیش بینی و آن را کنترل کند، معمولاً از پذیرش تعهد و تضمین پاسخ گویی به ادعاهای اشخاص ثالث خودداری می کند. با وجود این، در مواردی که لیسانس گیرنده اطلاعات فنی یا تکنولوژی را بدون تغییر اساسی مورد استفاده قرار می دهد، لیسانی دهنده می پذیرد که از دعوای نقض حقوق علیه ذی نفع دفاع کند و ذی نفع نیز وظیفه دارد اقامه ی دعوا علیه خودش را به طرف قراردادی اش اطلاع دهد تا او فرصت دفاع داشته باشد.^[۸۴]
بند دوم : تعهدات لیسانس گیرنده
الف: تعهد به بهره برداری: لیسانس گیرنده متعهد به بهره برداری از اختراع واگذار شده است که این تعهد هم چنین در فرضی که قرارداد لیسانس غیر انحصاری باشد وجود دارد.^[۸۵] توجیه تعهد بهره برداری به این صورت است که دارنده ی ورقه ی اختراع خودش ملزم به بهره برداری از اختراع است. در واقع، برای این که دچار ضمانت اجرای ماده ی ۳۷ قانون ثبت علایم و اختراعات نشود، باید اختراع خود را به کار گیرد، زیرا به موجب بند ۴ ماده ی مذکور، هرگاه اختراع مورد استفاده قرار نگیرد، هر ذی نفعی می تواند تقاضای صدور حکم بطلان ورقه ی اختراع را بنماید و لذا تعهد مذکور با عقد لیسانس به ذی نفع منتقل می شود و هزینه هایی که او پرداخت می کند، به دلیل بهره برداری از اخترع است؛ به بیان دیگر، بهره برداری از اختراع تنها یک حق نیست، بلکه در عین حال تکلیف هم هست و این تکلیف ساخته و پرداخته ی رویه ی قضایی و دکترین حقوقی در فرانسه و سوییس است.
تعهد به بهره برداری، به ویژه در موردی که پرداخت رویالتی ها به صورت درصدی از میزان فروش و متناسب با میزان درآمد لیسانس گیرنده تعیین می شود، تشدید می گردد که معمولاً شرط کنترل پیش بینی می شود تا لیسانس دهنده مطمئن شود گزارش های ذی نفع، درست است.
در عقد لیسانس علامت تجاری هم، تکلیف به بهره برداری و استفاده از علامت مورد نظر وجود دارد؛ زیرا برای این که علامت ارزش تجاری اش را حفظ کند، به ویژه در فرضی که خود مالک از آن بهره برداری نمی کند، باید مورد استفاده قرار گیرد. ذی نفع هم باید از علامت تجاری طبق شرایط قرارداد استفاده کند و هر نوع استفاده ی خارج از شرایط قراردادی، جعل و تقلب محسوب می شود.
در لیسانس علامت تجاری، برای حفظ ارزش تجاری علامت، کیفیت محصولات پیش بینی می شود تا از کیفیت محصولات لیسانس دهنده (مثلاً در مورد عطرها) پایین تر نباشد و به همین منظور ویژگی های حداقلی کیفیت پیش بینی می شود که برای حسن اجرای این شرط، مالک ابزارهایی را برای کنترل این شروط برای خود حفظ می کند.^[۸۶]
در قرارداد لیسانس دانش فنی که تأدیه ی هزینه به صورت اقساطی است، معمولاً تعهد ذی نفع به بهره برداری از دانش فنی در مدت پرداخت اقساط و برای رسیدن به سود و بازده حداقل و حفظ استاندارد کیفیت محصولات پیش بینی می شود. گاهی لیسانس دهنده به ذی نفع اجازه می دهد که از علامت تجاری او نیز استفاده کند که باید استانداردهای کیفیت محصول را نیز حفظ کند. در قرارداد باید راه های دست یابی لیسانس دهنده به اطمینان از اجرای تعهدات ذی نفع و اعمال نظارت کیفی و بازرسی از محصولات او، با امکان منع وی از ادامه ی فروش با علامت تجارتی او برای محصولاتی که از استانداردهای کیفی پایینی برخوردارند، پیش بینی شود؛ زیرا نشان دادن استفاده از دانش فنی لیسانس دهنده بر روی محصول، به شهرت و اعتبار او لطمه می زند و گاهی پیش بینی می شود که اگر در زمان های تعیین شده به استاندارد لازم نرسد، قرارداد خاتمه یابد.^[۸۷]
نکته ی دیگری که در مورد بهره برداری باید ذکر کرد این است که بهره برداری از موضوع عقد لیسانس جنبه ی شخصی دارد و قائم به شخصیت لیسانس گیرنده است و به همین دلیل، لیسانس گیرنده جز در صورتی که در قرارداد پیش بینی شده باشد، حق ندارد «تحت لیسانس»^[۸۸] بدهد و از این حیث تفاوتی در قراردادهای ملی و بین المللی لیسانس وجود ندارد. بنابراین، باید در قرارداد پیش بینی شود که آیا لیسانس گیرنده می تواند «تحت لیسانس» بدهد یا نه و گاهی واگذاری چنین حقی به ذی نفع، بر حسب کشور مربوطه ممکن است منجر به بی کیفیتی محصولات مالک تکنولوژی شود و لذا او می تواند این حق را برای خود در قرارداد محفوظ نگه دارد که در جریان مذاکرات مربوط به «تحت لیسانس» شرکت کند.^[۸۹] و این امر یکی از تفاوت های عقد اجاره با قرارداد لیسانس است که در قرارداد اجاره، مستأجر جز در صورت شرط خلاف، می تواند مورد اجاره به دیگری واگذار کند.^[۹۰] در حالی که چنین حقی در قرارداد لیسانس باید پیش بینی شود.
ب:پرداخت رویالتی (هزینه): پرداخت هزینه ی تکنولوژی مورد نظر ممکن است به صورت پولی باشد یا غیر پولی؛ مثلاً در لیسانس دانش فنی، ممکن است لیسانس دهنده بخواهد به دانش فنی لیسانس گیرنده دست یابد یا به صورت عرضه ی برخی کالاها یا کمک فنی و غیره هزینه را دریافت کند. اگر پرداخت هزینه ی تکنولوژی به صورت پولی صورت گیرد، معمولاً در قرارداد، زمان، مکان و روش پرداخت، نوعی پولی که باید پرداخت شود، امکان تغییر نوع پول، مالیات و غیره را پیش بینی می کنند.^[۹۱]
پرداخت هزینه به صورت پول ممکن است به صورت مبلغی مقطوع و با اقساط متغیر باشد که میزان آن بستگی به بهره برداری از تکنولوژی دارد و یا ممکن است ترکیبی از این دو شیوه باشد. پرداخت هزینه ی تکنولوژی به صورت مقطوع ممکن است به صورت واحد و یک جا و یا به صورت اقساط از پیش تعیین شده باشد که این اقساط نیز ممکن است مبلغ ثابت، افزایشی یا کاهشی در دوره های متفاوت داشته باشد.
با وجود این، در بیشتر قراردادهای انتقال تکنولوژی، هزینه به صورت درصد تعیین می شود که معمولاً مبلغی هم بابت حق ورود به هنگام امضای قرارداد گرفته می شود.^[۹۲]
اگر لیسانس گیرنده می ترسد که با بهره گرفتن از تکنولوژی مورد نظر به اهداف و نتایج قراردادی نرسد، بهترین راه این است که پرداخت هزینه ی تکنولوژی با بهره گرفتن از روش «میزان فروش و یا حجم تولید» صورت گیرد تا تعادل بین رویالتی ها و رسیدن به اهداف مورد نظر برقرار شود.
گاهی در قرارداد لیسانس، بدون توجه به نتایج به دست آمده از تکنولوژی مورد نظر به وسیله ی ذی نفع و صرف نظر از این که او توانسته باشد با بهره گرفتن از تکنولوژی لیسانس دهنده به نتایج پیش بینی شده برسد یا نه، پرداخت حداقل یا حداکثر رویالتی پیش بینی می شود که یک تعهد به نتیجه است و ذی نفع در هر صورت باید آن را بپردازد.
معمولاً زمان پرداخت هزینه و رویالتی ممکن است به طرق زیر پیش بینی شود:
(۱) زمان پرداخت رویالتی ها وقتی است که محصولی که در آن تکنولوژی به کار رفته تولید و یا ساخته شود.
(۲)زمان پرداخت رویالتی ها وقتی است که کالاهای تولیدی از تکنولوژی مورد نظر، به مشتری تحویل داده می شود یا وقتی که مشتری دینش را ادا می کند یا پایان سال و غیره است.^[۹۳]
ج: تعهد به عدم رقابت: این تعهد در دو زمان مطالعه می شود؛ یعنی در زمان اجرای قرارداد و پس از انقضای مدت قرارداد؛ زیرا مرسوم است که در قرارداد شرط می شد گیرنده ملتزم می شود لیسانس که به هیچ عنوانی، چه مستقیم و چه غیر مستقیم، محصولات یا خدماتی که جنبه ی رقابتی با محصولات و خدمات لیسانس دهنده دارد، به بازار عرضه نکند. گاهی چنین شرطی فراتر از حق راجع به اختراع است؛ زیرا لیسانس گیرنده نمی تواند از اختراع دیگری که ورقه ی اختراع هم ندارد، ولی در حوزه و قلمرو اختراع موضوع عقد لیسانس قرار می گیرد، استفاده کند. بنابراین، تعریف محصولات یا فرایندهایی که همان کارکردهای موضوع عقد لیسانس را داشته باشند، بسیار اهمیت دارد و اگر ذی نفع خلاف تعهد مذکور عمل کند، نه تنها قراردادی را نقض کرده بلکه مرتکب جعل و تقلب نیز شده است.^[۹۴]
د: شرط تهیه مواد از لیسانس دهنده^[۹۵]: توافقی است که دریافت کننده ی تکنولوژی متعهد می شود محصولات دیگری را نیز از لیسانس دهنده خریداری کند. این توافق ها معمولاً در قراردادهای بزرگ لیسانس وجود دارد که لیسانس گیرنده ملتزم می شود محصولات دیگری از لیسانس دهنده خریداری کند. به موجب این شرط، دارنده ی تکنولوژی، حق تهیه ی تمام یا بخشی از مواد لازم برای بهره برداری از موضوع عقد لیسانس را برای خودش حفظ می کند. اگر اصل شرط قابل نکوهش باشد، برخی قوانین ضدتر است و قوانین رقابتی با آن مخالف هستند، اما در برخی اوقات فواید عمده ای دارد؛ مثلاً وقتی که قطعات یا موارد لازم برای بهره برداری از تکنولوژی را فقط لیسانس دهنده در اختیار دارد، هر چند فاقد ورقه ی اختراع باشد، در این صورت ذی نفع چاره ای ندارد جز این که کیفیت قراردادی محصول را حفظ کند، زیرا مرسوم است که صاحب تکنولوژی حق فراخواندن محصول از بازار یا از بین بردن انبار محصولاتی که کیفیت قراردادی را نداشته باشند، برای خودش حفظ می کند.^[۹۶]
ه: تعهد به رازداری: تعهد به رازداری، به ویژه در قرارداد لیسانس دانش فنی پیش بینی می شود. چون در قوانین ملی بسیاری از کشورها و در قوانین بین المللی هم به طور کامل از دانش فنی حمایت نشده است؛ لذا از آن جا که ماهیت دانش فنی به سری بودن آن است، بهتر است که طرفین قرارداد شرط رازداری را پیش بینی کنند تا بدین وسیله از افشای آن جلوگیری شود. همچنین ذی نفع باید متعهد شود که پس از انقضای مدت قرارداد، دیگر از آن استفاده نکند؛ زیرا استرداد موضوع قرارداد در لیسانس دانش فنی، بر خلاف سایر قراردادها، ممکن نیست و همان طور که قبلاً هم اشاره شد، دانش فنی برگشت دادنی نیست. (نمی توان از ذی نفع خواست که دانش فنی مورد نظر را فراموش کند)، ولی می توان شرط کرد که لیسانس گیرنده پس از انقضای قرارداد حق بهره برداری از دانش فنی مورد نظر را نداشته و در صورت تخلف هم، وجه التزامی پیش بینی شود تا ذی نفع از آن استفاده نکند و اگر چنین شرطی در قرارداد لیسانس دانش فنی، پیش بینی نشده باشد، لیسانس دهنده نمی تواند ذی نفع را از استفاده ی دانش فنی مورد نظر منع کند.
مبحث دوم : فرانشیز
امروزه از قراردادهای فرانشیز به منظور گسترش قلمرو جغرافیایی دامنه فعالیت‌ های تجاری استفاده می‌ شود. در این روش طرفین قرارداد توافق می‌ نمایند تا با همکاری متقابل یکدیگر، فروش کالا یا ارائه خدماتی را در قالب یک نظام از پیش طراحی شده که حاوی یک بسته حقوق مالکیت فکری است، به صورت مستمر به انجام رسانند. این نوع ویژه از قرارداد را می‌توان به طور خلاصه، تبادل نسبی «شهرت» و «سرمایه» در قالب نظام مذکور دانست.
گفتار اول: تعریف و ماهیت فرانشیز
فارغ از قوانین ملی برخی از کشورها همچون اسپانیا و ایتالیاکه اقدام به ارائه تعریفی در رابطه با قراردادهای فرانشیز نموده‌ اند، برخی از اسناد بین‌ المللی و منطقه‌ای نیز اقدام به ارائه تعریفی در این رابطه و در چهارچوب اهداف خاص خود نموده‌ اند.^[۹۷]
در بسیاری موارد،تولید کنندگان ،کارخانه داران ،سرمایه داران و صاحبان حقوق مالکیت معنوی مانند حق اختراع علایم شناخته شده تجاری و …و به جای آنکه مستقیما اقدام به فعالیت و تجارت در کشور خاصی نمایند،اقدام به اعطای پروانه ی فعالیت به افرادی دیگر ،معمولا ساکن و فعال در همان سرزمین ،می کنند.^[۹۸]
از جمله تعاریف ارائه شده در رابطه با قراردادهای فرانشیز، تعریفی است که در ماده ۲ «قانون نمونه موسسه بین‌ المللی یکسان کردن حقوق خصوصی در مورد افشای اطلاعات فرانشیز» ذکر شده است. در این ماده فرانشیز چنین تعریف شده است: «حقوق اعطا شده توسط یک طرف (فرانشیزدهنده) که طرف دیگر (فرانشیزگیرنده) را مجاز و ملزم می‌ نماید، در ازای عوض مالی مستقیم یا غیرمستقیم، متعهد به تجارت فروش کالا یا (ارائه) خدمات از طرف خود تحت یک سیستم طراحی شده توسط فرانشیزدهنده که شامل دانش تجربی و مساعدت می‌ باشد، و (فرانشیزدهنده )تا حدود زیادی شیوه‌ ای را که در آن تجارت فرانشیز باید مورد بهره‌برداری قرار گیرد تعیین می‌ نماید، و شامل کنترل عمده و مستمر بهره‌ برداری از سوی فرانشیزدهنده بوده، و عمدتا مرتبط با یک علامت تجاری، علامت خدماتی، نام تجاری یا آرم طراحی شده توسط فرانشیزدهنده است»
تعریف دیگر ارائه شده مربوط به ماده ۳:۱۰۱ «اصول حقوق اروپایی در مورد قراردادهای نمایندگی تجاری، فرانشیز و توزیع کالا [۹۹]» است. در این ماده فرانشیز به قراردادهایی که تحت آن «یک طرف (فرانشیزدهنده) به طرف دیگر (فرانشیزگیرنده)، در ازای عوض، حق انجام یک تجارت (تجارت فرانشیز) را در قالب شبکه فرانشیزدهنده با اهداف فروش برخی از محصولات از طرف فرانشیزگیرنده و تحت نام فرانشیزگیرنده اعطا می‌ نماید، و به موجب آن فرانشیزگیرنده حق و تعهد به استفاده از نام تجاری یا علامت تجاری و سایر حقوق مالکیت فکری، دانش تجربی و روش تجاری را دارد» تعریف شده است. با این وجود تعاریف دیگری نیز در حقوق اتحادیه اروپا تاکنون ارائه شده است^..
برخی از حقوق‌ دانان ایرانی نیز قرارداد فرانشیز را چنین تعریف نموده‌ اند: «قرارداد فرانشیز توافقی است که به موجب آن، فرانشیزدهنده اجازه بهره‌ برداری از مجموعه مالکیت های فکری را با محوریت علامت تجاری خود، به همراه یک نظام تجاری خاص و راهبردهای فنی و تجاری به فرانشیزگیرنده به منظور تولید و توزیع محصولات یا ارائه خدمات، تحت نظارت و کنترل خود و معمولا در قبال دریافت عوض، می‌ دهد.»^[۱۰۰]
از مجموع تعاریف ارائه شده در فوق می‌توان عناصر مشترک اقسام قراردادهای فرانشیز را شامل موارد ذیل دانست^:
۱) استفاده از نام تجاری، علامت تجاری، دانش تجربی و روش تجاری فرانشیزدهنده.
۲) انجام دادن یک تجارت (business) توسط فرانشیزگیرنده، به نام و به حساب خودش.
۳)  وجود عوض در قرارداد.
۴) انجام دادن یک تجارت (business) توسط فرانشیزگیرنده، در قالب شبکه (network) فرانشیزدهنده.^[۱۰۱]
گفتار دوم :انواع فرانشیز به اعتبار روش های اعطای آن
روش‌های اعطای فرانشیز بر اساس میزان مدیریت مستقیم فرانشیزدهنده بر فرانشیزگیرنده متفاوت است. ورود یک شخص ثالث در میان فرانشیزدهنده و فرانشیزگیرنده موجب کاهش نقش مدیریت مستقیم فرانشیزدهنده بر فرانشیزگیرنده می‌گردد. نقش شخص ثالث نیز می‌تواند در موارد گوناگون یکسان نباشد. گاهی شخص ثالث به جای فرانشیزدهنده قرار می‌گیرد و گاهی در کنار وی.
الف: فرانشیز واحد^[۱۰۲]
فرانشیز واحد، معمولی‌ترین شکل اعطای فرانشیز است زیرا این نوع از فرانشیز دربرگیرنده ارتباط مستقیم میان فرانشیزدهنده و فرانشیزگیرنده می‌باشد. فرانشیز واحد بیشتر در رابطه انعقاد قرارداد فرانشیز داخلی مناسب می‌باشد که در آن فرانشیزدهنده می‌تواند بدون ایجاد یک ساختار جدید همچون مشارکت سرمایه‌ای ^[۱۰۳]، شبکه فرانشیز خود را توسعه دهد. با این وجود در رابطه با فرانشیزهای بین‌المللی، استفاده از این روش معمول نمی‌باشد. زیرا در این صورت فرانشیزدهنده و فرانشیزگیرنده در دو کشور گوناگون می‌باشند که تفاوت در زبان، فرهنگ، سیاست و اقتصاد منجر به ایجاد پیش‌شرط‌هایی گوناگونی برای راه‌اندازی شبکه فرانشیز در هریک از کشورهای مزبور خواهد شد^.
فرانشیزدهنده از طرق گوناگونی می‌تواند بر این مشکل غلبه نماید. این شخص می‌تواند از طریق استخدام مشاورین آشنا با کشور فرانشیزگیرنده، شبکه فرانشیز را با قواعد و مقررات خاص آن کشور تطبیق نماید. از طرف دیگر این امکان نیز وجود دارد که فرانشیزدهنده، یک شرکت فرعی را در کشور فرانشیزدهنده ایجاد نماید و یا اینکه اقدام به مشارکت سرمایه‌ای در آنجا نماید تا با حضور مستقیم خود در کشور مورد نظر، اقدام به اعطای حق استفاده از شبکه فرانشیز به فرانشیزگیرندگان نماید.
دو روش عمده در این رابطه ایجاد یک شرکت فرعی و یا استفاده از روش مشارکت سرمایه‌ای است^. پس از ایجاد شرکت فرعی، این شرکت به عنوان فرانشیزدهنده، اقدام به اعطای فرانشیز در کشور مزبور می کند و بر فرانشیزگیرندگان مدیریت و نظارت خواهد داشت. در این روش نقش کنترل و مدیریت مستقیم فرانشیزدهنده بر فرانشیزگیرندگان به نحو مطلوبی حفظ خواهد شد.
در مشارکت سرمایه‌ای نیز فرانشیزدهنده از طریق مشارکت با یک یا چند شخص در کشور مزبور، اقدام به راه‌اندازی شبکه فرانشیز در آن کشور می کند. مزیت استفاده از مشارکت سرمایه‌ای در مقایسه با روش ایجاد شرکت فرعی، همان به کارگیری شرکایی است که با کشور مورد نظر آشنایی کامل داشته و تجربه آنان می‌تواند در مناسب ساختن شبکه فرانشیز با نیازها و شرایط کشور مورد نظر مناسب باشد. در برابر این مزیت، تقسیم سود حاصل از اعطای فرانشیز به شریک یا شرکای داخلی را نیز می‌تواند از معایب این روش محسوب گردد.
ب: فرانشیز سرزمینی^[۱۰۴]
فرانشیزدهنده‌ای که خواهان گسترش شبکه فرانشیز خود در کشورهای گوناگونی بدون حضور خود در آنجا می‌باشد، از دو طریق می‌توان به این هدف برسد: (یک) انعقاد قرارداد توسعه فرانشیز^[۱۰۵] و (دو) انعقاد قرارداد فرانشیز کلان^[۱۰۶] .
در قرارداد توسعه فرانشیز، فرانشیزدهنده مستقیما با فرانشیزگیرنده مرتبط شده و فرانشیزگیرنده را موظف می کند تا چند واحد فرانشیز^[۱۰۷] را که معمولا شخصا مدیریت خواهد کرد، راه‌اندازی نماید که در این روش فرانشیزگیرنده نمی‌تواند فرانشیزگیرنده فرعی تعیین نماید^..
این نوع از قراردادها معمولا حاوی یک برنامه زمانی از پیش تعیین شده‌اند تا در ظرف آنها، فرانشیزگیرنده واحدهای مورد نظر را راه‌اندازی و توسعه دهد. این واحدها دارای شخصیت حقوقی جدایی از فرانشیزگیرنده نخواهند بود و شعب فرانشیزگیرنده تلقی خواهند شد^..
در انعقاد قرارداد فرانشیز کلان، فرانشیزدهنده حق اعطای فرانشیز‌های فرعی را به شخصی تحت عنوان «فرانشیزگیرنده کلان»^[۱۰۸] اعطا می کند تا شخص مزبور در قلمرو مشخصی، به اشخاص متعددی فرانشیز فرعی اعطا نماید که از چنین اشخاصی تحت عنوان «فرانشیزگیرنده فرعی»^[۱۰۹] یاد می‌شود^. در مواردی نیز ممکن است فرانشیزگیرنده فرعی حق راه‌اندازی چند واحد تجاری را داشته باشد که در این صورت به آن «فرانشیزچندواحدی»^[۱۱۰] گفته می‌شود^. در این روش فرانشیزگیرنده کلان در برابر فرانشیزگیرندگان فرعی، «فرانشیزدهنده» محسوب می‌شود.
گفتار سوم :قانون حاکم بر قرارداد فرانشیز
بحث قانون حاکم را در دو بخش شرایط شکلی و ماهوی باید بررسی کرد. از نظر شرایط شکلی، قرارداد فرانشیز مانند دیگر قراردادها از قاعده ی قدیمی و معروف حقوق بین الملل خصوصی^[۱۱۱] یا قواعدی که در محل تنظیم بر سند حاکم است پیروی می کند؛ مسائلی مانند کتبی بودن، نوع زبان، ثبت و … تابع قانون محل تنظیم قرارداد است ^[۱۱۲] ، ولی از نظر روابط طرفین، اصل بر این است که قانونی که طرفین، آزادانه در قرارداد انتخاب نموده اند، بر روابط آنان حاکم است^[۱۱۳]، اما اگر طرفین قانون خاصی را انتخاب نکرده باشند، توافق فرانشیز تابع قانون کشوری است که اعطاکننده ی امتیاز، در آن اقامت دارد ؛ البته در بعضی موارد ممکن است قوانین آمره ی کشور گیرنده امتیاز شرایط خود را بر قرارداد طرفین، حاکم بداند که با توجه به تنوع و تعدد قوانین مرتبط با فرانشیز، امری عادی است.
روابط بین طرفین قرارداد فرانشیز
در قرارداد فرانشیز نیز، مانند دیگر قراردادها، حقوق و تعهداتی برای هر یک از طرفین به وجود می آید که بسته به نوع و شیوه ی عمل، دارای تفاوت هایی است. معمولاً قرارداد فرانشیز به یکی از صور زیر انعقاد می یابد^[۱۱۴]:

 

• فرانشیز ترکیبی^[۱۱۵]: در این شیوه هر سه نوع اصلی فرانشیز، یعنی تولیدی، توزیعی و خدماتی وجود دارد.

 

• فرانشیز انحصاری: همان شیوه ی معمول و اصلی فرانشیز است که گیرنده، امتیاز فعالیت در یک منطقه ی خاص مطابق روش اعطاکننده را دریافت می کند.

 

• فرانشیز مشارکتی^[۱۱۶]: در این شیوه، برخلاف روش معمول، اعطاکننده در سرمایه گذاری گیرنده و گیرنده در شرکت اعطا کننده سهام دار و شریک اند.

 

• فرانشیز مالی^[۱۱۷]: در برخی قراردادهای فرانشیز، احتیاج به سرمایه گذاری سنگین توسط گیرنده ی امتیاز وجود دارد و در برخی دیگر، بیش تر احتیاج به مدیریت و فعالیت است که این امر خود می تواند قرارداد فرانشیز را به دو گونه ی مالی و اجرایی تقسیم کند.

 

۵ . فرانشیز موسع یا چندتایی^[۱۱۸]: در این روش، گیرنده ی امتیاز چند قرارداد فرانشیز را که همگی متعلق به یک سیستم خاص اند بررسی و اجرا می نماید^[۱۱۹] .

همچنین هورن گزارش کرد که ژن جهش یافته SYNE4 در موش باعث نشکیل سلول های مویی خارجی می شود ولی در هنگام بلوغ شدن شنوایی آن ها از بین می رود، در حالی که سلول های مویی داخلی دست نخورده باقی می مانند .[۳۱,۳۲]
۲-۳-۶ ژن CABP2
CABP2 از گروه پروتئین های متصل شونده به کلسیم می باشد که مربوط به کالمودولین^[۴۰] هستند که در مغز و اندامهای حسی قرار دارند. به احتمال زیاد مانند کالمودولین ها، اعضای این خانواده باعث تحریک کیناز II وابسته به کالمودولین^[۴۱] و پروتئین فسفاتاز کلسینورین^[۴۲] می شوند. پروتئین های متصل شونده به کلسیم جز مهمی از انتقال سیگنال های بین سلولی از طریق کلسیم^[۴۳] هستند. خانواده CABP با کانال های دریچه دار ولتاژی در ارتباط و آن ها را تنظیم می کنند. در حلزون گوش، ورود کلسیم از طریق این کانال ها به سلول های مویی، باعث انتقال سیناپسی^[۴۴] به گانگلیون مارپیچی نرون ها می شود و اطلاعات شنوایی را به مغز انتقال می دهد .[۳۳] CABP2 روی کروموزوم ۱۱q13.2 با هفت اگزون قرار دارد. پروتئین ۲۲۰ اسید آمینه ای دارد که توالی نوکلئوتیدی آن از ۶۲۸۶۳۸۳ شروع و در ۶۷۲۹۰۸۹۹ خاتمه می یابد.[ ۱۵,۱۶]
طباطبایی فر و همکاران در سال ۲۰۱۱ یک خانواده ایرانی با ازدواج خویشاوندی با چهار فرزند که به درجه شدید ناشنوایی پیش زبانی مبتلا بودندرا مورد بررسی قرار دادند. اما نتوانستند ژنی که باعث این بیماری می شود را شناسایی کنند اما موفق شدند جایگاه ژن CABP2 در DFNB93 شناسایی کردند .[۳۳,۳۴]
در سال ۲۰۱۲ شراون وهمکاران سه خانواده ایرانی با ازدواج خویشاوندی، غیر مرتبط به یکدیگر که مبتلا به ناشنوایی با توارث اتوزومی مغلوب بودند را بررسی کردند. تمامی بیماران به ناشنوایی پیش زبانی پایدار در دو گوش مبتلا بودند. آن ها در هر سه خانواده جهش splice site در ژن CABP2، c.637+1G>T، را شناسایی کردند. این جهش باعث پرش از اگزون ۶ می شود و اگر RNA از بین نرود، باعث جا بجایی قاب خواندن^[۴۵]می شود و یک پروتئین زود رس کوتاه^[۴۶] (p.Phe164Serfs*4) را تولید می کند .[۳۵]
۲-۳-۷ ژن OTOGL
ژن OTOGL روی کروموزوم ۱۲q12.31 در لوکوس DFNB84B با ۵۸ اگزون قرار دارد. توالی نوکلئوتیدی این ژن از ۸۰۶۰۳۲۳۳ شروع شده و در ۸۰۷۷۲۸۷۰ پایان می یابد. پروتئینی که این ژن کد می کند متعلق به گروه انوژلین^[۴۷]است که در گوش داخلی مهره داران بیان می شود. سطح رونویسی آن در جنین بسیار بالا، دوران نوزادی کمتر و در دوران بزرگسالی بسیار پایین است. در حلزون گوش، انوژلین در مرتب سازی شبکه فیبری غشای تکتوریال^[۴۸] دخیل است .[۳۶]
ژن PTPRQ با جایگاه DFNB84A و ۴۲ اگزون نیز روی کروموزوم ۱۲q12.31 در نزدیکی ژن OTOGL است. توالی نوکلئوتیدی ژن PTPRQ از ۸۰۸۳۸۱۲۶ آغاز شده و در ۸۱۰۷۳۹۶۸ خاتمه می یابد.
آل-امرویی و همکاران در سال ۲۰۰۱ از طریق PCR، cDNA موش به این نتیجه رسیدند که انوژلین نوعی گلیکوپروتئین مخصوص گوش داخلی است که در تمام ساختارهای بدون سلول^[۴۹] بیان می شود .[۳۷]
یاریز و همکاران در سال ۲۰۱۲ سه برادر و یک خواهر از خانواده ترکی با ازدواج خویشاوندی را مورد مطالعه قرار دادند که مبتلا به ناشنوایی عصبی غیر سندرمی غیر تصاعدی بودند.ناشنوایی در این بیماران به صورت پیش زبانی و متقارن با شدت متوسط گزارش شده بود.از طریق نقشه کشی هموزیگوسیتی،یک منطقه آتوزیگوت ۱۵Mb روی کروموزوم ۱۲ پیدا کردند. از طریق توالی یابی^[۵۰]، یک حذف۱bp هموزیگوت (c.1430delT) را در ژن OTOGL که ایجاد تغییر frameshift می کرد در یکی از برادران پیدا کردند. به احتمال زیاد این تغییر باعث اتمام زودرس در پروتئین (p.Val477Glufs*25c) می شود. تمامی خواهر و برادرها برای جهش nonsense ،C1378R، هموزیگوت بودند. همچنین یک nonsense و یک splice site هتروزیگوتی را در یک خانواده بدون ازدواج خویشاوندی و سه برادر مبتلا پیدا کردند .[۳۸]

شکل ۲-۳ تفاوت بیان ژن OTOGL در دوران نوزادی و بزرگسالی
فصل سوم
روش شناسی تحقیق
۳-۱ نوع مطالعه
بررسی از نوع مطالعات بنیادی کاربردی می باشد.
۳-۲ جامعه، نمونه آماری و روش نمونه گیری
جامعه و نمونه مورد تحقیق بیماران مبتلا به ناشنوایی غیر سندرمی با توارث اتوزومی مغلوب ازقبل به دلیل تحقیقات قبلی در مرکز آماده بودند. خانواده های ناشنوا از مراکز بهزیستی به مرکز تحقیقات ژنتیک معرفی می شدند. معیار انتخاب خانواده ها از این قرار بود: بیماران مبتلا به ناشنوایی غیر سندرمی اتوزومی مغلوب از خانواده هایی با ازدواج خویشاوندی با بیش از دو فرد مبتلا و حداقل یک برادر یا خواهر سالم. بعد از تهیه رضایت نامه، و گرفتن نمونه خون تمام افراد خانواده، DNA بیماران وافراد سالم خانواده ها استخراج شده بود. DNAها از نظر کیفی وکمی بررسی شده بودند. و دلیل و ژن جهش یافته مرتبط به ناشنوایی این بیماران در تحقیقات قبلی مشخص نشده بود.
۳-۳ روش جمع آوری داده ها
خانواده های ناشنوا از مراکز بهزیستی به مرکز تحقیقات ژنتیک معرفی شدند و به مرکز مراجعه کردند و جمع آوری و بررسی از طریق پرسشنامه
مارکرها و لینکج ها
نقشه کشی هموزیگوت^[۵۱]
۳-۴ متغیرها
جدول ۳-۱ متغیره ها

 

مقیاس	روش اندازه گیری	متغییر کیفی	متغییر کمی	نوع متغییر		عنوان متغییر
				وابسته	مستقل
بلی-خیر	ادیوگرام معاینه پزشک	√		√

(۳-۱۸)

 

 

 

 

 

(۳-۱۹)

 

 

 

 

 

محدودیت­های (۳-۱۶) تا (۳-۱۹) نیز دامنه متغیرهای مساله را تعریف می­ کنند. محدودیت­های دیگر:

 

 

 

 

 

(L)

 

 

 

(۳-۲۰)

 

 

 

 

 

 

 

s.t

 

 

 

(۳-۲۱)

 

 

 

 

 

(۳-۲۲)

 

 

 

 

 

(۳-۲۳)

 

 

 

 

 

مدل سطح پایین Lمساله تخصیص سفر بر اساس رویه تعادل کاربر قطعی است که جریان­های تعادلی در کمان­ها x_ij را برای هر ترکیب معین از متغیرهای سطح بالا محاسبه می­ کند. توضیحات لازم در رابطه با مدل ریاضی و ویژگی­های آن در پیوست (الف) آمده­اند.

روش‏ حل توسعه داده شده

روش حل ارائه شده از سه مرحله تشکیل شده است. در مرحله اول، با بهره گرفتن از الگوریتم فرا­ابتکاری (HGA,BA) جواب های اولیه مربوط به توپولوژی شبکه (تعیین جهت معابر، تعداد خط­های اضافه شده به هر معبر و تخصیص خط­ها به معابر) ایجاد می­شوند. در مرحله دوم، متغیر سیگنال با روش بهینه سازی موضعی تنظیمات سیگنال با ثابت در نظر گرفتن متغیر توپولوژی شبکه حل و بهنگام­سازی می گردد. در مرحله آخر، با روش جستجوی خطی مقدار بهینه ظرفیت ذخیره در هر تکرار بدست می آید.
به عبارتی، مرحله دوم درون مرحله سوم قرار می گیرد. با ثابت در نظر گرفتن متغیرهای توپولوژی شبکه برای بدست آوردن ظرفیت ذخیره با بهره گرفتن از روش جستجوی خطی در هر تکرار متغیرهای تنظیم سیگنال بهنگام می­شوند تا مقدار بهینه متغیر تنظیم سیگنال با توجه به متغیر توپولوژی و سطح تقاضا بدست آید.
از روش الگوریتم ژنتیک ترکیبی با شبیه سازی تبرید و الگوریتم زنبور عسل برای ایجاد جواب متغیرهای گسسته (توپولوژی)مساله استفاده شده است، که در این بخش کلیات الگوریتم ژنتیک و زنبور عسل بیان می­ شود و در بخش بعدی الگوریتم های توسعه داده شده تشریح خواهند شد.

کلیات الگوریتم ژنتیک

از سال ۱۹۶۰ تقلید از موجودات زنده برای استفاده در الگوریتم­های قدرتمند درحل مسایل بهینه سازی مورد توجه قرار گرفتند، که ” تکنیک­های محاسبه­ی تکاملی” نام گرفتند. الگوریتم ژنتیک اولین بار توسط جان هالند]۴۶[ و همکاران در دانشگاه میشیگان مطرح شد. آنان در تحقیقات خود به فرایند سازگاری در سیستم­های طبیعی توجه کردند و برای مدل­سازی آن در سیستم­های مصنوعی، که باید دارای توانایی­های سیستم طبیعی باشند، تلاش کردند. نتیجه تلاش آنها پیدایش الگوریتم ژنتیک بود.

مزایای الگوریتم ژنتیک

می توان قابلیت های روش ژنتیک را نتیجه­ امتیازات ویژه این روش دانست. برخی از این امتیازات به صورت زیر هستند.

 

 

• جستجوی چند جانبه و کار همزمان بر روی جمعیتی از متغیرها. الگوریتم ژنتیک در یک جمعیت از جواب ها و با مجموعه ­ای از آن­ها شروع به جستجو می­ کند، نه با یک جواب واحد. بدین ترتیب، به جای یافتن نقطه­ی مناسب، محدوده­های مناسب در فضای متغیر­ها شناسایی می شوند.

 

 

 

• استفاده از مقدار تابع هدف برای جستجو. بنابراین، نیازی به اطلاعات جانبی دیگر مانند مشتق تابع ندارد. به همین دلیل، به راحتی می­توان از این روش در بهینه سازی توابع ناپیوسته یا دارای تغییرات ناگهانی و چندین نقطه بهینه­ موضعی استفاده کرد.

 

 

 

• کلی بودن الگوریتم و مستقل بودن اجزای آن. الگوریتم ژنتیک به خاطر طبیعت تکاملی، جواب ها را بدون توجه به طرز کار ویژه­ی مساله جستجو می­ کند و می­توان با هر نوع تابع هدف و محدودیت (خطی و غیر خطی) در هر فضای جستجو (گسسته، پیوسته یا مرکب) به کار گرفت. به عبارت دیگر، این الگوریتم انعطاف پذیری بالایی دارد.

 

 

 

• بدون توجه به دامنه­ خاص، جستجوی به وسیله اعمالی فوق­العاده ساده انجام می­گیرد، که بسیار ساده و قابل درک است. در عمل، الگوریتم ژنتیک به طور حیرت آوری در جستجوی فضاهای پیچیده­ کاملا غیر­خطی و چند­بعدی به صورتی سریع و موثر عمل می­ کند.

 

 

اعداد میانگن ۳ تکرار ± انحراف معیار می­باشند. حروف بزرگ متفاوت در هر ردیف نشان دهنده وجود اختلاف آماری معنی دار در سطح ۰۵/۰ < p می­باشد.
اجاق و همکاران^[۲۲] در سال ۲۰۱۰ گزارش کردند که استفاده از عصاره دانه انگور در حداکثر غلظت در فیلم­های کیتوزان باعث کاهش فاکتور L و افزایش فاکتور a گردید که این امر نشان دهنده کاهش شفافیت و افزایش قرمزی در مقایسه با نمونه کنترل گردید که این خاصیت به دلیل حضور پلی­فنل­ها خصوصا پروآنتوسیانیدین­های موجود در عصاره دانه انگور می­باشد(۷۰).
Siripatrawan and Harte در سال ۲۰۱۰ گزارش کردند که عصاره چای سبز در ترکیب با فیلم کیتوزان باعث کاهش شفافیت فیلم می­گردد(۸۳).
Thaworn و همکاران در سال ۲۰۱۱ تاثیر عصاره چوب درخت kiam را بر خصوصیات ضد میکروبی و مکانیکی فیلم­های هیدروکسی پروپیل متیل سلولز حاوی ۱ تا ۵ برابر از غلظت حداقل غلظت کشندگی تمامی باکتری­ ها (MBC^[23]) عصاره چوب درخت Kiam را بررسی کردند. نتایج بدست آمده برای مقایسه اثر افزودن عصاره چوب درخت kiam به فیلم­های خوراکی هیدروکسی پروپیل متیل سلولز نشان داد که با افزودن عصاره چوب درخت kiam رنگ فیلم­های حاصل تیره­تر و قرمزتر گردید. افزودن عصاره چوب kiam به فرمولاسیون فیلم­های هیدروکسی پروپیل متیل سلولز باعث کاهش خاصیت trancparency فیلم­ها می­گردد. فیلم­های هیدروکسی پروپیل متیل سلولز بدون عصاره چوب درخت kiam درای trancparency بالاتری بوده و با افزایش غلظت عصاره چوب درخت kiam در فرمولاسیون فیلم­های خوراکی هیدروکسی پروپیل متیل سلولز میزان خصوصیت trancparency فیلم­ها به میزان بیشتری کاهش پیدا می­ کند. کاهش در شفافیت می ­تواند به دلیل پراکندگی نور و جلوگیری از انتقال نور در اثر استفاده از عصاره چوب kiam در فرمولاسیون فیلم­های هیدروکسی پروپیل متیل سلولز باشد.

شکل ‏۴‑۵: مقایسه غلضت­های مختلف عصاره مریم نخودی بر فاکتور L فیلم­های حاصل از نشاسته سیب زمینی

مقایسه فاکتور رنگ سنجی a

جدول ۴-۶ و شکل ۴-۶ نشان دهنده نتایج حاصل از مقایسه فاکتور رنگ سنجی a فیلم­های نشاسته سیب زمینی حاوی غلظت­های مختلف عصاره آبی گیاه مریم نخودی می­باشد. همانطور که مشاهده می­ شود به صورت کلی افزودن عصاره آبی گیاه مریم نخودی باعث کاهش میزان فاکتور a فیلم­های نشاسته سیب زمینی گردیده است. نتایج تجزیه و تحلیل آماری در سطح احتمال ۰۵/۰ < p نشان داد که افزودن عصاره به فرمولاسیون فیلم­ها به طور معنی داری باعث کاهش فاکتور a گردیده و با افزایش غلظت عصاره این کاهش ادامه پیدا کرده است. کمترین میزان قرمزی در فیلم حاوی ۳۵% عصاره آبی مریم نخودی مشاهده شد که برابر ۵۴/۰±۳۷/۵- بدست آمد و کمترین میزان قرمزی در فیلم نمونه کنترل بدست آمد که برابر ۲۳/۰±۳۳/۲- بدست آمد.

جدول ‏۴‑۶: مقایسه غلضت­های مختلف عصاره مریم نخودی بر فاکتور a فیلم­های حاصل از نشاسته سیب زمینی

 

تیمار
فاکتور a

کنترل
^A23/0±۳۳/۲-

۱۵ % عصاره مریم نخودی
^A78/0±۱۱/۳-

۲۵% عصاره مریم نخودی
^AB67/0±۵۶/۴-

۳۵% عصاره مریم نخودی
^B54/0±۳۷/۵-

 

اعداد میانگن ۳ تکرار ± انحراف معیار می­باشند. حروف بزرگ متفاوت در هر ردیف نشان دهنده وجود اختلاف آماری معنی دار در سطح ۰۵/۰ < p می­باشد.
شکل ‏۴‑۶: مقایسه غلضت­های مختلف عصاره مریم نخودی بر فاکتور a فیلم­های حاصل از نشاسته سیب زمینی

مقایسه فاکتور رنگ سنجی b

جدول ۴-۷ و شکل ۴-۷ نشان دهنده تاثیر میزان افزودن عصاره آبی گیاه مریم نخودی بر میزان فاکتور b فیلم­های نشاسته سیب زمینی می­باشد. نتایج بدست آمده نشان می­دهد افزودن عصاره آبی گیاه مریم نخودی باعث افزایش میزان زردی فیلم­های نشاسته سیب زمینی گردیده است. نتایج تجزیه و تحلیل آماری نشان می­دهد که اختلاف آماری معنی داری بین نمونه­ کنترل و سایر نمونه­ها وجود دارد و با افزایش غلظت عصاره آبی میزان زردی به میزان بیشتری افزایش پیدا کرده است که کمترین میزان زردی مربوط به نمونه کنترل و بیشترین میزان زردی مربوط به نمونه حاوی ۳۵% عصاره آبی گیاه مریم نخودی بوده است.

جدول ‏۴‑۷: مقایسه غلضت­های مختلف عصاره مریم نخودی بر فاکتور b فیلم­های حاصل از نشاسته سیب زمینی

 

تیمار
فاکتور b

کنترل
^D07/1±۶۷/۲