شکل (۲-۱۹) طرح UPFC 36
شکل (۲-۲۰) مشخصه های مختلف جبران سری ۳۶
شکل (۲-۲۱) خطوط ارتباطی نیروگاه آبی دز ۳۹
شکل (۳-۱) ساختمان داخلی خازن ۴۴
شکل (۳-۲) قسمتهای مختلف یک بانک خازنی ۴۵
شکل (۳-۳) اصلاح ضریب توان ۴۶
شکل (۳-۴) مدار معادل بار دو شبکه تغذیه (شامل دیاگرام فازور شکل جبران نشده و شکل جبران شده) ۵۰
شکل (۳-۵) شبکه توزیع ساده شده ۵۷
شکل (۳-۶) نمودار فازور برای شبکه شکل ۱-۲ ۵۷

شکل (۳-۷) شبکه توزیع به همراه خازن جبرانساز موازی ۵۸
شکل (۳-۸) کلید با مقاومت ۶۵
شکل (۳-۹) کلید با سلف ۶۵
شکل (۵-۱) فلوچارت الگوریتم مورچگان در تجدید آرایش بهینه ۸۳
شکل (۵-۲) ولتاژ باس ها قبل و بعد از جایگذاری ۸۷
شکل (۵-۳) ولتاژ باس ها قبل و بعد از جایگذاری ۹۰
شکل (۵-۴) نمودار تک‌خطی فیدر دامغان ۹۱
شکل (۵-۵) نمودار ولتاژ باس های شبکه ۹۴
شکل (۵-۶) نمودار توان اکتیو شبکه ۹۵
شکل (۵-۷) نمودار توان راکتیو شبکه ۹۵
فهرست جداول
جدول (۳-۱) توان راکتیو لازم جهت جبران کامل در ضریب توانهای مختلف ۴۹
جدول (۵-۱) اطلاعات باس های مربوط به سیستم ۱۴ باسه ۸۵
جدول (۵-۲) اطلاعات مربوط به توپولوژی شبکه در سیستم ۱۴ باسه ۸۶
جدول (۵-۳) اطلاعات مربوط به باس ها برای سیستم ۳۰ باسه ۸۸
جدول (۵-۴) اطلاعات مربوط به توپولوژی شبکه در سیستم ۳۰ باسه ۸۹
مقدمه
مقدمه
انرژی الکتریکی از تأثیر گذار ترین و انعطاف پذیر ترین گونه های انرژی است این انرژی می تواند با روش های گوناگونی تولید به آسانی منتقل گردد و در نهایت به شکل های مفیدی از انرژی های سودمند مانند نور، گرما و برق تبدیل گردد. درصورت نبود این انرژی،تجهیزات صنعتی بزرگ یا وسایل الکترونیکی بسیار کوچک نیز وجود نخواهد داشت. هدف نهایی از طراحی و کارکرد سیستم الکتریکی رساندن انرژی الکتریکی با اقتصادی ترین بها و بهترین کیفیت در شرایط ایمن به مصرف کنندگان است در صنعت برق به برقراری و تداوم تغذیه ی مصرف کننده اهمیت زیادی داده شده است زیرا امروزه با پیشرفت تکنولوژی و مدرنتر شدن زندگی اجتماعی لزوم پیوستگی جریان الکتریکی مورد نیاز مصرف کنندگان در تمام طول شبانه روز و سال امری است حیاتی و روز به روز بیشتر احساس می شود. با توجه به رشد افزاینده تقاضای برق و گسترش بیشتر استفاده از وسایل برقی در جوامع امروزی نیاز به افزایش تولید انرژی الکتریکی بیش از پیش احساس می گردد. بر اساس گزارش EAI مقدار مصرف برق در سال ۲۰۳۰ با ۴۵ درصد رشد مواجهه خواهد شد.رشد مصرف انرژی الکتریکی در کشور سالانه۱۰ درصد می باشد[۱]
به طور معمول برای تأمین این مقدار افزایش در تقاضا باید هم به ظرفیت تولید افزوده و هم به ظرفیت خط انتقال بیافزاییم . با این وجود نبود اطمینان کافی از برگشت سرمایه گذاری باعث کاهش نسبت سطح ظرفیت تولیدی و تقاضای بار شده است این امر موجب کاهش سطح ذخیره تولید شبکه گشته است که این خود سبب آسیب پذیری بیشتر سیستم قدرت در برابر شرایط اضطراری می گردد.علاوه برآن، فرسودگی شبکه نیز آسیب پذیری آنرا در برابر فرو پاشی ولتاژ به شدت افزایش می دهد. خاموشی ۲۴ ساعته ۲۴ آگوست سال ۲۰۰۳ در آمریکا نیز خود شاهدی بر این ماجرا است. این حادثه و حوادث مشابه دیگر علاقمندی به ثبات در پروفیل ولتاژ و تأثیر هزینه های سرمایه گذاری را افزایش می دهد. [۲] در کشور ما ایران نیز دو نوع خاموشی وجود دارد که یکی در ۳۰ اردیبهشت سال ۸۰ و دیگری در ۱۲ فروردین ۸۲ رخ دادند که آسیب پذیری سیستم های قدرت را در مقابل بروز خطاها نشان دادند . مطالعات نشان می دهد که بیشترقطعی ها و خاموشی های مصرف کننده گان (حدود ۸۰ درصد) ناشی از ناپایداری می باشد. بنابراین ثبات در پایداری ولتاژ در دهه های اخیر مورد توجه بیشتری قرار گرفته است. [۳]
با پیشرفت تکنولوژی و مطالعات روی قطعات نیمه هادی، نیمه هادی ها کاربرد وسیعی در صنعت برق پیدا کرده اند و پایدار شدن توانایی نیمه هادی ها و ساخت رابط ها و مبدل های الکترونیک قدرت و همچنین بوجود آمدن تمایلات اقتصادی و زیست محیطی گزینه ای دیگر جهت افزایش ظرفیت انتقال فرا روی مهندسین شبکه و سیستم های قدرت قرار گرفته است که این همان ادواتFacts می باشد استفاده از ادوات Facts و خازن گذاری در سال های اخیر رونق یافته و پیش بینی ها نشان می دهد ادوات Facts در آینده ای بسیار نز دیک نقش بسیار مهمی را در سیستم های قدرت ایفا می کند. [۲و۳]
وظیفه و هدف اصلی یک سیستم قدرت پیشرفته، تولید برق به اقتصادی ترین شکل ممکن و انتقال آن از طریق خطوط انتقال با کمترین هزینه و توزیع با بازده بالا به منظور تحویل به مصرف کنندگان در سطح قابل قبولی از ولتاژ و فرکانس می باشد. یک سیستم قدرت شامل سه بخش تولید، انتقال و توزیع می باشد. امروزه با پیشرفت تکنولوژی و مدرنتر شدن زندگی، لزوم پیوستگی سرویس دهی به مشترکین ومصرف کنندگان انرژی الکتریکی هر چه بیشتر احساس می گردد اما برآوردن چنین درخواستی با وجود مصرف کنندگان متفاوت (صنعت، تجاری، خانگی) در نظر گرفتن بُعد مسافت که اغلب طولانی می باشد و از کنترل مهندسین نیز خارج می باشد امکان پذیر نمی باشد جهت بررسی این مسأله و سنجش عملکرد این سیستم از نظر پیوستگی در سرویس دهی به مصرف کنندگان معیاری مورد استفاده قرار می گیرد که از آن به پروفیل ولتاژ یاد می شود. [۴]

اهمیت مساله
در سیستم های قدرت، به دلایل مختلف از جمله محدودیت های ولتاژ و انواع پایداری ها، بهره برداری از ظرفیت کامل خطوط امکان پذیر نیست ایجاد بازار آزاد رقابتی در سیستم های تجدید ساختار یافته ایجاب می کند که از حداکثر ظرفیت خطوط استفاده شود.استفاده حداکثر از ظرفیت خطوط ممکن است باعث ایجاد اضافه بار در برخی خطوط، خارج از ظرفیت مجاز آنها شود. این پدیده به عنوان فرو پاشی ولتاژ در خطوط انتقال مطرح می شود. یکی از راه های پیشنهادی برای بهبود فرو پاشی ولتاژ استفاده از خازن در شبکه قدرت است. استفاده حداکثر ظرفیت سیستم های قدرت به همراه حفظ قابلیت اعتماد و امنیت آن یکی از مهمترین اهداف طراحان و بهره برداران این سیستم می باشد و از طرفی پیشرفت سریع فن آوری الکترونیک قدرت، امکانات زیادی را برای توسعه تجهیزات جدید به منظور بهره برداری بهتر از سیستم های موجود فراهم آورده است. به این منظور در دهه های گذشته تجهیزات کنترلی متعددی تحت عنوان سیستم های انتقال انعطاف پذیر (Facts) ساخته شده و در بسیاری از شبکه های قدرت کشورهای جهان نصب و مورد بهره برداری قرار گرفته است با توجه به اهمیت و شناخت این ادوات در جامعه علمی و صنعتی برق ایران و از طرفی نبود منابع فارسی در این زمینه تحقیقات این پایان نامه تحت عنوان بهبود پروفیل ولتاژ با در نظر گرفتن هزینه ثابت جمع آوری و به ثبت رسیده است. می دانیم که امروزه با توجه به محدودیت عبور توان در خطوط که از دو محدودیت عمده حرارتی و پایداری ناشی می شود ( شبکه از نظر اقتصادی و امنیتی) استفاده کامل ازشبکه های به هم پیوسته امکان پذیر نیست. [۵]

نتایج پیش بینی شده و اهداف پایان نامه
یکی از ویژگی های اساسی این پایان نامه معرفی و شناساندن دیدگاه سیستمی آن نسبت به جبران ساز خازنی است و در واقع سعی شده که محدوده ای از مفاهیم کنترل افت ولتاژ خازن و مدل سازی آنها مورد توجه قرار گیرد.در این پایان نامه تلاش برای آن است که با بهره گرفتن از تحقیقات گذشته برای بهبود فروپاشی ولتاژ راه حلی برای فروپاشی ولتاژ پیدا کنیم که همزمان با بهبود افت ولتاژ هزینه نیز ثابت بماند و از مقدار مشخصی تجاوز ننماید. [۵]
این پایان نامه با بهره گرفتن از الگوریتم بهینه سازی مورچگان و زبان برنامه نوسی مطلب تهیه شده است.
با توجه به اینکه یکی از مهمترین مزایای خازن در سیستم انتقال افزایش حاشیه پایداری سیستم قدرت است، پس با کنترل توان اکتیو وراکتیو خط در طی بروز خطا در سیستم این فرایند صورت می پذیرد.
با این تفکر در این پایان نامه جایابی بهینه خازن با بهره گرفتن از الگوریتم مورچگان و با هدف حداقل رساندن خسارات مالی ناشی از افت ولتاژ بررسی شده است. مکانو ظرفیت نامی خازن به عنوان پارامترهای بهینه سازی در نظر گرفته شده اند.جایابی برای کنترلرهای بانک خازنی انجام شده است و شبیه سازی روی شبکه فیدر دامغان انجام شده است. در این پایان نامه و در فرایند شبیه سازی سعی برآن است که فروپاشی ولتاژ را قبل از نصب و بعد از نصب خازن با در نظر گرفتن هزینه ثابت و محدود نشان دهیم و می بینیم که برای شبکه استفاده از خازن چه تأثیری بر روی ولتاژ داشته و چه هزینه ای باید بابت این فروپاشی ولتاژ پرداخت گردد افت ولتاژ به معنای کاهش مقدار مؤثر ولتاژ از مقدار نامی است که می تواند ناشی از بروز خطا با عوامل دیگر باشد این پدیده باعث از کار افتادن وسایل مصرف کنندگان شده و خسارات مالی زیادی را به مصرف کنندگان تحمیل می کند. در این مطالعه به منظور ارزیابی تأثیر خازن در کاهش هزینه های ناشی از افت ولتاژ در شبکه از الگوریتم مورچگان استفاده شده است.برای در نظر گرفتن هزینه های ثابت سعی برآن است که در فصل های بعدی با تشریح کامل به روشن شدن بهتر موضوع می پردازیم.
مقدمه ای بر بانک های خازنی و جبران سازهای ادوات FACTS
دلایل استفاده از خازن و ادوات FACTS در سیستم انتقال
سیستمهای انتقال AC انعطاف پذیر به سیستمهای انتقالی اطلاق می شود که در آنها از فناوری نیمه هادیها به منظور افزایش بهره وری سیستم استفاده شده است. گرچه به کارگیری ادوات نیمه هادی در سیستمهای قدرت دهه ۷۰ میلادی یعنی زمانی که از SVCها برای تثبیت ولتاژ و افزایش ظرفیت انتقالی استفاده می شد. برمی گردد اما مفهوم سیستمهای انتقال AC انعطاف پذیر نتیجه تحقیقات یک گروه کاری EPRI می باشد که در سال ۱۹۸۸ میلادی تشکیل شد و هینگورانی در سخنرانی افتتاحیه کنفرانس قدرت آمریکا آن را مطرح کرد[۹] بعدها این سخنرانی در مرجع [۱۰] به صورت مستند درآمد.عوامل متعددی در گرایش از مفهوم سنتی سیستمهای انتقال به سوی مفهوم سیستمهای انتقال انرژی انعطاف پذیر دخالت دارند که از آن میان می توان به دو عامل عمده زیر اشاره کرد:
*مشکل عبور توان در مسیرهای ناخواسته(مشکل درحلقه)
*عدم بهره برداری از ظرفیت سیستم انتقال درحد ظرفیت حرارتی.
مشکلات یاد شده از انجا به وجود آمدند که با گذشت زمان با تغییراتی از قبیل رشد بیش از حد مصرف ، اتصال شبکه های کوچک به یکدیگر ، تأسیس نیروگاهها وخطوط انتقال جدید ونیز موارد متعدد دیگر باعث تغییراتی دراهداف اولیه طراحی سیستم که صرفأ تغذیه یک ناحیه محدود بود گردید به دلیل اختلاف موقعیت جغرافیایی گسترش متفاوتی در دو ناحیه صورت گرفت که هر ناحیه ویژگیها و مشکلات خاص خود را داشت. ناحیه ای با درصد جمعیت زیاد و وجود نیروگاههای نزدیک به مصرف مانند شبکه های قدرت اروپا وشرق آمریکا که با توسعه سیستم تبدیل به یک شبکه به هم پیوسته غبالی شده است و ناحیه ای که درآن توان قابل توجهی از نیروگاههای آبی به مراکز مصرف در فواصل دور مانند سیستمهای موجود در کانادا و برزیل تحویل می گردد. اتصال شبکه ها به یکدیگر علاوه بر مزیتهای فراوانی که در بر داشت، مشکلات عدیده ای را نیز به همراه آورد سیستمهای انتقال در ناحیه اول عمدتا با مشکل توان در حلقه و سیستمهای انتقال موجود در ناحیه دوم با عدم بهره برداری کامل از ظرفیت سیستم مواجه شدند. ابتدایی ترین راه حل برای حل مشکلات ذکر شده نصب خطوط جدید بود که به دلیل مسائل انرژی ومحیط زیست (آلودگی الکترومغناطیسی) حق عبور از ملک دیگران به منظور نصب دکل و نیز هزینه بالای ساخت خطوط جدید استفاده از این راه حل را با مشکلاتی مواجه ساخت. بهره برداران سیستمهای قدرت در این فکر بودند که با راهکارهایی بتوانند بدون ایجاد تغییراتی اساسی از ظرفیت سیستم انتقال موجود به نحو بهینه ای استفاده کنند. پیشرفت صنعت نیمه هادیها و استفاده از آن در سیستمهای قدرت حتی اگر انقلابی در بهره برداری از سیستم های قدرت تلقی نشود ، اما باعث پیشرفت چشمگیری در انعطاف پذیر کردن سیستم انتقال و بهره گیری بهینه از آن شد و بدین ترتیب مفهوم سیستمهای انتقال انرژی انعطاف پذیر پایه گذاری شد. نسل اول ادوات FACTS از عناصری با کلیدهای تریستوری تشکیل شدند که وظیفه تثبیت ولتاژ ، کنترل افزایش توان ظرفیت انتقال در بهره برداری شرایط ماندگار و بهبود رفتار دینامیکی سیستم را در حالت بروز اغتشاشات به عهده داشتند. پیشرفت روزافزون صنعت نیمه هادیها منجر به پیدایش کلیدهای نیمه هادی با قابلیت خاموش شدن(GTO) گردید و استفاده از آنها در مبدلهای منبع ولتاژ(VSC) در سطح ولتاژ و توان سیستم قدرت، معرف نسل جدیدی از ادوات FACTS شد و تحول دیگری در مفهوم FACTS بوجودآورد[۱۰]مفهوم خدمات دستیابی آزاد انتقال انرژی برای خصوصی سازی انتقال انرژی الکتریکی که از سال۱۹۹۵میلادی ارائه شد بر اهمیت ادوات FACTS به عنوان ابزار قدرتمندی در به اجرا درآوردن این ایده افزود . مورد یاد شده سومین عامل مهم به کارگیری ادوات FACTS محسوب شده و در حال حاضر به عنوان بحث جدیدی در تعیین سیاستهای کنترلی این ادوات ، تحت بررسی ، مطالعه و تحقیق می باشد. هر چند که مطالعه سیستمهای به هم پیوسته از پیچیدگی های خاصی برخوردار است ولی برای بررسی مشکلات و راه حلهای آن می توان از مدل تونن ساده شده دو سیستم قدرت و خط انتقال ارتباطی استفاده کرد[۱۱].شکل(۱) این مدل و نیز چگونگی تأثیر ادوات FACTSرا بر روی توان انتقالی به نمایش می گذارد توان اکتیو منتقل شده بین دو سیستم تابعی از ولتاژ پایانه(  ) امپدانس معادل خط (X) و اختلاف زاویه ولتاژها (  ) می باشد. ادوات FACTS قادرند یک یا تعدادی از این پارامترها را تحت تأثیر قرار داده و در نتیجه توان انتقالی را کنترل نمایند .

انواع جبران سازها
جبران ساز خازنی
استفاده از خازنها به عنوان تولیدکننده بار راکتیو به منظور تنظیم و کنترل ولتاژ و جلوگیری از نواسانات قدرت در شبکه ها و تصحیح ضریب قدرت در مصرف کننده ها به علت ارزانی و سادگی سیستم آن، بسیار متداول است. در یک مصرف کننده الکتریکی غیراهمی بین ولتاژ و جریان، اختلاف فازی وجود دارد. جریانی که مصرف کننده از شبکه می کشد دو جزو اکتیو Ip و راکتیو Iq دارد. حال اگر خازنی را به دو سر بار، متصل کنیم جریانی از شبکه می کشد که در خلاف جهت جریان راکتیو بار است. لذا جریان راکتیوی که از شبکه کشیده میشود کاهش می یابد . در این شرایط زاویه جدید بین جریان و ولتاژ تقلیل مییابد. به عبارت دیگر در شرایط جدید، ضریب توان cos φبزرگتر شده است. هر اندازه زاویه (φ) کوچکتر باشد متناسب با آن، قدرت اکتیو بیشتر و قدرت راکتیو کمتر خواهد شد.

خواستگاری در میان ایلات کرد شمال خراسان چه برای اقوام نزدیک و چه دور، تقریبا یکسان بوده است. خواستگاری با اقدام پدرو مادر پسر – که معمولا در مرحله اول زنها هستند – وبا رفتن به خانه دختر مورد نظر، شروع می شود تا نظر پدر و مادر دختر را نسبت به خود جلب کنند.

خواستگاران از نزدیکان داماد یا پیرزنهایی که ازاعتبار و تجربه کافی برخوردارند، انتخاب می شوند و در اغلب مواقع، مادر داماد به همراه خواستگاران نمی رود. خواستگاران وظیفه دارند دختر را از نظر اصالت خانوادگی، جمال، کمال و توانایی کار در عشیره بپسندند و پرس و جو نمایند که دختر خواستگار دیگری نداشته باشد. البته واضح است در این بررسی ها، به گونه ای رفتار نمی کنند که زننده و یا جنبه ی توهین آمیزداشته باشد. پس از مقدمه چینی ها، اگر خواستگاران، دختر را نپسندند به زودی خداحافظی کرده و می روند اما اگر دختر مناسب و مورد پسندشان واقع شود، موضوع را بی پرده با مادر و خویشاوندان دختر در میان می گذارند و می گویند آمده اند تا دخترشان را برای فلان شخص خواستگاری نمایند. مادر و خویشان دختر اجازه می خواهند و در جواب می گویند بر روی چشم، اجازه بدهید تا با دختر، پدر و دیگر خویشان، موضوع را در میان بگذاریم. مهمانان نیز، اجازه رفتن گرفته، و قول می گیرند چند روز بعد بیایند و خبر بگیرند. خانواده دختر در مدتی که معین کرده اند موضوع را با بستگان خود در میان گذاشته و شور و مشورت می کنند.
در این گونه گفتگوها اغلب ناسازگاری های شدیدی اتفاق می افتد. به ویژه هنگامی که جوانانی از خانواده خود مانند پسرخاله، پسردایی، پسرعمو و جز آنها به دختر نظر داشته باشد. در این گونه مواقع، عاقبت مادر دختر نظر خود را موافق می سازد و در هر حال در موعد مقرر تصمیم نهایی گرفته می شود. در روز مقرر پیکی از سوی خانواده پسر می آید که: «شما قولی به خانواده فلانی داده بودید حالا اجازه می دهید که خواستگاران رسما به خدمت برسند؟» اگر پاسخ خانواده دختر منفی باشد موضوع به کلی فراموش می شود.چنانچه پاسخ مثبت باشد پدر دختر به پیک خانواده پسر می گوید: «مانعی ندارد» ، و اگر پسری از اقوام عروس، داوطلب ازدواج با این دختر باشد و خانواده دختر نیز موافق با وی باشد، خانواده پسر داوطلب در این امر تعجیل می کند و پا پیش می گذارد.
زهرا صفایی نیز طی مقاله ای با عنوان"رقص در ایلات و عشایر ایران زمین” که در دی ماه ۱۳۸۴ در هفته نامه فصل نو به چاپ رسانده است به نحوی کاری مردم شناختی انجام داده است، خلاصه تحقیق ایشان به شرح ذیل می باشد:
یکی از مهمترین آداب و رسوم در میان ایلات و عشایر ایران رقص یا حرکات موزون و ریتمیک می باشد . هرچند رقص درکنارموسیقی به عنوان یک سرگرمی و عاملی روحیه بخش ، نشاط آور و شادی آفرین مطرح است که به زندگی سخت و دشوارایلیاتیِ سخت کوش، رنگ و جلایی خاص می بخشد ، لکن رقص از جنبه های دیگری نیز قابل بررسی است . رقص به عنوان یک هنر در کنار موسیقی و شعر بیان کننده حالات روحی و وسیله ای برای بیان احساسات و عواطف فردِایلیاتی بوده و نیزابزاری جهت ایجاد ارتباطِ نمادین می باشد . رقص درهمراهی با قصه گویی ونقالی نوعی نمایش گونه ی پرشور برای جذاب کردن کار قصه گوست و از این جهت قابل مقایسه با پانتومیم یا نمایش صامت در تئاتر می باشد که در آن فارغ از صحنه آراییهای مرسوم ، تنها با حرکات صورت ، دستها و بدن ، معنایی خاص را به بیننده القا می کنند . رقص همچنین کارکردهای دیگری مانند برانگیختن حس تعاون و دوستی از یکسو و پرورش احساس رقابت سازنده میان افراد ایل دارد و سبب آمادگی جسمانی و روانی برای انجام کارهای سخت زندگی کوچ نشینی می شود . باید توجه داشت که در اکثر ایلها و عشایر ایران همچنانکه بخش عظیم ، مهم و سختی از کارها بر دوش زنان است و زنان نیز دوش بدوش مردان و گاهی حتی بسیار فراتر از آنها به کار می پردازند و در تقسیم کار اجتماعی واجد نقشها و جایگاههای مهم و قابل توجهی هستند، درآیینها و رسوم نیز همه ی افراد ایل اعم از مردان و زنان همراهند و اصولا” در رقصها خصوصا” آنها که بازگوکننده ی مفاهیم خاصی هستند، هم زنان و هم مردان دارای نقش برابر می باشند و در رقصهای آیینی همه با هم می رقصند . این همراهی زنان با مردان در رقص ، در گذشته و تاریخ تمامی عشایر به چشم می خورد، لکن در معدودی از عشایر اکنون زنان و مردان در دستجات جداگانه ای می رقصند .
فاطمه امیری در تحقیقی با عنوان"بررسی شیوه های سنتی ازدواج در بین ایلات کهگیلویه و بویر احمد” که در مرداد ماه ۱۳۸۴ توسط خبرگزاری جمهورس اسلامی( ایرانا) چاپ شده است، با دیدی مردم شناسانه این رسم را مورد توجه قرار می دهد که در ذیل به خلاصه آن پرداخته می شود:
ازدواجهای ناف بری، خون بس، لویرات، سرارت، برون همسری،گل به گل و نذری از جمله انواع ازدواج ها در میان محلی ها و عشایر این استان بوده است. این نوع ازدواجها براساس موقعیت زمانی، شرایط خانواده، طایفه و عشیره در برخی از مناطق این استان صورت می گرفته و گاهی صورت می گیرد. ازدواج “ناف بری” برپایه نامزدی در دوران طفولیت بوده است.دربرخی موارد دختری که متولد می شد، همزمان با تولد پسری از اقوام یا طایفه، ناف هر دو را قطع و باانجام اینعمل این دو از همان بدو تولد نامزد می شدند و هنگام بلوغ ازدواج می کردند. در مواردی خصومت ها و نگرانیهای زیادی بین خانواده ها بر اثر لغو چنین آیینی هنگام بلوغ بوجود می آمد که نتایج ناخوشایندی هم داشته است. در روزگار گذشته، نامزدی ناف بری در سنین طفولیت در میان طبقات بالای جامعه ایلی بیشتر رایج بود که ابزاری برای زد وبندهای ایلی و طایفه ای بین بزرگان قوم محسوب می شده است، این روش امروزه کمتر رواج دارد. ازدواج “خون بس” درمواردی که بین دوقبیله یا طایفه اختلافی صورت گیرد و چنانچه فردی در این میان به قتل برسد برای جلوگیری از تداوم این خون ریزی درگیری و نزاعهای احتمالی،این نوع ازدواج صورت می گیرد و با این پیوند نوعی خویشاوندی جایگزین دشمنی خواهد شد. در باورهای ایلی “خون فقط با خون پاک می شود"، اما معتمدین و ریش سفیدان محلی درمواردی با برقراری ازدواج بین دو طایفه قاتل و مقتول به این خصومت پایان می دهند. دراین رسم،دختری از خانواده یا نزدیکان فرد قاتل را به عقد یکی از افراد خانواده مقتول با انتخاب “ولی دم” در می آورند تا پیوند زناشویی ریشه این خصومت را بخشکاند.
اما اگر بخواهیم به صورت متمرکز آثاری که نزدیک به موضوع تحقیق حاضر کار شده اند، بایست به مواردی چند اشاره کرد:

1. 1. آذر خسروی ترازک، بررسی جایگاه زن در ادبیات شفاهی طایفه ی کاکاوند، راهنما: منیژه مقصودی، مشاور: جلال الدین رفیع فر، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، شهریور ۱۳۸۲

رساله‌ای حاضر پژوهشی است که حاصل قریب به دو سال کار نظری و عملی است، راجع به مسایل زنان شکل گرفته و این مطلب را از دریچه ادبیات شفاهی انجام داده است، همانگونه که از عنوان رساله بر می‌آید «بررسی جایگاه زن در ادبیات شفاهی طایفه کاکاوند» هدف اصلی و اساسی، پژوهش ضمن جمع آوری و ثبت بخشی از ادبیات شفاهی جامعه آن بوده که با تحلیل محتوای متون ثبت شده به کنه اندیشه مردمان این ناحیه پی ببریم که چه صفات و خصوصیاتی را به زنان نسبت میدهد و چه انتظاراتی از زن در میان آنها وجود دارد.
این پژوهش در دو بخش مشتمل بر پنج فصل تدوین شده است، بخش اول پژوهش‌هایی است که لازم بود برای ورود به بحث اصلی داشته باشیم که خود شامل سه فصل (کلیات، گذری بر جامعه‌ی مورد پژوهش و در باب فولکلور و ادبیات شفاهی) است و بخش دوم شامل دو فصل (ادبیات منظوم و ادبیات منثور) می‌باشد، این فصول، تنه اصلی پژوهش را تشکیل میدهند. فصل مربوط به ادبیات منظوم در سه قسمت، لالایی(۳۲ لالایی)، ترانه(۸۳ ترانه) و مرثیه (۱۵۰ مرثیه) به ثبت و تحلیل داده‌ها پرداخته‌ایم و در فصل ادبیات منثور به پیروی از نامگذاری جامعه متون جمع آوری شده را «پاچا» (مجموعاَ ۱۷ قصه جمع آوری شده) نامیده‌ایم و سپس به استخراج داده‌های مورد نظر از آنها پرداخته‌ایم.
مراحلی را قبل از تدوین این اطلاعات به صورت مکتوب گذرانده‌ایم که عبارتند از :۱- ضبط اطلاعات با بهره گرفتن از ضبط صوت ۲- ثبت آنها به زبان بومی (لکی) ۳- ترجمه به زبان فارسی ۴- و در بخش ادبیات منظم به آوانگاری اطلاعات پرداخته‌ایم. روش مورد استفاده در تحلیل داده‌های جمع‌ آوری شده، تحلیل محتوی کیفی است که از واحد موضوعی برای تحلیل اطلاعات جمع آوری شده استفاده کرده‌ایم.
قابل ذکر است که ادبیات شفاهی در ایران با رویکردی که اتخاذ شده کم و بیش انجام نشده (بخشهای ادبیات شفاهی که مورد مطالعه قرار گرفته هیچ یک در جایی ثبت نشده‌اند و این اولین کوششی است که برای ثبت ادبیات شفاهی طایفه کاکاوند صورت گرفته است) و به ناچار راه تحلیل داده‌هایمان را با الگویی نو در پیش گرفته‌، به این ترتیب که با مقوله بندی موضوعاتی که در ادبیات شفاهی راجع به ایل کاکاوند مطرح شده است به تحلیل اطلاعات ثبت شده پرداخته‌تا بتوان تصویری را که به صورت ضمنی از زن توسط ادبیات به افراد جامعه منتقل می‌شود به تصویرکشید.

2. 2. صفیه مراد خانی و پرستو قبادی، آیین سوگواری در ایل کاکاوند، فصلنامه فرهنگ مردم ایران، شماره ۲۶، پاییز ۱۳۹۰

نویسنده اشاره می کند که: مراسم عزاداری و سوگ در بین مردمان این ایل و آیین های خاص آن بیانگر پیوند ناگسستنی مردم با فرهنگ آبا و اجدادی خویش است. امروزه این مراسم به دلیل گسترش شهرنشینی دچار تغییر و تحول شده است وحتی برخی از آیین های مربوط به آن تحریف یا فراموش شده اند. مردم کاکاوند چون تعصب خاصی نسبت به گذشتگام خود داشته اند، به بسیاری از این رسم و آیین ها پایبندند و آنها را سینه به سینه از نسلی به نسلی انتقال داده اند. آیین سوگ درمیان طوایف ایل کاکاوند در مقایسه با سایر اقوام ایرانی بسیار پررنگ و مفصل تر به نظر می رسد؛ مردم این قوم، چون خبر مرگ یکی از اقوام را می شنوند، از همان دقایق اول، با حضور صمیمانه و شرکت در مراسم، تمام تلاش خود را به کار می بندند تا تسلای خاطر داغدیدگان باشند و در مقابل صاحبان عزا نیز در برگگزاری مراسم سنگ تمام می گذارند و با وسواسی خاص، آداب سوگ را به جا می آورند تا هم روان تازه درگذشته از آنان خشنود باشد و هم در میان هم طایفه ای ها و دیگر طوایف، سربلند باشند.

3. 3. صفیه مرادخانی و پرستو قبادی اصل، ابیات مویه( مور) در ایل کاکاوند، فصلنامه فرهنگ مردم ایران، شماره ۱۸و۱۹ پاییز و زمستان ۸۸

نویسنده اشاره می کند: آداب و سنن و ادبیات شفاهی از جمله های بسیار مهم قابل مطالعه می باشد . مویه نیز یکی از ابعاد فرهنگ عامه محسوب می شود و از پرشورترین و اندوهناک ترین آیین های سوگ در میان ایل کاکاوند می باشد. مویه ها، تک بیت هایی هستند که در سوگ درگذشتگان با سوز و گداز خواند می شوند. در این مقاله با هدف ثبت ادبیات شفاهی ناحیه ای از ایران، یکی از مظاهر فرهنگ عامه یعنی مویه پرداخته شده است. این مقاله تنها به بخشی از مویه های مردانه پرداخته است. رسانه برای پرداختن به وجوه فولکلوریک سوگ نیازمند شناخت عمیق جلوه های سوگ در مناطق مختلف کشور است. استفاده از ادبیات و مفاهیم آنها و شناسایی ملودی ها و اوزان موسیقیایی یکی از کاربردهای این گونه مردم نگاری هاست. تولید مستندهای مردم شناختی همچون مویه می تواند یکی از برنامه های پرمخاطب در ایام سوگواری از تلویزیون باشد. با توجه به چخش برنامه های متناسب در ایام عزاداری و سوگواری در طول سال، پخش مستندهای مردم نگارانه از این دست مخاطبان تلویزیون را به خود جذب می کند.

4. 4. محمد ذوالریاستین، دستورنامه فرهنگ گویش کاکاوند دینور، پایان نامه، دانشگاه تهران،۱۳۵۶

رساله حاضر گویش کاکاوند دینور (dinavar) را مورد بررسی قرار داده است . دهستان دینور با ۷۹ قریه از شمال به سنقر، از شرق به کنگاور و از غرب به میان دربند محدود است . ده کاکاوند در دهستان دینور بخش صحنه واقع می‌باشد. گویش کاکاوند دینور یکی از گویشهای اورامانی است و بعلت اینکه مرکز طایفه اهل حق در قرن چهارم هجری در ایالت لرستان در مناطق دلفان و پشتکوه بوده لغات بسیاری از گویشهای لری در این گویش دیده می‌شود. بسیاری از لغات لهجه گورانی قدیم نیز در این گویش باقی است زیرا متون قدیمی اهل حق به گویش گورانی قدیم است . حدود ۴۰ درصد از لغات فارسی به شکل کردی در این گویش وجود دارد. مردم کاکاوند حتی اسامی خاص را به هجا و آهنگ زبان کردی تبدیل و بیان می‌نمایند. گویش کردی کاکاوند دارای ۲۴ همخوان و ۹ واکه است .
فصل دوم:
تاریخچه
و مباحث نظری تحقیق
۱-۲. مبانی نظری
مردم‌شناسی زندگی اجتماعی و حیات فکری و فرهنگ انسان را با توجه به سیر تاریخی و مناسبات طبیعی و اجتماعی بررسی می‌کند و ویژگی‌های جسمانی و زندگی فکری و فرهنگی انسان‌های نخستین و جوامع ابتدایی را می‌کاود. می‌توان گفت این علم آیینه تمام نمای جامعه معاصر است یعنی می‌تواند علل به وجود آمدن سازمان‌ها و بنیان‌های کهن فرهنگی جامعه بشری را که برخی در جوامع معاصر رایج و برخی دیگر متروک شده‌اند کشف نماید(فربد، محمد صادق، ۱۳۷۶ : ۲-۴ ).
هر چند عوامل عدیده ای در توسعه مردم شناسی نقش ایفا کرده است؛ اما در واقع این حوزه علمی محصول برخورد فلسفه غرب و شرایط تاریخی آن است. اندیشه های رایج انسان شناسی درباره رفتار انسانی؛ ریشه در سوالات تاریخی آدمی راجع به ماهیت و منشاء موجودات انسانی دارند؛ چنانچه مثلا در ابتدا تصورات اروپائیان راجع به ماهیت بشر بر اطلاعاتی جزئی، مغلوط و مبتنی بر آراء سنت یهودی- مسیحی استوار بود؛ اما طرز تلقی اروپائیان درباره انسان بوسیله اکتشاف فرهنگ های غیر اروپائی در زمان کریستف کلمب غنا یافت.ضمنا گسترش مردم نگاری علمی در پایان قرن نوزدهم، اطلاعات مطمئن تری برای مقایسه حوزه های فرهنگی پدید آورد که این امر افق دید اندیشمندان اجتماعی را وسعت بخشید و لذا آنان با درگذشتن از ثغور جامعه ای معین، قادر شدند فرضیاتی عام در باب فرهنگ و طبع آدمیان را آزمون کنند( فربد ،محمد صادق، ۱۳۸۸ : ۲۳).
۱-۱-۲. اشاعه گرایی اطریشی- آلمانی( نظریه حلقه فرهنگی)
تحقیق درباره مسئله اشاعه و مهاجرت از سوی مکتب تاریخی اطریشی- آلمانی صبغه ای نوین به خود گرفت. اگر چه متفکرین این مکتب همانند اسمیت و پری به ثبات خویشاوندی توجه داشته و بر غفلت تطورگرایان کلاسیک در مورد اشاعه و مهاجرت تاکید می کردند؛ لیکن این امر سبب نمی شد تا آنها نارسائی های نظریات اسمیت و پری را از نظر دور دارند. در واقع نظریه تاریخ گرائی فرهنگی؛ انسان شناسی را به عنوان مجموعه نظریاتی معتبر تلقی می کند که البته این برداشت بازتاب محدودی در ایالات متحده آمریکا داشته است. به این ترتیب رهیافت انسان شناسی اطریشی- آلمانی مبتنی بر تحلیل میزان پیچیدگی فرهنگی به لحاظ جغرافیایی و تنوع و توسعه آنها به لحاظ تاریخی بود. به عبارت دیگر این نظریه ابعاد زمانی- مکانی فرهنگ را با هم در نظر می گرفت.
در این میان فردریش راتسل(۱۸۴۴-۱۹۰۴) بانی انسان شناسی جغرافیایی یا جغرافیای فرهنگی که ظاهرا در تشکیل مکتب انسان شناسی اطریشی- آلمانی نقشی نداشت؛ با مطالعات خود در زمینه مهاجرت و واکنش های متفاوت ساکنان اقالیم کهن و یکجانشین جدید تاثیری قاطع نهاد. به علاوه پیروان راتسل نظیر فروبنیوس، فرتیز گرابنر و ویلهلم اشمیت، چهره های شاخص مکتب اطریشی- آلمانی محسوب می شوند. آنان با توجه به تشابهات انسانی به بررسی مسئله کیفیت ابعاد اشاعه و مهاجرت پرداختند و دو نوع آموزه در زمینه تحلیل صورت و کمیت بوجود آوردند. از این نگره تحلیل صوری مبین آن بود که تشابه ظاهری صنایع و حرف مبتنی بر خصایص نیست و این وضعیت اصولا معرف ارتباط تاریخی عناصر فرهنگی در حوزه های وسیع جغرافیایی است. تحلیل کمی نیز چنین فرض می کرد که تشابه وسیع پیچیدگی یا مشترکات فرهنگی باید توسط اصل اشاعه ارزیابی شود.
اشمیت آخرین کسی بود که طرح گرابنر و فروبنیوس را تکمیل کرد. آنها چنین می انگاشتند که معدودی مبادی فرهنگی طی زمان از مناطق اصلی خود مجزا شده و موج وار فرهنگ جهانی را به وجود آورده است. اندیشمندان مزبور به تاثیر موجی رشد فرهنگ نام حلقه فرهنگی دادند که این اصطلاح با توجه به وجه اطریشی- آلمانی آن در قالب مکتب حلقه فرهنگی رواج یافته است( فربد،محمد صادق، ۱۳۸۸: ۷۶).
۲-۱-۲.مکتب اشاعه
نظریه‌های اشاعه از انتقاداتی که به تکاملیون و تحولیون، خصوصا نظریه سیر یک خطی و موازی تحولات فرهنگی می‌شد به وجود آمد(روح الامینی،محمود، ۱۳۷۷ : ۱۱۸) در قرن نوزدهم ظهور کرد و تا قرن بیستم تداوم یافت. نقطه حرکت محوری این نظریه، تأمل بر تغییرات فرهنگی از یک سو و توجه به شباهت‌های فرهنگی از سوی دیگر است (فکوهی،ناصر، ۱۳۸۲ : ۱۴۴) برخلاف نظریه تکامل فرهنگی، بیشتر جوامع همیشه در جهت سیر تکاملی نیست و گاهی جنبه قهقرایی دارد. پیروان این نظریه معتقدند که برای شناخت خصوصیات هر فرهنگ باید تاریخ آن را مورد مطالعه قرار داد و ارتباط آن را با جوامع دیگر کشف کرد. به عقیده آنها ابداعات و اختراعات محدود بوده، از این رو مرکزیت خاصی برای اشاعه اولین فرهنگ‌ها می‌شناسند. پیدایش تئوری اشاعه بنیادها به مطالعات تاریخی متکی است و به همین سبب به مکتب تاریخی نیز شهرت دارد - در کشورهای مختلف اروپا و آمریکا منشاء نظریات گوناگونی گردید که به سه جریان فکری آلمانی، انگلیسی و آمریکایی معروف است.
روبرت فریتس گربنر^[۱] و ویلهم اسمیت^[۲] ، از پایه گذاران این جریان فکری در آلمان می‌باشند، که به نام «مکتب وین» معروف شده‌است. آنها عقیده داشتند که فرهنگ اولیه انسان از سرزمینی در آسیا نشأت گرفته، و عواملی مانند مهاجرت‌های بزرگ، داد و ستد و غیره سبب انتقال آن به سرزمین‌های دیگر جهان شده‌است. نظریه اشاعه در آلمان به نظریه تاریخی یا ترکیبی معروف شده‌است. پیروان این نظریه بر این باورند که عناصر تشکیل دهنده فرهنگ این جامعه ترکیبی است که از فرهنگ‌های مختلف گرفته شده‌است و کشفیات باستان‌شناسی را برای دستیابی به عناصر و اجزاء متشکله فرهنگ‌های گوناگون بسیار سودمند می‌دانند. از پیروان اصلی مکتب اشاعه انگلیس، گرافتن الیوت اسمیت^[۳] است. پیروان این نظریه بر این باور بوده‌اند که ابداعات و اختراعات فرهنگی، نخست در یک محل روی داده و سپس به نقاط دیگر انتقال یافته‌است. بدین ترتیب، مصر را در درجه اول و یونان را در درجه دوم سرچشمه و مهد اشاعه فرهنگ و تمدن همه کشورها می‌دانند.(روح الامینی،محمود، ۱۳۷۷: ۱۱۹). رهبری فکری مکتب اشاعه در آمریکا را بواس بر عهده داشت. این نظریه به «فرهنگ تاریخی» یا «تغییر فرهنگی» معروف است و پیروان آن عقیده دارند که بخش‌های مختلف فرهنگ، که از دیگر فرهنگ‌ها گرفته شده‌است، به یکدیگر مرتبط شده و ترکیب فرهنگی جدیدی را به وجود می‌آورد، که فعالیت مشخصی دارد. (فربد،محمد صادق، ۱۳۷۶ :۱۱۸) تحولات فرهنگ بشری را باید به صورت تاریخی مورد توجه قرار داد و بر خلاف آنچه که تکاملیون گفته‌اند، تطور به معنی تکامل نیست، فرهنگ‌ها طبقه بندی نمی‌شوند، تکامل بیولوژیکی قابل انطباق با تکامل فرهنگی نیست و سر انجام، تکامل جامعه خط سیر معینی ندارد و آینده آن قابل پیش بینی نیست(روح الامینی،محمود، ۱۳۷۷ : ۱۲۰).
به طور کلی می توان گفت که مکتب اشاعه بر خلاف نظریه پردازان مکتب تکامل گرایی بر آن بودند که بیشتر جوامع همیشه در جهت سیر تکامل نیستند و گاهی جنبه قهقرا دارند و معتقد بودند که تاریخ فرهنگ انسان حاصل اشاعه آن از یک ناحیه بوده است.
۳-۱-۲.مکتب کارکردگرایی
کارکردگرایی همچون اشاعه گرایی، یکی از نظریاتی بود که در واکنش به تطورگرایی به وجود آمد و عبارت است از بررسی هر عمل اجتماعی و یا هر نهاد با توجه به رابطه‌ای که با تمامی‌کالبد اجتماعی دارد. به همین سبب است که این نظریه به عنوان یک فرضیه «مجموعه نگر» و «مفیدیت» شناخته شده‌است. (فربد،۱۳۷۶ :۱۲۱). به عبارت دیگر عمل یا نهاد وقتی به روشنی شناخته می‌شود که مناسبت و سهم و «کارایی» آن در قبال سایر اعمال و نهادهای جامعه مشخص شود. از لحاظ تاریخی ریشه‌های کارکردگرایی را می‌توان در نزد سه متفکر بزرگ علوم اجتماعی یافت: اگوست کنت، هربرت اسپنسر و امیل دورکیم. اما نظریه پردازان اصلی این گرایش که توانستند آن را به یک ابزار در زمین تحقیق تبدیل کنند، برانسیلاو مالینفسکی و رادکلیف براون بودند. (فکوهی،ناصر، ۱۳۸۱: ۱۵۸).
مالیننفسکی به علت طرفداری، تبلیغ و دفاع تقریبا به عنوان بنیان گذار اصلی و سخنگوی مکتب کارکردی در مردم شناسی معروف است و در تعریفی که از کارکرد ارائه می کند، بیان می کند که کارکرد عبارت است براوردن یک نیاز به وسیله یک عمل.(نوابخش،مهرداد، ۱۳۸۲: ۷۳). به نظر وی نهادها یا خصایص عجیب وظایف و کارکردهای معینی را در متن نظام فرهنگی این جامعه بر عهده دارند. لذا از این لحاظ هیچ پدیده ای فاقد کارکرد نبوده و اصولا خصایص فرهنگی بدون کارکرد ممکن نیست به بقا ادامه دهد.
وی شیوه درست مطالعه فرهنگ و تمدن هر قوم را با درنظر گرفتن تمامى آن به‌عنوان بک مجموعه و مطالعه هر یک از عناصر تشکیل‌دهنده آن دانست. او را پایه‌گذار و مبلغ و نظریه‌پرداز اصلى این نحله مى‌دانند. وى مى‌گوید هر عاملى در یک تمدن و فرهنگ کارکردى نسبت به کل مجموعه دارد، و کار آن عبارت است از برآوردن نیازهاى اساسى انسان. بدین معنى که طبایع و غرایز انسانى چنین حکم مى‌کند که رسوم و معتقدات و سازمان‌هائى در جامعه به‌وجود آید و با توجه به این حقیقت است که مى‌توان به‌علل وجودى یک تمدن و فرهنگ پى برد (قرائی،محمود، ۱۳۸۲: ۲۰۶). در هر نظام فرهنگی عناصری وجود دارند که در گذشته دارای کارکرد داشته و در طول زمان نقش خود را از دست داده اند که به نظر کلاکهن برای حفظ رسوم گذشته و هماهنگی با رفتارهای نسل های پیشین باقی مانده‌اند. (قرائی،محمود، ۱۳۸۲: ۱۶۲).
ویژگى اساسى روش مالینفسکى کل‌نگرى او است. او فرهنگ را به‌عنوان یک کل درنظر مى‌گیرد و مى‌گوید که بخش‌هاى مختلف فرهنگ به منزله اجزاء تشکیل‌دهندهٔ یک کل است که بر یکدیگر تأثیر متقابل دارند. به این ترتیب به‌نظر او عادات، باورها، نهادها و افکار هر یک بخشى از فرهنگ را تشکیل مى‌دهند و بررسى فرهنگ باید مبتنى بر شناخت کارکرد آنها باشد. همین نظریه را در مورد دین و جادو مطرح ساخته و مى‌گوید که هر یک از این دو، یعنى دین و جادو، در جوامع مختلف متفاوت و گوناگون‌اند؛ اما در عین حال نقش واحدى را به عهده دارند که همان تأمین یا برآوردن نیازهاى روانى و تسکین احساس ترس مردم در برابر خطرات ناشى از عوامل طبیعى است.
۵-۱-۲.نظریه کنش متقابل نمادین
مباحث صلی کنش متقابل نمادین را باید در آرا و نظریات جرج هربرت مید و هربرت بلومر جامعه شناسان آمریکایی جستجو کرد. به طور کلی دیدگاه کنش متقابل نمادین بر پویایی کنش متقابل اجتماعی بین فرد و جامعه و نتایج این فرایند تاکید دارد. (توسلی،غلامعباس، ۱۳۸۰: ۲۶۸).
این دیدگاه بر این اعتقاد است که افراد در موقعیت هایی که قرار می گیرند و در فرایند سازگاری کنش های خود از آن تعبیری نمادین دارند. ارتباط در حین کنش ها برقرار می شود و باید متکی بر یک دیدگاه واقعی در قبال رویداد های اجتماعی باشند. ارتباطات به اشخاص کمک می کند که موقعیت خود را بهتر درک کند. موضوع اصلی تئوری جامعه از دیدگاه مید ارتباط نمادین است که به اعتقاد او عبارت است از مشارکت یک شخص در زندگی دیگری.
از نظر بلومر، واکنش افراد انسانی در مقابل اشیا براساس معنای آنها صورت می­گیرد. وی کنش متقابل را بر سه قضیه ساده متکی می­داند :

1. 1. افراد انسانی همه در مقابل اشیاء و موضوعات براساس معنایی  که آن اشیا برای آنها دارند، واکنش نشان می‌دهند. این موضوعات هر چیزی را که در جهان مورد ملاحظه و توجه قرار می­گیرد، شامل می­شوند. اشیاء فیزیکی نظیر درخت و صندلی، سایر افراد همچون مادر، فروشنده، مغازه، گروه های انسانی از قبیل دوستان و دشمنان، نهادهای اجتماعی نظیر مدرسه یا حکومت، و آرمانهایی چون استقلال، امانت، درستی، و کنشهای دیگران همچون خواهش کردن، دستور دادن، و به طور کلّی اوضاعی که افراد در زندگی روزمره با آن درگیر می­شوند، سراسر در زمره «شی­ء» تلقی می­گردند.

1. 1. معنی اشیا از کنش متقابل سرچشمه می­گیرد.

1. معانی مذکور در جریان کنش و برخورد فرد با چیزها مورد تعبیر و تفسیر قرار گرفته، تغییر می­ کند.

(پ) (ت)
شکل ۲-۱۳ : چند مثال از الگوهای موجود در طبیعت
نحوه ارتباط میان عناصر یک سیستم، نکات جالبی را به دل خود دارد. برای عملکرد جمعی ،وجود داشتن یک سیال اطلاعاتی ضروری است. برای ایجاد اطلاعات بهتر از روی اطلاعات فعلی می­بایست بخش­های مهم و مفید از میان اطلاعات موجود انتخاب و سپس تقویت شوند. این تقویت در سیستم­های طبیعی به طور معمول به صورت یک پسخورد مثبت می­باشد. به دلیل خواص ناپایدار کننده پسخورد مثبت، الگوهای طبیعی دارای پسخورد منفی نیز می­باشند تا به این وسیله از نظر پایداری دچار مشکل نشوند[۹۲].

۲-۱۷ تاریخچه الگوریتم بهینه­سازی ازدحام ذرات
جیمز کندی، روانشناس اجتماعی و راسل ابرهارت، مهندس برق، صاحبان اصلی ایده­ الگوریتم بهینه­سازی ازدحام ذرات می­باشند. آن­ها در ابتدا قصد داشتند که با بهره­ گیری از مدل­های اجتماعی و روابط موجود اجتماعی، نوعی از هوش محاسباتی را به وجود بیاورند که به توانایی­های فردی ویژه نیازی نداشته باشد. اولین شبیه­سازی آن­ها که در سال ۱۹۹۵ انجام گردید، آن­ها را به سمت شبیه­سازی رفتار پرندگان برای یافتن دانه رهنمون کرد [۹۵-۹۶]. این کار تحت تاثیر هینرو گرناندر بود که در سال ۱۹۹۰ برای شبیه­سازی رفتار پرندگان به صورت یک سیستم غیر خطی انجام گرفته بود. کار کندی و ابرهارت منجر به ایجاد الگوریتمی قوی برای بهینه­سازی، به نام الگوریتم بهینه­سازی انبوه ذرات یا pso شد[۹۳]،[۹۱]،[۹۷] .
در الگوریتم بهینه­سازی انبوه ذرات تعدادی از موجودات وجود دارند که به آن­ها ذره گفته می­ شود و هر ذره مقدار تابع هدف را در موقعیتی از فضا که در آن قرار گرفته است، محاسبه می­ کند. سپس با بهره گرفتن از ترکیب اطلاعات، محل فعلی­اش و بهترین محلی که در گذشته در آن بوده است و همچنین با بدست آوردن اطلاعات یک یا چند ذره از بهترین ذرات موجود در جمع، جهتی را برای حرکت انتخاب می­ کند. همه ذرات جهتی برای حرکت انتخاب می­ کنند و پس از انجام حرکت یک مرحله از الگوریتم به پایان می­رسد. این مرحله چندین بار تکرار می­ شود تا آن که جواب مورد نظر به دست بیاید. در واقع انبوه ذرات که مقدار کمینه­ی یک تابع را جستجو می­ کنند همانند دسته­هایی از پرندگان عمل می­ کنند که به دنبال غذا می­گردند[۹۳]،[۹۸]،[۹۵]،[۹۷] .
الگوریتم بهینه­سازی ازدحام ذرات یک الگوریتم جستجوی اجتماعی است که از روی رفتار اجتماعی دسته­های پرندگان مدل شده است. در ابتدا این الگوریتم به منظور کشف الگوهای حاکم بر پرواز همزمان پرندگان و تغییر ناگهانی مسیر آن­ها و تغییر شکل بهینه آن­ها به کار گرفته شد. در الگوریتم بهینه­سازی انبوه ذرات، ذرات در فضای جستجو جاری می­شوند. تغییر مکان ذرات در فضای جستجو تحت تاثیر تجربه و دانش خودشان و همسایگانشان است. بنابراین موقعیت دیگر توده ذرات روی چگونگی جستجوی یک ذره اثر می­ گذارد. نتیجه مدل سازی این رفتار اجتماعی فرایند جستجویی است که ذرات به سمت نواحی موفق میل می­ کنند. ذرات از یکدیگر می­آموزند و بر مبنای بدست آمده به سمت بهترین همسایگان خود می­روند. اساس کار الگوریتم بهینه­سازی ازدحام ذرات بر این اصل استوار است که در هر لحظه هر ذره مکان خود را در فضای جستجو با توجه به بهترین مکانی که تاکنون در آن قرار گرفته است و بهترین مکانی که در کل همسایگی­اش وجود دارد تنظیم می­ کند.
۲-۱۸ هوش جمعی
هوش جمعی خاصیتی است سیستماتیک که در این سیستم، عامل­ها به طور محلی با هم همکاری می­نمایند و رفتار جمعی تمام عامل ها باعث یک همگرایی در نقطه­ای نزدیک به جواب بهینه سراسری می­باشد. نقطه­ی قوت این الگوریتم عدم نیاز به یک کنترل سراسری می­باشد. هر ذره (عامل) در این الگوریتم­ها ، خود مختاری نسبی دارند، که می ­تواند در سراسر فضای جواب حرکت کند و می­بایست با سایر ذرات (عامل­ها) همکاری داشته باشد. دو الگوریتم مشهور هوش جمعی، بهینه­سازی مورچگان و بهینه سازی انبوه ذرات می­باشند. از هردو این الگوریتم­ها می­توان برای تعلیم شبکه ­های عصبی بهره برد.
هر ذره در الگوریتم ازدحام ذرات از سه بردار d بعدی تشکیل شده است که d بعد فضای جستجو می­باشد. ذره iام این سه بردار عبارتند از: xⁱ موقعیت فعلی ذره، vⁱ سرعت حرکت ذره و x^best بهترین موقعیتی که ذره تا به حال تجربه کرده است. xⁱ مجموعه ­ای از مختصات است که موقعیت فعلی ذره را نمایش می­دهد. در هر مرحله­ ای که الگوریتم تکرار می­ شود، xⁱ به عنوان یک جواب برای مساله محاسبه می­ شود. اگر این موقعیت بهتر از جواب­های پیشین باشد در x^i,best ذخیره می­ شود. fⁱ مقدار تابع هدف در xⁱ و f^i,best مقدار تابع هدف در x^i,best است که هر دو از عناصر تشکیل دهنده هر ذره به حساب می­آیند. ذخیره کردن مقدار f^i,best برای انجام مقایسه­های بعدی ضروری است. اما ذخیره کردن مقدار fⁱ ضروری نمی ­باشد. درهر تکرار xⁱو vⁱ جدیدی بدست می­آیند و منظور از اجرای الگوریتم بهتر کردن x^i,best و به احتمال xⁱ است. الگوریتم بهینه­سازی ازذحام ذرات چیزی فراتر از یک مجموعه ذرات است. هیچ کدام از ذرات قدرت حل هیچ مساله­ای را ندارند. بلکه هنگامی می­توان به حل مساله امیدوار شد که آن­ها با همدیگر ارتباط و تعامل داشته باشند. در واقع برای انبوه ذرات حل مساله یک مفهوم اجتماعی است که که از رفتار تک تک ذرات و تعامل میان آن­ها به وجود می­آیند. بهترین موقعیتی که به وسیله همه ذرات پیدا شده است به صورت x^g,best نشان داده می­ شود که با مقایسه مقادیر f^i,best به ازای همه ذرات و از میان x^i,best انتخاب می­ شود.
مقدار تابع هدف در x^g,best به صورت f^g,best نشان داده می­ شود. اگر تعداد ذرات موجود در جمعیت n باشد،آنگاه می­توان روابط زیر را نوشت :
(۲-۱)
(۲-۲)
(۲-۳)
(۲-۴)
در مرحله ابتدایی الگوریتم، ذرات با موقعیت­ها و سرعت­های تصادفی ایجاد می­شوند. در طی اجرای الگوریتم، موقعیت وسرعت ذره در هر مرحله i+1ام از الگوریتم، از روی اطلاعات مرحله قبلی ساخته می­شوند. اگر z_j مولفه­ی jام از بردار z باشد، آنگاه روابطی که سرعت و موقعیت ذرات را تغییر می­ دهند عبارتند از:
(۲-۵)
(۲-۶)
در این روابط،w ضریب اینرسی، r₁ و r₂ اعدادی تصادفی در بازه [۱,۰] با توزیع یکنواخت و همچنین c₁ و c₂ ضرایب یادگیری هستند. r₁ و r₂ باعث می­شوند که نوعی گوناگونی در جواب­ها به وجود بیاید و به این نحو جستجوی تکاملی روی فضا می­ شود. c₁ ضریب یادگیری مربوط به تجارب شخصی هر ذره است و در مقابل c₂ ضریب یادگیری مربوط به تجارب کل جمع می­باشد.از معادله (۲-۶) می­توان به این نتیجه رسید که هر ذره به هنگام حرکت، (الف) جهت حرکت قبلی خود، (ب) بهترین موقعیتی را که در آن قرار داشته است و (پ) بهترین موقعیتی را که به وسیله کل جمع تجربه شده است، درنظر می­گیرد. در برخی موارد، رواب(۲-۵) و(۲-۶) به صورت زیر، برای همه ابعاد جمع بندی می­ شود:
(۲-۷)
(۲-۸)
که در آن R₁ و R₂ دو بردار هم اندازه با بعد فضای جستجو هستند، که مولفه­هایشان اعداد تصادفی مستقل با توزیع یکنواخت و در بازه ی [۱,۰] هستند. همچنین علامت ⨂ نشان دهنده عمل ضرب عضو به عضو برای ماتریس­ها است. به منظور محدود کردن میزان حرکت هر ذره، مقدار مولفه­های سرعت ذرات در بازه ی [-v_max,v_max] در نظر گرفته می­ شود ومقادیر بزرگتر یا کوچکتر نیز به این بازه تصویر می­شوند. البته فرض به این است که عرض فضای جستجو در تمام ابعاد ثابت و برابر با s باشد. در این صورت به طور معمول v_max=Ps در نظر گرفته می­ شود که P [0.1,1] است [۹۲] و [۹۹].
در جدول (۲-۱۴) مراحل الگوریتم بهینه­سازی انبوه ذرات که در بالا توضیح داده شده آمده است.
شکل۲-۱۴: مراحل الگوریتم بهینه­سازی انبوه ذرات
۲-۱۹ پارامترهای الگوریتم بهینه­سازی ازدحام ذرات
ضریب اینرسی w بر روی همگرایی الگوریتم بهینه­سازی انبوه ذرات تاثیر مستقیم دارد. در واقع می­توان برای برقراری موازنه بهتر میان جستجوی سراسری و جستجوی محلی مقدار w را تغییر داد. مقدر زیاد w باعث می­ شود که ذرات موجود در الگوریتم، به جستجوی مناطق جدید­تر روی بیاورند و یک جستجوی سراسری را انجام دهند. در مقابل یک مقدار کم برای w باعث می­ شود که ذرات در منطقه محدودی بمانند و در واقع یک جستجو محلی را انجام دهند. جستجوی محلی برای دقیق تر کردن جواب های فعلی مناسب است و جستجوی سراسری برای یافتن جواب­های بهتری که به احتمال درجاهای ناشناخته از فضای جستجو وجود دارند، به کار می­رود[۹۹]،[۹۲] .
معادله (۲-۸) به صورت زیر قابل بازنویسی است:
(۲-۹)
که در آن fⁱ[t] معنی یک نیروی خارجی است و به صورت زیر تعریف شده است:
(۲-۱۰)
تغییرات سرعت ذره یا شتابی که به ذره وارد می­ شود، به این صورت قابل محاسبه است:
(۲-۱۱)
در واقع ضرب ۱-w به عنوان یک ضریب اصطکاک عمل می­ کند و می توان w را به صورت ضریب سیالی محیطی که ذره در آن در حال حرکت است، در نظر گرفت. اگر معادله (۲-۱۰) را به صورت معادله فضای حالت یک سیستم گسسته فرض شود، مقادیر بزرگتر از یک برای w، باعث ناپایدار شدن سیستم ذرات می­ شود. از طرفی به ازای مقادیر کمتر برای w، سرعت همگرایی سامانه بیشتر خواهد شد [۹۷] .
یک مقدار مناسب برای w، باعث ایجاد تعادل بین جستجوهای محلی و سراسری می­ شود و در اغلب اوقات باعث کاهش تعداد تکرارهای لازم برای همگرایی به یک جواب مناسب می­ شود. در الگوریتم ابتدایی انبوه ذرات مقدار w ثابت در نظر گرفته می­ شود، اما نتایج عملی حاکی از آن هستند که بهتر است مقدار w در مرحله ابتدایی یک مقدار بزرگ در نظر گرفته شود تا یک جستجوی کامل و سراسری از فضای جستجو صورت گیرد. سپس در طی مراحل اجرای الگوریتم، مقدار w به تدریج کاهش داده می­ شود تا الگوریتم به مرز همگرایی نزدیک شود و جواب­های دقیق تری بدست آورد. با در نظر گرفتن w به صورت ضریب سیالی محیط، مقدار بیشتر برای w، به معنی راحت­تر بودن حرکت در محیط است و محیط دارای گرانروی پایین تری است. با کمتر شدن مقدار w، حرکت ذرات در محیط سخت­تر می­ شود و به این ترتیب ذرات با گران روی بیشتری مواجه می­شوند. در این حالت امکان همگرایی ذرات به سمت نقاط بهینه بیشتر می­ شود. به عنوان مثال در نظر گرفتن مقدار ۲/۱ برای w و کاهش دادن تدریجی آن تا مقدار صفر، شیوه خوبی برای بیشتر مسائل است. [۹۷] , [۹۹-۱۰۰] .
همچنین انتخاب w به صورت انتخاب یک عدد تصادفی با توزیع یکنواخت در بازه ی [۰.۵,۱] نتایج خوبی را به همراه داشته است[۱۰۱]. راه حل بهتر و البته پیچیده­تر، استفاده از روش های تطبیقی همانند کنترل فازی است [۱۰۲-۱۰۳] . در این روش ها ، با توجه به شرایط مساله مقدار پارامترها به صورت تطبیقی تعیین می­شوند با وجود آن که در نسخه­های اولیه الگوریتم بهینه­سازی انبوه ذرات، عامل میرا­کننده همچون محدود کردن سرعت در بازه [-v_max,v_max] در نظر گرفته شده بود اما به ضرورت نیاز به چنین عاملی توجه نشده بود. اگر الگوریتم بدون در نظر گرفتن محدودیت­های سرعت اجرا شود، در عرض چندین تکرار، سرعت ذرات به شدت افزایش می­یابد و به مقادیر غیر قابل قبول می­رسد. کندی ضمن تحقیقات خود، در سال ۱۹۹۸ دریافت که برای ذرات تک بعدی که به صورت غیر تصادفی حرکت می­ کنند، اگر مقدار c₁+c₂ بین صفر و ۴ باشد مسیرهایی که ذرات طی می­ کنند قابل قبول­تر می­باشد. با تحلیل­هایی که بر روی سیستم حرکت ذرات انجام شد راهبردی برای تعیین ضرایب یادگیری c₁ و c₂ ایجاد شده است که(الف) از ناپایدار شدن سیستم حرکتی ذرات جلوگیری می­ کند، (ب) همگرایی ذرات را تضمین می­ کند و (پ) نیازی به تعریف پارامتر v_max وجود ندارد. همچنین به واسطه ی تحلیل­های انجام شده، روشی برای تعیین مقادیر حدسی برای ضرایب یادگیری نیز ارائه شده است.
کلرک و کندی در تحقیقات شان به این نتیجه رسیدند که راه­های زیادی برای تعیین مقادیر ضرایب یادگیری وجود دارد. یکی از ساده ترین روش­ها برای تعیین مقادیر مناسب برای ضرایب یادگیری به این ترتیب است[۹۷]،[۱۰۱]،[۱۰۴].
(۲-۱۲)
که در آن Φ_۱ و Φ_۲ اعدادی مثبت هستند و به نحوی انتخاب می شوند که Φ= Φ_۱+ Φ_۲ باشد .X نیز از رابطه زیر تعیین می شود:
(۲-۱۳)
کلرک مقادیر Φ_۱= Φ_۲=۲.۰۵ را پیشنهاد می­ کند. به این ترتیب مقادیر پارامترهای الگوریتم عبارتند از[۱۰۰]،[۹۶]،[۹۸] : W=0.7298 و= ۱.۴۹۶۲ c₁ = c₂
با بهره گرفتن از روابط فوق بدون نیاز به کمیت محدود کننده v_max همگرا می­شوند. با این همه تحقیقات و آزمایشات ابرهات و شی به این نتیجه رسیده است که نتایج بهتر با در نظر گرفتن p=1 در رابطه v_max=ps به دست می ­آید [۹۹]،[۹۷]. یعنی حد بیشینه سرعت v_max، برابر با عرض فضای جستجو در نظر گرفته شود و این همان الگوریتم معیاری است که امروزه به نام الگوریتم بهینه­سازی انبوه ذرات شناخته می­ شود. در این الگوریتم به طور معمول c₁=2 = c₂ در نظر گرفته می­ شود [۱۰۱-۱۰۲]،[۹۵].
الگوریتم بهینه­سازی انبوه ذرات را می توان به شکل مجموعه ­ای از بردارها تصور کرد که در فضایی متشکل از تجارب خصوصی هر ذره و برخی از ذرات دیگر، نوسان می­ کند. در حالت کلی هر ذره با عده­ای دیگر از ذرات دارای ارتباط است که به طور معمول این ارتباط دو طرفه می­باشد و به نام رابطه همسایگی یل مجاورت شناخته می­ شود. مجموعه­ ذراتی که با یک ذره دارای ارتباط همسایگی هستند به نام مجموعه­ همسایگی شناخته می­ شود. برای ذره iام بهترین موقعیتی که به وسیله همسایگانش تجربه شده است، به صورت x^i,best نمایش داده می­ شود. x^i,nbest یکی دیگر از مواردی است که در تصمیم گیری هر ذره تاثیر دارد. البته با توجه کرد که مجموعه­ همسایه­های یک ذره شامل خود آن ذره نیز می­ شود. یعنی یک ذره همسایه خودش نیز می­باشد. کندی و ابرهارت^[۱۳]، دو الگوی مختلف برای الگوریتم بهینه­سازی انبوه ذرات پیشنهاد دادند.
۲-۲۰ الگوی بهینه محلی و بهینه سراسری
الگوی بهینه سراسری، چیزی است که تا کنون در این نوشتار به بررسی آن پرداخته شده است.[۹۲]،[۹۹]. اگر در رابطه (۲-۶) و (۲-۸) به جای x^g,best از x^i,nbest استفاده شود، به الگوی بهینه محلی رسیده می­ شود. در الگوی بهینه سراسری، یک ذره در جمع وجود دارد که به عنوان جاذب است و سایر ذرات را به سمت خود جذب می­ کند و به احتمال همه ذرات در محل بهترین ذره همگرا می­ شود. اما در الگوی بهینه محلی، چندین جاذب در جمع وجود دارند و هر ذره فقط به سمت بهترین همسایه­ی خود جذب می­ شود. اگر دامنه تعریف همسایگی به همه جمع توسعه یابد آن­گاه الگوی بهینه محلی با الگوی بهینه سراسری معادل خواهد بود. برای مسائل ساده که جواب یگانه­ای دارند، الگوی بهینه سراسری همیشه توصیه می­شوند. همچنین برای توابع پیچیده، الگوی بهینه محلی با تعریف همسایگی متغیر مناسب می­باشد[۹۷]،[۱۰۵-۱۰۶]،[۹۹].
فصل سوم
ساختار شبکه
۳-۱ ساختار شبکه پیشنهادی
بلوک دیاگرام سیستم پیشنهادی در این پایان نامه در شکل(۳-۳) نشان داده شده است.شکل (۳-۱) در محیط نرم­افزار مطلب کشیده شده است. سیستم از دو ناحیه مجزا از هم که با ti line به هم متصل شده ­اند تشکیل شده که در ناحیه اول واحد تولیدی فتوولتائیک و بادی را داریم و در ناحیه دوم واحد­های دیزل و بخار و هیدرو را داریم. ناحیه اول ناحیه تولید انرژی از انرژی­های تجدید پذیر می­باشد و ناحیه دوم ناحیه تولید انرژی از سوخت­های فسیلی می­باشد.
شکل ۳-۱ : بلوک دیاگرام شبکه پیشنهادی
۳-۱-۱ مدل تولید واحد بخار
در این نوع نیروگاه­ها که عموما دارای ظرفیت تولید برق بالایی می­باشند از سوخت مازوت و یا گاز طبیعی برای تولید بخار توسط بویلر جهت به حرکت در آوردن پره­های توربین و روتور ژنراتور استفاده شده و در نهایت موجب تولید برق می­گردد. در این نیروگاه­ها از سیستم خنک کننده خشک و تر جهت خنک کردن آب حاصل از چگالش بخار خروجی از توربین بخار استفاده می­گردد. نیروگاه­های حرارتی به مقدار زیادی آب نیاز دارند در نتیجه در محل­هایی که آب به فراوانی یافت می­شوند ترجیحا از این نیروگاه­ها استفاده می­ شود. از قسمت­ های اصلی یک نیروگاه حرارتی می­توان به بویلر ، توربین، کندانسور، ژنراتور، ترانسفورماتور­ها و تغذیه داخلی نیروگاه، ترانس واحد، ترانس استارتینگ، تغذیه و …. اشاره کرد.
مدل استاندارد یک نیروگاه حرارتی به صورت شکل (۳-۲) می­باشد[۴۶].
شکل ۳-۲: مدل دینامیکی یک نیروگاه حرارتی
۳-۱-۲ مدل تولید واحد هیدرو
این نیروگاه انرژی ذخیره شده آب در ارتفاع بالا را به انرژی الکتریکی تبدیل می­ کند(با بهره گرفتن از توربین آبی) در این نیروگاه تبدیلات مکانیکی انرژی پتانسیل به انرژی جنبشی و سپس به انرژی الکتریکی انجام می­ شود.
تمامی نیروگاه­های آبی نیاز به سد دارند. سد مقادیر زیادی آب را در پشت خود ذخیره می­ کند. حوضچه سد معمولا آب پشت خود را برای پریود هفته­ای نگه داری می­ کند و این پریود کوتاه در مقایسه با ماه و سال است.

لگاریتم نرخ ارز.
لگاریتم نرخ سود علی‎الحساب بلندمدت بانکی
نرخ ارز به عنوان متغیر کنترل وارد شده که تأثیر آن بر مدل روشن گردد. لذا برای مقایسه یکبار برآورد الگوها با وجود نرخ ارز و یکبار نیز بدون نرخ ارز صورت می گیرد.

برای برآورد مدل و آزمون فرضیه‎های تحقیق از داده های موجود در مورد این متغیرها (۸۷-۱۳۵۷) استفاده خواهد شد. ضمنا داده ها به صورت سالانه و از بانک مرکزی ایران جمع آوری گردیده است.
۳-۲- تابع تجری تقاضای پول
۳-۲-۱- نگاهی به ادبیات سری زمانی
اغلب مطالعات صورت پذیرفته در تقاضای پول، روشی که پسران و شین (۱۹۹۵) و پسران و دیگران (۲۰۰۱) با عنوان رویکرد وقفه های توزیعی خود رگرسیونی (ARDL) معرفی کرده‎اند، را به عنوان یک ابزار موفق در تشخیص و تخمین تابع تقاضای پول قلمداد می‎کنند. این چارچوب به طور همزمان رابطه تعادلی بلندمدت پول و متغیرهای مؤثر بر آن و نوسانات کوتاه‎مدت آن‎ها را مورد بررسی قرار می‎دهد.
این رویکرد از محاسن ویژه‎ای نسبت به روش‏های دیگر برخوردار است، اول اینکه این رویکرد بین متغیرهای وابسته و توضیحی تفاوت قائل می‎شود و مشکل درونزایی را حل می‎کند. دوم این که اجزاء بلندمدت و کوتاه‎مدت را به طور همزمان تخمین می زند و مشکلات مربوط به متغیرهای از قلم افتاده و خود همبستگی را برطرف می‎کند. سوم این که صرف نظر از درجه همگرایی تخمین زن‎ها، سعی در تشخیص و تخمین مدل دارد و نگرانی قبل از تحلیل استاندارد همگرایی یکسان درباره یکسان بودن درجه همگرایی متغیرها را برطرف می کند و دیگر نیازی به آزمون ریشه واحد نیست.^[۵۰] در همین راستا تحقیق حاضر با بهره گرفتن از روش همگرایی یکسان و تصحیح خطا، تابع تقاضای پول را مورد بررسی قرار می‎دهد.
با این وجود روش‎های نوین اقتصادسنجی ایجاب می‎کند، پیش از برآورد ضرایب رفتاری الگو با بهره گرفتن از آمارهای سری زمانی، ابتدا متغیرها از نظر پایایی مورد آزمون قرار گیرد. لذا، بدین منظور از آزمون دیکی – فولر تعمیم یافته جهت تعیین مرتبه جمعی هر یک از متغیر های الگو استفاده خواهد شد. این نکته را باید درنظر داشت که اهمیت پایایی و مرتبه جمعی متغیرهای سری زمانی از نظر روش برآورد ضرایب معاملات در آن است که وقتی تمامی متغیرهای مربوط به یک معادلۀ رفتاری دارای ریشه واحد باشد، در صورتی می‎توانند از نظر اقتصادی یک رابطه بلندمدت را تشکیل دهد که همجمع باشند.
پس از برآورد ضرایب معادلات به روش ARDL آزمون وجود رابطه همجمعی بلندمدت بین متغیرها (آزمون بنرجی) انجام شده است. با توجه به این که معادلات به روش ARDL برآورد شده، لذا الگو شامل سه دسته معادلات پویای الگو، معادلات تعادلی بلندمدت و الگوی تصحیح خطا (ECM) خواهد بود.
آزمون ثبات تابع تقاضای پول معمولاً به آزمون سازگاری تقریبی ضرایب رگرسیون در طول زمان مربوط می‎شود. روش‏های متعددی برای آزمون ثبات ضرایب تخمینی تابع تقاضای پول وجود دارد که عبارتند از: روش گلدفلد (۱۹۷۳)، آزمون چاو (۱۹۶۰)، آزمون گوپتا (۱۹۷۸)، روش فارلی و هینچ (۱۹۷۰) و آزمون‎های خلاصه انباشته اجزاء باقیمانده عطفی، CUSUM و خلاصه انباشته مربع اجزاء باقیمانده عطفی، CUSUMSQ.
در این تحقیق از آزمون ثبات معرفی شده توسط بروان، دوربین و ایوانز (۱۹۷۵) استفاده می‎کنیم، که مبتنی بر اجزاء باقیمانده عطفی است. مزیت این آزمون نسبت به دیگر آزمون‎های ثبات، عدم نیاز به تعیین قبلی زمان شکست است. در مدل‎های عطفی همبستگی اجزاء اخلال در یک دوره صفر است و آزمون ثبات، مبتنی بر خلاصه انباشته و خلاصه انباشته مربع اجزاء باقیمانده عطفی، CUSUM، اجزاء باقیمانده عطفی می باشد. ویژگی مهم این آزمون این است که می‎توان از آن حتی در CUSUMSQ شرایطی که نسبت به وقوع تغییر ساختاری نااطمینانی داریم استفاده کنیم. از سوی دیگر، برای داده های سری زمانی نیز کاملاً مناسب است. فرضیه صفر در این آزمون، بیان می کند که بردار ضرایب در هر دوره یکسان است و فرضیه دیگر حالات دیگر را بیان می‎کند.
۳-۲-۲- آزمون پایایی و تعیین مرتبه جمعی متغیرها
قبل از بررسی نتایج حاصل از برآورد معادلات الگو، مانا بودن (پایایی) متغیرهای الگو مورد آزمون قرار گرفته است. نتایج این آزمون بر طبق آزمون دیکی – فولر تعمیم یافته، در جدول (۳-۱) ارائه شده است. با توجه به کمیت آماره آزمون و مقادیر بحرانی ارائه شده در جدول ملاحظه می‎شود که متغیرهای الگو تماماً (۱)I هستند، به عبارتی همجمع از مرتبه اول می‎باشند.
جدول ۳-۱- نتایج آزمون پایایی متغیرها با بهره گرفتن از آزمون دیکی فولر تعمیم یافته

زیگوراکیس^[۲۹]: از روش مونت- کارلو (^[۳۰]MC) برای مدل فرسایش استفاده کرد. اما اثرهای نفوذ درون محاسبات آورده نشده است]۳۳[.

گافریچ: روش مونت کارلو احتمالی را، با مدل وابسته به پدیده شناسی مربوط به نفوذ، جهت تخریب ترکیب کرد ]۳۲[.
سییپمن : تخریب پلیمر مدل شده با تکنیک مونت کارلو را با نیت مدل رهایش دارو از ریزذرات پلیمر بکاربرد ]۳۴[.
صفحه‌های تقارن درداخل هندسه کروی تقسیم شدند به سلولها (شکل ۲-۸) با مدت عمر تصادفی گرفته شده توسط :
(۲-۱۴)
λ: ثابت مخصوص پلیمر
ɛ : عدد تصادفی بین ۰ و۹۹

شکل ۲-۸ : روش مونت‌کارلو برای مدل‌سازی فرسایش پلیمر : (a) قبل و (b) هنگام رهایی دارو ]۳۴[.
روش احتمالی برای تخلخل توسط روتستین^[۳۱] ]۳۵[ برای سینتیک‌های رهایش دارو از ماتریس‌های پلیمری توسط رشد منافذ در حجم، رشد تخلخل در پلیمر همچون یک تابع توزیع نرمال جمع شونده مدل شده بود ، همچنین تخلخل ɛ تابع زمان t می‌باشد.
(۲-۱۵)
^۲σ واریانس
۲-۴-۳٫ مدل های براساس نفوذ و واکنش شیمیایی
۲-۴-۳-۱٫ مدل‌های بر اساس غیر مونت‌کارلو
هلر و بکر ]۳۰[ گسترش دادند مدل‌های ریاضی بیانگر پخش دارو از پلیمرهای انحلال‌ناپذیر در آب که دستخوش گسستگی استحکام هیدرولیکی است. هنگامی‌که زنجیرهای پلیمر تبدیل‌به کوچکترین حد مولکول‌های حل‌پذیر در آب می‌شوند. تخمین زدند که برای ماتریس‌های پلیمری تحت فرسایش حجمی، تخریب می‌تواند توسط سینتیک مرتبه اول توصیف شود.
مثال‌های این نوع سیستم‌ها شامل: PLGA^[32], PLA^[33]. نقطه شروع برای آنالیز ریاضی آنها معادله کلاسیک هیگوچی بود ]۱۳[ و فرض کردند که دارو در ابتدا به‌صورت همگن پراکنده شده (غلظت اولیه دارو بیشتر از انحلال‌پذیری دارو در ماتریس، پراکندگی یکپارچه)
(۲-۱۶)

M_t : مقدار خالص داروی رها شده در زمان t
A : مساحت سطح هر دو ضلع فیلم
C₀ : غلظت اولیه دارو درون سیستم
P : نفوذپذیری دارو داخل ماتریس پلیمر
هلر وبکر در مقایسه با فرض مدل اصلی هیگوچی، فرض نمودند نفوذپذیری در سیستم پلیمری زیست‌تخریب‌پذیر ثابت نیست وبا زمان افزایش می‌یابد. هلر و بکر برای این موضوع رابطه زیر را بین نفوذ پذیری دارو در زمان t( p_t) ونفوذ پذیری اولیه دارو (p₀) فرض کردند ]۳۰[:
(۲-۱۷)
N : تعداد پیوندهای اولیه
Z : تعداد گسستگی‌ها در فاصله زمانی [۰,t]
بواسطه این فرض که پیوندهای پلیمر گسسته می‌شوند مطابق با سینتیک مرتبه اول داریم :
(۲-۱۸)
K : ثابت سرعت مرتبه اول
یکپارچگی و نوآرایی منجر می‌شود به یک عبارت که مقدار پخش دارو محاسبه می‌شود :
(۲-۱۹)
در شکل(۲-۹) نرخ داروی رهاشده از معادله فوق حساب شده و تفاوت نفوذ و فرسایش را در مقایسه با سینتیک رهایی نفوذ کاملاً کنترل‌شده و محاسبه‌شده از معادله کلاسیک هیگوچی نشان می‌دهد.
شکل۲-۹ : مدل هلر و بکر جهت توصیف رهایی دارو از فیلم‌های شامل پلیمر زیست‌تخریب‌پذیر نازک تحت فرسایش‌حجمی، هم‌چنین سینتیک‌های رهایی با تنها نفوذ کنترل‌شده که توسط معادله کلاسیک هیگوچی محاسبه می‌شوند مصور شده هستند (منحنی نفوذ)]۳۰[.
نرخ رهایی به‌طور واضح با زمان در سیستم نفوذ کنترل‌شده بعلت افزایش مسیرهای طولی نفوذ کاهش می‌یابد. بهرحال مطابق مدل‌فوق بعداز یک دوره زمانی مشخص، اثر آن توسط افزایش نفوذپذیری دارو در پلیمر با فرسایش پیشرو بسیار تقویت می‌گردد، نرخ داروی رها شده اول کاهش می‌یابد و سپس افزایش می‌یابد.
در سال ۱۹۸۰، لی ^[۳۴]]۳۶[ یک راه‌حل تقریبی تحلیلی ارائه کرد برای پخش دارو روی سطح نازک فیلم‌های پلیمر فرسایش‌پذیر که به‌طور قابل‌قبول وجود داشت برای نسبت‌های مختلف بارگذاری دارو نسبت به انحلال‌پذیری دارو در ماتریس، مدل بر اساس حرکات دو جبهه، نفوذ و فرسایش مصورشده‌است.
شرایط رسوخ کامل، سرعت اولیه حرکات جبهۀ فرسایش ثابت و فرضیات اثرات انتهایی قابل اغماض هستند. مطابق عبارت اشتقاقی ذیل مقدار جزئی پخش دارو در زمان های مختلف بدست می‌آید:
(۲-۲۰)
با
و
M_t , M_∞ : مقدارهای تراکمی داروی آزاد شده در زمان‌های فوق
δ : علامت مربوط به جداسازی جبهه‌های نفوذ و فرسایش [δ=(S-R)/a]
B : نصف ضخامت فیلم
D : ضریب‌پخش دارو درون‌ماتریس
τ : زمان بی بعد ( = Dt / a ^۲τ(
Ba/D : نسبت نرخ فرسایش به نفوذپذیری ماتریس که اندازه‌گیری شده برای سهم وابسته به فرسایش و نفوذ دارو
A : غلظت اولیه دارو در داخل سیستم پلیمری که بیشتر از انحلال پذیری دارو است
C_S : غلظت انحلال پذیری دارو
C_b : غلظت دارو در محلول به خوبی بهم زده شد
X : موقعیت (صفر مرکز و x=a سطح فیلم)
تأثیر نسبت بارگذاری اولیه دارو به انحلال‌پذیری دارو در ماتریس (A/C_S ) روی نتایج سینتیک پخش دارو نشان داده‌شده است و با افزایش این نسبت نرخ پخش دارو کاهش می‌یابد. مدل پیش‌بینی می‌کند روش‌های سینتیک مرتبه صفر رهایی را وقتی که بارگذاری اولیه دارو بیشتر از انحلال‌پذیری دارو در ماتریس می‌شود.
کواراز^[۳۵] وهمکاران ]۳۷[ ارائه کردند مدل ریاضی واجد شرایط پخش دارو از فیلم‌های پلیمر فرسایش حجمی، با توجه به تخریب پلیمر و نفوذ دارو در یک زمان محاسبات تئوری مقایسه شدند با نتایج تجربی بدست آمده از میفپریستون^[۳۶] مملو از پلی گلایکولید اسید، آنها استفاده کردند از یک روش مشابه پایدار برای بارگذاری‌های اولیه دارو و انحلال‌پذیری خوب درون ماتریس بعلاوه آنها فرض کردند که گسستگی زنجیر پلیمر از سینتیک مرتبه اول پیروی کرده و ضریب نفوذ بصورت نمایی با زمان افزایش می‌یابد .