• • برای تعیین شدت دیسمنوره در میان دختران نوجوان تجربی و گروه کنترل با بهره گرفتن از مقیاس ارزیابی ژنیکولوژیک .

• برای پیدا کردن اثر تمرینات هوازی از نظر کاهش در نمره دیسمنوره در گروه تجربی .

• برای مقایسه شدت دیسمنوره در گروه تجربی و گروه شاهد .

انتخاب روش نمونه گیری بر داده ها با بهره گرفتن از مقیاس ارزیابی ژنیکولوژیک که شامل درد توصیفی و علامت مقیاس امتیاز توسط محقق جمع آوری شد . تمرینات هوازی آموخت و نظارت محقق تنها به دختران نوجوان در گروه تجربی برای مدت ۴۵ دقیقه برای یک ماه ، تا آنها خود قاعدگی بعد از آخرین روز از چرخه قاعدگی خود را شروع ، هیچ مداخله ای به دختران نوجوان در گروه کنترل داده شد . سپس تست برای هر دو گروه انجام شد . داده ها با بهره گرفتن از آمار توصیفی و استنباطی تجزیه و تحلیل شدند . نتیجه نشان داد نمره میانگین درصد پست تست (۵۸ ، ۵۴) دیسمنوره است که پایین تر از پیش آزمون نمره (۸۶ ، ۸۲) در گروه تجربی است که در سطح ۰۵/۰ معنی دار بود . تجزیه تحلیل آماری نشان داد کاهش قابل توجهی در شدت ژنیکولوژیک در میان دختران نوجوان در گروه تجربی پس از معرفی ورزش های هوازی ( t 14 = 21/19 ) . میانگین درصد ژنیکولوژیک پس آزمون نمرات (۵۸ ، ۵۴) از گروه تجربی بود و کمتر از ژنیکولوژیک تست ارسال نمرات (۵۸ ، ۶۴) از گروه شاهد بود . “محاسبه ارزش t” بین آزمایش و گروه کنترل بعد از مداخله در سطح ۰۵/۰ آماری بود (t 28 = 06/12) . تفسیر در حالی که نمرات ژنیکولوژیک باقی مانده همان است که گروه شاهد نشان یافته های این مطالعه که نمرات ژنیکولوژیک دختران نوجوان در گروه تجربی پس از تمرینات هوازی کاهش می یابد . مطالعات مداخله بیشتر باید توسط پرسنل بهداشت و درمان برای کاهش بروز دیسمنوره در میان دختران نوجوان و بهبود سلامت و توانایی های خود را انجام شد (۱۲۴) .
۲-۴٫ جمع بندی
با توجه به مطالعاتی که در این زمینه انجام شده است ، تجویز فعالیت ورزشی هوازی مانند پیاده روی ، شنا، جاکینگ و در مقایسه با فعالیت ورزشی غیر هوازی و قدرتی در کاهش علائم روانی این سندرم خصوصاٌ افسردگی بسیار مؤثر بوده است (۵۸، ۶۴، ۸۹ ،۱۱۹،۱۳۱) . ماساژ و تمرین هوازی ترکیبی ، به یک اندازه در کاهش علائم سندرم پیش از قاعدگی مؤثرند (۶) .درباره مدت فعالیت ورزشی ، بحث های زیادی صورت گرفته است . انجام فعالیت ورزشی با فراوانی بیشتر از چهار بار در هفته را در افزایش تنش ، افسردگی و عصبانیت مؤثر می دانند . پژوهشگران معتقدند که اگر فعالیت ورزشی دو تا سه باردر هفته با مدت طولانی ،درکاهش علائم سندرم پیش ازقاعدگی بسیار مؤثر است (۵۸، ۱۱۰،۱۱۹) . درباره شدت فعالیت ورزشی و درصد کاهش علائم سندرم پیش از قاعدگی هنوز رابطه معنی داری پیدا نشده است (۸۹، ۱۱۹) و حتی انجام ورزش های رقابتی را در تشدید علائم این سندرم نیز دخیل می دانند (۱۱۹) . تحقیقات نشان می دهد که اضافه وزن و چاقی باعث افزایش خطر ابتلا به سندرم پیش از قاعدگی می شود و در میان سایر عوامل خطر وقوع این سندرم ، باید اصلاح توده بدنی غیر طبیعی نیز مدنظر قرار گیرد (۵) . همچنین تحقیقات نشان می دهد که کاهش علائم ناشی از سندرم پیش قاعدگی از طریق شیوه های مختلف همواره مورد نظر پژوهشگران بوده است . لذا پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر تمرین هوازی بر اختلالات قاعدگی (PMS) و ترکیب بدن دانش آموزان دختر چاق و کم وزن انجام گرفت .
فصل سوم
روش تحقیق
۳-۱٫ مقدمه
در این فصل به جنبه های علمی ، مراحل و اجرای طرح تحقیق پرداخته شده است . از آنجا که هدف پژوهش حاضر تعیین تأثیر تمرین هوازی بر اختلالات قاعدگی ( PMS) و تر کیب بدن دانش آموزان دختر چاق و کم وزن بوده است ، پژوهشگر در صدد آن بود که از راه اجرای آزمون های مرتبط و جمع آوری اطلاعات به درستی و نادرستی فرضیه های پژوهش دست یابد . همچنین پژوهشگر ابتدا روش اجرای پژوهش ، جامعه آماری که نتیجه پژوهش باید به آن تعمیم داده شود ، در ادامه ابزار های مورد استفاده را به طور واضح و روشن بیان نماید . بنابراین ، فصل حاضر به معرفی جامعه آماری ، نمونه آماری ، متغیر های پژوهش ، وسایل و ابزار اندازه گیری ، روش های جمع آوری اطلاعات ، روش اجرای پژوهش و روش های آماری می پردازد .
۳-۲٫ جامعه و نمونه آماری
جامعه آماری پژوهش حاضر دانش آموزان دختر ۱۳ تا ۱۴ سال در پایه راهنمایی مدرسه دولتی منتخب دخترانه ناحیه یک شهر رشت که در سال تحصیلی ۹۳-۹۲ مشغول به تحصیل بودند ، و تعداد شرکت کنندگان در این پژوهش برابر با ۱۲۰نفر تشکیل می دادند . نمونه آماری تحقیق شامل ۴۰ نفر از دختران دانش آموز مبتلا به سندرم پیش از قاعدگی و تر کیب بدن چاق و کم وزن مایل به شرکت در تحقیق ، به صورت مبتنی بر هدف انتخاب ودر دسترس ودر دو گروه تجربی چاق و کم وزن تقسیم شدند ، نمونه های منتخب با اخذ رضایت نامه (پیوست ۱) وارد مراحل بعدی تحقیق گردیدند .
۳-۳٫ متغیرهای پژوهش
۳-۳-۱٫ متغیر مستقل پژوهش عبارت بود از :
یک دوره تمرین هوازی ( پیاده روی )
۳-۳-۲٫ متغیر وابسته پژوهش عبارتند از :
۱ . علائم بدنی PMS
۲ . علائم روانی PMS
۳ . ترکیب بدن دانش آموزان چاق و کم وزن
۳-۳-۳٫ متغیرهای مداخله گر قابل کنترل عبارتند از :

• سابقه بیماری هایی که به نحوی در سندرم پیش از قاعدگی (PMS) تأثیر دارند ( کنترل از طریق پرسشنامه و حذف افرادی که به بیماری خاصی داشتند ) .

• مصرف مواد غذایی پر نمک یا حاوی کافئین (توصیه های غذایی )

• امکان تأثیر ورزش و فعالیت بدنی با شدت زیاد بر سندرم پیش از قاعدگی (PMS) و ترکیب بدن کنترل از طریق پرسشنامه درباره افراد ورزشکار و حذف این افراد .

• میزان تحصیلات (تمام افراد از دانش آموزان پایه راهنمایی ) انتخاب شدند.

• زمان انجام آزمون (در زنگ هنر و ورزش تنظیم شد ) .

۳-۳-۴٫ متغیرهای مداخله گر غیر قابل کنترل عبارتند از :

• عوامل اقتصادی و موقعیت خانوادگی فرد

• وضعیت روانی فرد

۳-۴ . وسایل و ابزارهای اندازه گیری

• فرم جمع آوری اطلاعات که در ارتباط با اطلاعات دموگرافیک و تاریخچه قاعدگی است قبل از اجرای پروتکل و آغاز هر گونه فعالیتی توسط آزمودنی ها تکمیل گردید ( پیوست ۲ ) .

• فرم تشخیص موقت سندرم پیش از قاعدگی که راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات ذهنی (DSM IV-)^[72] می باشد و ۱۱ معیار را برای تشخیص سندرم پیش از قاعدگی در انتهای فاز لوتئال معرفی کرد (۵۹،۱۱۳،۱۲۲) (پیوست ۳ ) .

پژوهش های دقیق بالینی درباره سندرم پیش از قاعدگی در سال ۱۹۸۵ ، مسئولین تجدید نظر انتشار چهارمین کتاب راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات ذهنی (DSM –IV ) ، ۱۱ معیار را برای تشخیص سندرم پیش از قاعدگی (PMS) تحت عنوان اختلال درماندگی انتهای مرحله لوتئال (LLPDD)^[73] معرفی کردند . اختلال در ماندگی انتهای مرحله لوتئال (LLPDD) به زیر مجموعه ای از سندرم پیش از قاعدگی (PMS) اطلاق می شود که علامت های غالب در آن مربوط به آشفتگی های خلقی می باشد . شرط وجود سندرم پیش از قاعدگی (PMS) این بود که فرد به حداقل پنج سئوال از ۱۱ سئوال پاسخ مثبت داده باشد و حداقل یکی از پاسخ های مثبت تعلق به سئوال های شماره ۱،۲،۳یا ۴ باشد . علاوه بر این اختلال موجود باید شدیداٌ با کارها و یا فعالیت های اجتماعی معمول و ارتباط با دیگران تداخل کرده باشد (۲ ،۴،۳۷،۱۱۲).
روسیگنول بونلندر^[۷۴]این پرسشنامه را ساخت و اولین بار در سال ۱۹۹۱ هنجاریابی شد و مورد استفاده قرار گرفت . در پژوهش های قبلی به منظور تعیین روایی این پرسشنامه از روش روایی محتوایی استفاده شده و ضریب پایایی آن به روش آلفای کرونباخ ۹۳% به دست آمده است (۱۴) . در این پژوهش نیز از پرسشنامه مذکور برای تشخیص سندرم پیش از قاعدگی (PMS) استفاده شد .

• فرم ثبت وضعیت روزانه ، فرم استانداردی است که شامل ۱۰ علامت روانی و ۸ علامت جسمانی PMS می باشد و از کتاب DSM-IV انجمن روانپزشکان آمریکا اقتباس شده است (۵۹) (پیوست ۴) . در سال ۱۹۹۶ درمطالعه ای اعتبار و اطمینان تقویم روزانه سندرم پیش از قاعدگی با همبستگی ۹۲% به اثبات رسیده است (۷۸) .

• برگ رضایت نامه ، دانش آموزان که در این پژوهش شرکت کردند (پیوست ۱) . پرسشنامه مشخصات فردی (پیوست ۲) .

برای نتایج اندازه گیری شاخص های مورد نظر تحقیق که توسط محقق و به کمک ابزار استاندارد اندازه گیری شد ، این شاخص ها عبارتند از : قد ، وزن ، شاخص توده بدن ، در صد چربی .
در این پژوهش از دستگاه سنجش قد و وزن مدل سکا^[۷۵] استفاده شده است . برای بررسی روایی وپایایی دستگاه از ترازوی معمولی مدل کامری^[۷۶] استفاده شدکه اختلاف ناچیز ۳۰ گرم را نشان داد. وزن آزمودنی ها بدون کفش و با لباس ورزشی سبک اندازه گیری شد .

غلظت مواد تنظیم کننده رشد در محیط کشت برای اندام زایی بسیار مهم است. اکسین با غلظت متوسط تا زیاد اولین هورمون مورد استفاده برای تولید کالوس است. غالباٌ از هورمون ۲,۴-D که اکسین بسیار نیرومندی است به تنهایی برای القاء کالوس استفاده می شود. در بعضی از گونه ها غلظت زیاد اکسین و غلظت کم سیتوکنین در محیط کشت روند تولید کالوس را ترقی می دهد. سیتوکنین های مورد استفاده کینتین یا بنزیل آدنین می باشند. بافت کالوس متشکل از گستره وسیعی از انواع واکوئل دار با تمایز نامنظم است که تعداد کمتری سلول های مریستمی در بین آنها پراکنده می باشد. ماهیت بافت کالوس به بافت ریزنمونه و یا بافت هایی که ریزنمونه از آن منشاء گرفته است و همچنین ترکیب محیط کشتی که برای تولید و نگهداری آن به کار می رود، بستگی دارد. کالوس را می توان با تهیه واکشت های مکرر برای مدت زمان طولانی نگهداشت اما ترکیب و ساختار آن ممکن است به مرور زمان تغییر کند. چرا که محیط کشت به نفع سلول های معینی عمل نموده و باعث غالب شدن آنها می شود. تحت شرایط رشد مناسب برای رشد سازمان نیافته سلول های مریستمی به طور تصادفی و پراکنده در بافت کالوس قرار دارند. انتقال قطعات کالوس به شرایطی که موجب رشد سازمان یافته می شود به تشکیل مریستموئیدها که مراکز رشد نیز نامیده می شود می انجامد. مریستموئیدها توده های متمرکزی از سلول های شبه کامبیومی هستند که ممکن است به دلیل ظهور سلول های تراکئیدی در مرکز، به آوند نیز مجهز شوند. این توده ها محل تشکیل اندام در بافت کالوس بوده و قادر به تولید ساقه یا ریشه می باشند. اندام زایی هم از سوسپانسیون سلولی و هم از کشت های کالوس امکان پذیر است. فقط لازم است سلول ها را از محیط کشت کالوس به محیط کشت خاص باززایی انتقال داده و سپس به طور مرتب در محیط باززایی تجدید کشت نمود. بنابراین اندام زایی با اثر متقابل کمی تعیین می گردد. بعبارت دیگر مقادیر نسبی مواد و نه مقادیر مطلق آن ها در رشد و نمو سهم دارند (فارسی، م. ج. ذولعلی. ۱۳۸۴).

۲-۴-۷-۲-۱- تشکیل اندام نا به جا به طور مستقیم
بافت های رویشی گیاهان عالی تحت شرایط ویژه قادر به تولید گیاهان نا به جا می باشند. جوانه های نا به جا آنهایی هستند که مستقیماٌ از یک اندام گیاهی یا یک قطعه متعلق به آن و بدون نیاز به کالوس (به عنوان مرحله حدواسط) منشاء می گیرند. تولید ساقه های نا به جا به طور مستقیم بر روی ریشه، برگ، فلس های پیاز یکی از روش های مرسوم تکثیر گیاهان است. در محیط کشت نیز این روش بویژه برای گیاهان علفی مناسب است. تشکیل اندام های نا به جا به فعالیت مجدد ژن های مرتبط با فاز جنین زایی و نمو بستگی دارد (فارسی، م. ج. ذولعلی. ۱۳۸۴).
۲-۴-۷-۲-۲- جنین زایی
در جنین زایی سوماتیکی، جنین ها، سلول ها، بافت ها و یا اندام های سوماتیکی به طور غیر مستقیم (منشاء مجدد) یا مستقیم (منشاء نا به جا) باززایی می شوند که با فرایند جنین زایی زیگوتی جنین کاملاٌ متفاوت است. به طور کلی جنین های سوماتیکی آنهایی هستند که از بافت رویشی در محیط کشت تولید می شوند. جنین زایی سوماتیکی با اندام زایی متفاوت است زیرا جنین یک ساختار دوقطبی با انتهای ریشه ای بسته می باشد، ولی در اندام زایی یک ساختار تک قطبی تولید می شود. جنین از یک سلول منفرد منشاء می گیرد و فاقد ارتباط آوندی با بافت کالوس یا ریزنمونه ها می باشد. علاوه بر این القای جنین زایی سوماتیکی به یک محرک هورمونی خاص برای تشکیل یک ساختار دو قطبی که قادر به تولید گیاه کامل باشد، نیاز دارد در حالیکه در اندام زایی به دو محرک هورمونی مختلف، اول برای تولید ساقه و سپس برای تولید ریشه نیاز است. شارپ (Sharp) و همکاران در سال ۱۹۸۰ دو روش برای جنین زایی سوماتیکی توضیح دادند:

1. 1. جنین زایی مستقیم: در این حالت جنین مستقیماٌ از بافت ریزنمونه و بدون رشد کالوس منشاء می گیرد. این جنین از سلول های اولیه معینی به نام سلول های تعیین شده اولیه برای تولید جنین ایجاد می شود.

1. 1. جنین زایی غیر مستقیم: در این حالت جنین از بافت کالوس که از تکثیر سلول های ریزنمونه تولید می شود منشاء می گیرد. سلول هایی که به تولید جنین می پردازد سلول های تعیین کننده جنین القایی نامیده می شوند. از جمله این سلول ها می توان سلول های آبکش ثانویه در هویج، بافت های برگی قهوه، گل اطلسی، مارچوبه و … را برشمرد.

در اغلب موارد جنین زایی به روش غیرمستقیم می باشد. در این فرایند به مقادیر هورمونی مشخص و ایجاد شرایط ویژه برای شروع رشد کالوس و آماده سازی مجدد این بافت برای ورود به مرحله جنین زایی نیاز می باشد. فرایند جنین زایی رویشی مراحل مختلفی شامل تشکیل کالوس، نو جنین، بلوغ جنین و در نهایت تولید گیاهچه را در بر می گیرد. ترتیب محیط کشت های مورد استفاده و خصوصاٌ هورمونهای رشد نیز اهمیت فراوانی دارد. در بسیاری از گونه ها، یک محیط کشت برای تولید کالوس و نگه داری آن، محیط کشت دیگری برای بالغ شدن جنین سوماتیکی و محیط کشت سومی برای تبدیل این جنین به گیاه، لازم است. انتخاب ماهرانه ترتیب محیط های کشت در مواردی که جنین زایی سوماتیکی رخ نمی دهد و با مشکل انجام می شود ضروری است.
حضور اکسین در محیط کشت برای تشکیل جنین معمولاٌ ضروری می باشد. بافت ها یا کالوس هایی که به طور مداوم در محیط کشت بدون اکسین نگهداری می شوند، معمولاٌ تولید جنین نمی کنند. کالوس در محیط کشت غنی از اکسین تولید و تکثیر می شود. این محیط سبب تولید گروه های متمرکزی از سلول های مریستمی به نام توده های جنین زا (Embryogenic Clamps) می شود. تشکیل جنین های سوماتیکی معمولاٌ بعد از انتقال سلول ها یا کالوس ها به محیط فاقد اکسین یا دارای سطح کمتری از همان اکسین و یا سطح مشابه یا کمتر از یک اکسین ضعیف تر صورت می گیرد. بعد از انتقال به محیطی با اکسین کم یا فاقد اکسین، توده های جنینی به جنین بالغ تبدیل می شوند. در بعضی گیاهان بویژه گراس ها مراحل آغازش و نمو جنین در همان محیط کشت اول انجام می شود و انتقال به محیط غذایی دوم برای رشد جنین ها به گیاهچه لازم است.
جنین های سوماتیکی در محیط های کشت مختلفی از محیط کشت رقیق وایت گرفته تا محیط کشت غنی از نمک MS تولید شده اند، با این حال محیط کشت MS کاربرد وسیع تری داشته است. افزودن ازت احیاء شده به محیط کشت، هم به آغازش و هم به بلوغ جنین کمک می کند. از بین اسیدهای آمینه، فرم طبیعی اسید گلوتامین (L- glutamine) نقش ویژه ای ایفا می نماید. عامل دیگر کلات آهن در محیط کشت است. در غیاب آهن، نمو جنین از مرحله گلبولی شکل (globular) به مرحله قلبی شکل متوقف می شود. افزودن تنظیم کننده های رشد بویژه اکسین و یا اکسین به همراه سیتوکنین برای شروع رشد و القای جنین زایی الزامی است. از میان همه اکسین ها، هورمون ۲,۴-D و بعد از آن NAA بسیار مفید هستند.
از سیتوکنین ها نیز در محیط غذایی اولیه در خلال جنین زایی استفاده می شود. سیتوکنین ها در تسریع بلوغ جنین، بویژه در رشد و نمو کوتیلدون ها مؤثر هستند. در بعضی مواقع سیتوکنین ها برای رشد جنین و تبدیل آن به گیاهچه لازم است.
جیبرلین ها به ندرت در محیط کشت های اولیه استفاده می شوند. اما در بعضی از موارد نقش آنها در تسریع بلوغ جنین، تحریک ریشه دهی و مراحل بعدی رشد گیاه به اثبات رسیده است. نقش هورمون بازدارنده رشد ABA در جنین زایی سوماتیکی زمانی مشخص شده است که در مقادیر غیر بازدارنده مورد استفاده قرار گرفته است. این هورمون نمو و بلوغ جنین سوماتیکی را ترغیب می نماید و همزمان از تکثیر غیرعادی و ظهور جنین های فرعی و نا به جا ممانعت به عمل می آورد. افزودن آن به محیط کشت ممکن است بلوغ سوماتیکی را در شرایطی امکان پذیر سازد که در حالت طبیعی تحت آن شرایط بلوغ سوماتیکی اتفاق نمی افتد.
افزودن زغال فعال به محیط کشت اثرات مفیدی بر رشد و نمو جنین سوماتیکی دارد. محیط کشت های زغال دار مقادیر کمتری از ترکیبات فنیل استیک اسید و فروهیدروکسی بنزوئیک اسید که اثر بازدارنده بر فرایند جنین زایی سوماتیکی دارند نشان می دهند. همچنین ۵-هیدروکسی متیل فورفورال که از تجزیه ساکارز در حین اتوکلاو حاصل می گردد و یک ترکیب بازدارنده است، توسط زغال فعال جذب می شود. شرایط محیطی همچون نور، دما و تراکم سلول های جنین زا در محیط کشت، نیز مهم می باشند. با این حال نوع لوله های کشت، موقعیت جنین در محیط کشت (سطحی یا غوطه ور بودن) و حالت فیزیکی محیط کشت (نیمه جامد یا مایع) اهمیت چندانی ندارد (فارسی، م. ج. ذولعلی. ۱۳۸۴).
۲-۴-۸- کشت سوسپانسیون سلول های گیاهی
تاکنون مطالعات زیادی در زمینه تولید متابولیت های ثانویه از طریق کشت سوسپانسیون سلول های گیاهی به امید نیل به تولید تجاری متابولیت های ثانویه از این طریق صورت گرفته است. از مواردی که به تولید تجاری منجر شده است می توان به شیکونین از گیاه سنگ دانه ^[۵۱] اشاره کرد. به منظور القاء یا افزایش تولید درون شیشه ای ترکیبات ثانویه گیاهی تا کنون راهکارهای مختلفی مورد استفاده قرار گرفته است که برخی شامل موارد زیر است:

• • 1. 1. بهینه سازی محیط و شرایط محیط کشت

     

    1. 1. استفاده از سیستم های کشت دو مرحله ای

     

    1. 1. گزینش سلولی لاین های سلولی پربازده

     

    1. 1. کشت سلولی تثبیت شده^[۵۲]

     

    1. 1. استفاده از سیستم های کشت مبتنی بر بافت های تمایز یافته

     

    1. 1. تغذیه با پیش ماده ها و بیوترانسفورماسیون

     

    1. 1. رهاسازی محصول به درون محیط کشت

     

    1. 1. استفاده از محرک ها

     

    1. 1. نقشه یابی مسیرهای بیوسنتزی و مهندسی متابولیک (۴۹، ۶۵، ۱۰۰، ۱۲۳ و ۱۷۶خلیلی).

     

     

بدین ترتیب تاکنون ترکیبات ثانوی بسیاری از کشت سوسپانسیون سلول های گیاهی جداسازی گردیده است که به موارد زیر می توان اشاره کرد:
۲-۴-۹- تولید متابولیت های ثانویه در محیط درون شیشیه ای
متابولیت های ثانویه موادی هستند که مستقیماً مورد نیاز گیاه نیستند و در واکنش به حشرات، حیوانات علفخوار، تنش ها و … تولید می شوند. در حقیقت متابولیت های ثانویه در چارچوب چرخه های عادی گیاه (فتوسنتز، تنفس، تنفس نوری، سنتز پروتئین ها، چربی ها، تجزیه مواد و …) نمی گنجد. این مواد تنها در تعداد معدودی از گونه های گیاهی یا گاهی اوقات فقط در یک گونه یا یک رقم تشکیل می شوند. متابولیت های ثانویه اغلب ترکیباتی با مولکول حلقوی هستند. این مواد به عنوان دارو، چاشنی غذا، مواد بازدارنده و حشره کش از اهمیت اقتصادی ویژه ای برخوردار هستند.

1. 1. آلکالوئیدها

بیش از ۴۰۰۰ نوع آلکالوئید توسط گیاهان ساخته می شوند که برخی از آنها شامل آتروپین، استریکنین، نیکوتین و کوکائین می باشند.

1. 1. ترپنوئیدها

ترپنوئیدها شامل روغنهای فرار یا اسانس ها هستند.

1. 1. گلیکوزیدها

1. 1. از جمله گلیکوزیدها می توان به استروئیدها، فلاونوئیدها، ساپونینها، مواد فنولی، تاننها، کاردیاک گلیکوزیدها و … اشاره کرد.

متابولیتهای ثانویه زیادی از گیاهان استخراج می شود که در صنعت مورد استفاده قرار می گیرند. در جدول ۲-۱ گروه های مهم متابولیتهای ثانویه تجاری حاصل از گیاهان آمده است.
جدول۲-۱- گروه های اصلی ترکیبات مهم تجاری حاصل از گیاهان

Shi و همکاران در سال ۲۰۰۳، ترکیبات آنتی­اکسیدان با خنثی نمودن رادیکال های آزاد، جلوی تخریب سلولی ناشی از اثر رادیکال­های آزاد را می­گیرند.
Faria و همکاران در سال ۲۰۰۶، بسیاری از اثرات بهداشتی مفید GSE به مهار خواص آنتی­اکسیدانی و رادیکال­های آزاد نسبت دادند.
Yousef و همکاران در سال ۲۰۰۷، عصاره هسته انگور باعث می­ شود روند استروئیدوژنز و از این رو تولید تستوسترون و تولید اسپرم بهبود یافته و از این رو باروری افزایش پیدا کند.
Ljubuncic و همکاران در سال ۲۰۰۵ میوه زالزالک را به عنوان یک منبع غنی از آنتی اکسیدانت­ها برشمرده­اند.
Yao و همکاران در سال ۲۰۰۸ گزارش کردند که اغلب فعالیت­های دارویی زالزالک به فلاونوئیدها و پروآنتوسیانیدین­های اولیگومریک موجود در آن نسبت داده می­ شود .
Khalil و همکاران در سال ۲۰۰۸ نشان داده­اند که گونه­ های متعددی از زالزالک دارای خواص کاهندگی چربی خون در حیوانات آزمایشگاهی می­باشند.
*فصل دوم
مواد و روش­ها
۱-۲) مواد:
-محیط کشت mR1ECM برای تهیه­ رقت مناسب از اسپرم

- رنگ ائوزین-نگروزین جهت رنگ­آمیزی اسپرم­های زنده و مرده
- محلول فرمالین ۱۰% جهت فیکس نمودن بافت بیضه موش­ها
- داروی سیکلوسپورین بصورت کپسول
- رنگ ائوزین
- رنگ هماتوکسیلین
- الکل اتیلیک مطلق و ۹۶ درجه
- محلول گزیلل (زایلین)
- محلول آلبومین
- گلیسرول
- چسب انتالان
- کربنات لیتیم
- پارافین
- محلول اسید- الکل
- محلول کلروفریک
۲-۲) وسایل و دستگاه­ها
-ترازوی حساس برای توزین رت­ها و دارو­ها
- سرنگ انسولین ۱۰۰ واحدی جهت گاواژ دارو
- انکوباتور co₂
- ست جراحی
- سمپلر برای برداشتن نمونه و انتقال آن به لوله­های آزمایش
- دستگاه سانتریفوژ
- لام و لامل
- قلم الماس
- میکروتوم
- قالب­های پارافین و کرایوستات
- ظروف مخصوص رنگ­آمیزی
- عدسی مدرج و مشبک
۳-۲) آماده ­سازی عصاره­های آبی
۱-۳-۲) تهیه عصاره هسته انگور
انگور قرمز از باغ­های اطراف شهرستان ارومیه تهیه و پس از شستن و خشک کردن، هسته­ها از میوه جدا و آسیاب شدند. مقدار ۲۵ گرم پودر هسته انگور به ۲۵۰ میلی­لیتر آب مقطر اضافه و به مدت ۲۴ ساعت در دمای ۴۰ درجه سانتی گراد در انکوباتور نگهداری شد. روزانه به مدت ۳ ساعت بر روی دستگاه روتاتور با ۲۰۰ دور در دقیقه چرخانده و بعد با کاغذ صافی واتمن شماره یک فیلتر و سپس حلال محلول فیلتر شده، با دستگاه تبخیر کننده چرخان تبخیر شد و عصاره خشک بدست آمد. این عمل ۳ بار تکرار شد و کل نمونه ها جمع آوری و در یخچال تا زمان انجام آزمایش در دمای ۲۰- نگهداری شد (Harborne, 1998).
۲-۳-۲) طرز تهیه عصاره زالزالک
برای این منظور ، میوه­های زالزالک پس از جمع­آوری از مناطق رشد آن در اطراف شهرستان ارومیه و تایید توسط بخش گیاه­شناسی دانشکده علوم دانشگاه ارومیه، به مدت ۱۰ روز در دمای آزمایشگاه و دور از نور مستقیم آفتاب، خشک و آسیاب گردیدند. سپس ۲۵ گرم از پودر به دست آمده در ۲۵۰ میلی لیتر آب مقطر به مدت ۱۵ دقیقه در دمای ۱۰۰ درجه سانتی ­گراد جوشانده شده، جوشانده حاصل با بهره گرفتن از کاغذ صافی­های معمولی و متعاقبا کاغذ صافی واتمن (Whatman) شماره یک صاف می­گردید. این جوشانده صاف شده نیز در دستگاه حذف حلال، تحت شرایط خلاء و در دمای ۵۶ درجه سانتی گراد تغلیظ می­گردید. پس از تغلیظ نهایی و خشک شدن، عصاره آبی نهایی به ۴/۱۲% وزن اولیه رسید. این عصاره آبی تهیه شده نیز تا زمان مصرف در دمای ۱۸- سانتی گراد نگهداری می­شد (Ljubuncic et al., 2005).
۴-۲) حیوانات
در این تحقیق از ۳۲ رت نر بالغ نژاد Wistar در محدوده وزنی ۲۰±۲۰۰ گرم جهت انجام آزمایشات استفاده گردید. حیوانات در خانه حیوانات گروه زیست شناسی دانشکده علوم دانشگاه ارومیه تحت شرایط استاندارد (۱۲ ساعت روشنایی و ۱۲ ساعت تاریکی ) و درجه حرارت ۲± ۲۲درجه سانتیگراد در قفس­های مخصوص پرورش و نگهداری می­شدند. این حیوانات توسط پلیت تغذیه شده و جهت آبدهی از شیر آب شهری استفاده می­شد.
۵-۲) تعیین حیوانات و دوز مؤثر دارو
موش­های نر حدود دو ماه پس از تولد بالغ می­شوند و قادر به تولید حداکثراسپرم روزانه و بارور­کردن موش های ماده می­شوند. در رت ماده نیز ۵۰-۷۰ روز پس از تولد بلوغ جنسی اتفاق می­افتد. بررسی مطالعات پیشین بر روی سیکلوسپورین­آ نشان می دهد که تیمار سیکلوسپورین با دوز mg/kg/day40 باعث اختلال در باروری رت­ها می­ شود (Hiroshi et al., 2003). بنابراین میزان دوز تجویزی mg/kg/day40 انتخاب شد (بصورت محلول در نیم سی­سی روغن کنجد) . میزان دوز تجویزی عصاره زالزالک ((Max et al., 2003 و عصاره هسته انگور(میرزایی ع و همکاران.، ۱۳۹۰) mg/kg/day150انتخاب شد.
۶-۲) گروه بندی حیوانات
۳۲سر رت نر بالغ به طور تصادفی به ۴ گروه ۸ تایی تقسیم شدند و به صورت زیر تحت رژیم دارویی قرار گرفتند:
حیوانات گروه اول جهت حذف استرس تزریق به عنوان گروه کنترل در نظر گرفته شدند. این گروه بجز آب و غذا ترکیب دیگری دریافت نکردند.
حیوانات گروه دوم بمدت۴۵ روز ، روزی یک بار دارو ی سیکلوسپورین را به صورت گاواژ دریافت کردند.
حیوانات گروه سوم به مدت ۴۵ روز ، روزی یک بار داروی سیکلوسپورین را به همراه عصاره هسته انگور به صورت گاواژ دریافت می کردند.
حیوانات گروه چهارم به مدت ۴۵ روز، روزی یک بار داروی سیکلوسپورین را به همراه عصاره زالزالک به صورت گاواژ دریافت می­کردند.
۷-۲) بررسی­های بافت­شناسی
قبل از شروع آزمایش و گاواژ دارو، رت­های نر بالغ به مدت ۱۴ روز در مرکز پرورش و نگهداری حیوانات آزمایشگاهی درکنار هم و به صورت گروه­بندی شده قرار داده شدند تا با شرایط محیط سازش پیدا کنند و استرس­های محیطی بر نتیجه آزمایش­ها هیچگونه تأثیری نداشته باشد. در پایان دوره تیمار (۱۸ روز پس از آخرین تزریق)، رت ها به روش جابجایی مهره­های گردن آسان کشی شد. بیضه سمت چپ را پس از پاساژ بافتی با H&E و PAS رنگ آمیزی نموده و بیضه سمت سمت راست را جهت مطالعات هیستوشیمیایی و هیستومورفومتری به کرایواستات انتقال داده شد و پس از تهیه مقاطع کرایواستات با سودان بلاک رنگ­آمیزی شدند و از آنها تصاویری با دوربین دیجیتالی تهیه و مورد مطالعه قرار­گرفتند.
۸-۲) روش تهیه محلول ثبوتی فرمالین ١٠درصدی نمکی
کلرید سدیم ٩گرم
آلدئید فرمیک ١٠٠میلی لیتر
آب مقطر ٩٠٠ میلی لیتر

-

-

-

-

بلی

-

-

-

بلی

سویس

-

-

-

-

-

-

-

بلی

بلی

بریتانیای کبیر

-

بلی

-

-

بلی

-

-

-

بلژیک(والونیا)

Source: Christiaens، J.، Reyniers، B.، Rollé، C.، Les conséquences des IPSAS sur la réforme des systems d’information financière publique: étude comparative، Revue Internationale des Sciences Administratives، nr.3/2010 Vol. 76، pg. 571-572
فرانسه ، لیتوانی ، سوئد ، سوئیس و بریتانیا حسابداری تعهدی را در بخش عمومی مرکزی به طور نسبی با بهره گرفتن از استانداردهای حسابداری بخش عمومی بین المللی(IPSAS^[4]) پذیرفته اند . در حالی که اتریش ، دانمارک ، پرتغال ، اسپانیا بدون استانداردهای IPSAS حسابداری تعهدی را پذیرفته اند .
در بخش دولتی محلی در کشورهای بلژیک ، لیتوانی ، سوئد و بریتانیا حسابداری تعهدی به عنوان اساس گزارش های مالی از طریق پذیرش استانداردهای IPSAS به تصویب رسیده است . مقابل آنها در بخش های عمومی محلی کشورهای دانمارک ، فنلاند ، فرانسه ، هلند ، نروژ ، پرتغال ، اسپانیا ، سوئیس و والونیا گزارش دهی بر اساس حسابداری تعهدی وجود دارد ، اما آنها استانداردهای IPSAS را انتخاب نکرده اند .
بلژیک ، ایتالیا و والونیا حسابداری نقدی برای گزارشگری مالی در بخش مرکزی عمومی به کار برده اند و به پذیرش حسابداری تعهدی نیز توجه دارند .

نهادهای محلی در بخش عمومی بادن ویتمبرگ ، یونان ، ایتالیا ، ساکسونی آنهالت (دولت آلمانی) از حسابداری نقدی برای گزارشگری مالی استفاده کرده اند و شروع به معرفی حسابداری تعهدی کرده اند .
بخش های عمومی مرکزی از بادن ویتمبرگ ، باواریا ، ساکسونی آنهالت (دولت آلمانی) ، یونان و اتریش حسابداری نقدی را به کار برده اند و پذیرش حسابداری تعهدی برای گزارشگری مالی پیش بینی نکرده اند . (۳۱۰،۲۰۱۱،Stefanescu & Ţurlea)
در مطالعه ای که توسط فدراسیون بین المللی حسابداری ( IFAC ) انجام شده است نشان می دهد که به کارگیری حسابداری تعهدی در گزارشگری مالی با توجه به نوع بخش عمومی متفاوت می باشد . گزارش این کمیته به شرح جدول زیر می باشد .
جدول شماره ۲-۲: اساس گزارشگری مالی

۵- جهت دار بودن تربیت ؛ آیاتی که محور تعلیم و تربیت انبیا را اخلاص و توجه تام به مبدا هستی معرفی می کند، منشأ و محور تأکید فراوان امام خمینی (ره) نسبت به جهت دار بودن امر تعلیم و تربیت است: و از همین جا می توان گفت : تفاوت اسلام با دیگر مکاتب تربیتی آن است که آن ها خود را محدود به هر یک از اهداف مورد نظر در مبانی تربیتی خویش می دانند، ولی اسلام حرکت تربیت را به سوی خدا و توجه به او معرفی می کند؛ از این رو در سازندگی فرد یا سازندگی و بالندگی اجتماع خود را محصور و محدود نمی کند.
«… تمام انبیا، معلم ها هستند و تمام بشر ، دانشجو. انبیا مکتبی دارند که در آن مکتب می خواهند این موجود دو پایی که بدترین موجودات است و اگر رها بشود خطرناک ترین موجودات عالم است، این را به راه مستقیم، به صراط مستقیم هدایت کنند… عالم یک دانشگاهی است و انبیا و اولیا و تربیت شده های آن ها، معلم هستند و سایر بشر دانشجو … وظیفه معلم، هدایت جامعه است به سوی الله و وظیفه دانشجو، تعلم.»^[۳۱]
به طور کلی امام تربیت را به دو بخش تربیت معنوی و تربیت عقلانی که به این شرح تقسیم کرده اند.

1. 1. تربیت معنوی

به نظر حضرت امام (ره) مهم ترین بعد تربیت، بعد معنوی آن است؛ به گونه ای که می توان از آن با عنوان- هدف تربیتی- نیز یاد کرد: « آن که اسلام می خواهد تمام علوم؛ چه علوم طبیعی باشد و چه علوم غیر طبیعی باشد، آن که از آن اسلام می خواهد، آن مقصدی که اسلام دارد، این است که تمام این ها مهار بشود به علوم الهی و برگشت به توحید بکند. هر علمی که جنبه الوهیت در آن باشد؛ یعنی انسان، طبیعت را که می بیند، خدا را در آن ببیند، ماده را که می بیند، خدا را در آن ببیند، سایر موجودات را که مشاهده بکند، خدا را در آن ببیند. آن که اسلام برای آن آمده است ؛ برای برگرداندن تمام موجودات طبیعی به الاهیت و تمام علوم طبیعی به علم الهی.»^[۳۲]

۲- تربیت عقلانی
منظور از تربیت عقلانی؛ ایجاد زمینه های لازم برای پرورش قوه عاقله جهت دست یابی به قرب الهی است.
امام خمینی (ره) نیز بر این امر تأکید می فرماید: « بدان که اول شرط مجاهده با نفس و حرکت به جانب حق تعالی، « تفکر » است و بعضی از علمای اخلاق آن را در بدایات، در مرتبه ی پنجم قرار داده اند و آن نیز در مقام خود صحیح است و تفکر در این مقام عبارت است از آن که انسان لااقل در هر شب و روزی مقداری - ولو کم هم باشد - فکر کند در این که آیا مولای او که او را در این دنیا آورده و تمام اسباب آسایش و راحتی را از برای او فراهم کرده و بدن سالم و قوای صحیحه - که هر یک دارای منافعی است که عقل هر کس را حیران می کند - به او عنایت کرده و این همه بسط بساط نعمت و رحمت کرده و از طرفی هم این همه انبیا فرستاده و کتاب ها نازل کرده و راهنمایی ها نموده و دعوت ها کرده، آیا وظیفه ما با این مولای مالک الملوک چیست؟»^[۳۳]
امام خمینی (ره) از روش های ویژه ی تربیتی بهره می جست و در گفتار و کردار از آن ها پیروی می کرد. این روش ها در دو بخش قابل بررسی است: ۱- روش عمومی تربیت، ۲- روش خاص تربیت کودکان.
تربیت کودکان از نظر امام بر دو پایه استوار است: احترام به کودک و اختیار دادن به او، همراه اعمال محدودیت های کمتر در رفتار آنان، که به رشد و پرورش قدرت تفکر و شخصیت و خلاقیت وی منجر می گردد.
به نظر برخی دانشمندان در فرزند پروری سه روش وجود دارد:
الف. روش استبدادی؛ به معنای اجبار در اطاعت از ارزش ها و باورهای والدین با محدود کردن خود مختاری کودک.
ب. روش آسان گیری ؛ در این روش ، والدین در هر چیز که به کودکی مربوط می شود، به کودک خود آزادی می دهند.
ج. اقتداری ؛ روشی است که آن والدین سعی می کنند فعالیت های کودک را در مسیری منطقی و مفید هدایت کنند. در این روش از یک سو به کودک امکان دخالت در تصمیم گیری ها داده می شود، و از سوی دیگر والدین محدودیت هایی را اعمال می کنند.^[۳۴]
این روش که شیوه ای دوستانه و اقتداری است ، بهترین روش فرزند پروری به نظر می آید و در سیره ی عملی حضرت امام (ره) مشاهده نیز می گردد.
البته این سخن به معنای بی توجهی به مسایل مهم و اساسی و عدم حساسیت نسبت به تکالیف شرعی نیست. امام باقر علیه السلام می فرماید : « کودک در سه سالگی هفت بار « لا اله الا الله » بگوید و چون سن او به سه سال و هفت ماه و بیست روز رسید، هفت بار « محمد رسول الله » و در چهار سالگی هفت بار «صلی الله علی محمد و آل محمد » بگوید و در پنج سالگی رو به قبله واداشته شود و سجده کند و در شش سالگی رکوع و سجود را بیاموزد و در هفت سالگی وضو بگیرد و به نماز وادار شود و در نه سالگی ، به نماز فرمانش دهند و اگر نماز را ترک کرد از او بازخواست شود.»^[۳۵]
امام خمینی (ره) که می کوشید تا مسایل دینی و امور شرعی در نظر فرزندان سخت و مشقت زا جلوه نشود، اما هرگز اجازه نمی داد که در انجام وظایف دینی کوتاهی و اهمال صورت گیرد. یکی از فرزندان حضرت امام می گوید: « تازه مکلف شده و شب خوابیده بودم که آقا با اخوی وارد شدند و خیلی سرحال و خوشحال بودند.پرسیدند: نماز خوانده ای؟ من فکر کردم چون الان آقا سرحال هستند دیگر نماز خواندن من هم برایشان مساله ای نیست. گفتم: نه، ایشان به قدری تغییر حالت دادند و عصبانی شدند که ناراحتی سراسر وجودشان را فرا گرفت و من خیلی ناراحت شدم که چرا با حرف و عملم مجلس به آن شادی را تلخ کردم.»^[۳۶]
از دیدگاه امام خمینی (ره) عوامل ذیل را می توان در جهت تربیت انسان به کار گرفت.
۱- تفکر و اندیشه؛ که آن را شرط اول مجاهده و مبارزه با نفس و سیرالی الله توصیف فرمود.^[۳۷]
۲- بیداری، آگاهی، انگیزه ی الهی تفکر، موجب بیداری انسان از خواب غفلت می شود تا جایگاه خود را در جهان هستی دریابد. حضرت امام خمینی (ره) درباره ی انگیزه ی الهی می فرماید : «اگر ما بنده ی مخلص خداییم، چرا شیطان در ما این قدر تصرف دارد … اگر شما، مخلصید، چرا چشمه های حکمت ، از قلب شما به زبان، جاری نشده؟… پس بدان، اعمال ما برای خدا نیست و خودمان هم ملتفت نیستیم و درد بی درمان، همین جاست.»^[۳۸]
۳- عزم و اراده؛ « آن چه اکنون لازم است بیان شود، این است که انسان تا تنبه پیدا نکند که مسافر است و لازم است از برای او سیر و دارای مقصد است و باید به طرف آن مقصد، ناچار حرکت کند، و حصول مقصد ممکن است ، « عزم » برای او حاصل نشود و دارای « اراده » نگردد.»^[۳۹]
۴- مراقبه و محاسبه؛ حضرت امام (ره) بر استفاده از این روش تأکید می ورزید ؛ همچنان که خطاب به فرزند خویش فرمود: « سعی کن در این قدم اول موفق شوی که در روزگار جوانی آسان تر و موفقیت آمیز تر است. مگذار مثل پدرت پیر شوی که یا درجا بزنی ، و یا به عقب برگردی و این محتاج مراقبه و محاسبه است.»^[۴۰]
۵- عبادت و نیایش ؛ دایمی کردن نام و یاد خدا در اندیشه و اعمال و احساس حضور در محضر خدا، می تواند بسیار راه گشا و مفید باشد. با نیایش و پرورش روحیه ی تعبدی می توان به تدریج میزان احساس حضور در محضر الهی را افزایش داد و نماز بهترین روش نیایش است ؛ همان گونه که امام خمینی (قدس سره) بر اهمیت نماز و تأثیر برجسته ی آن در تربیت تأکید می فرماید : « در اسلام از نماز هیچ فریضه ای بالاتر نیست. چه طور نماز را این قدر سستی می کنید در آن ؟ از نماز همه ی این مسایل پیدا می شود.»^[۴۱]
درباره نقش تربیتی روزه فرمود: « این ضیافت، همه اش ترک است، ترک شهوات از قبیل خوردنی ها، نوشیدنی ها و جهات دیگری که شهوات انسان اقتضا می کند.خداوند دعوت کرده است ما را به این که شما باید وارد بشوید در این میهمان خانه و این ضیافت هم جز ترک، چیزی نیست؛ ترک هواها، ترک خودی ها، ترک منیت ها … تمام این مفاسدی که در عالم حاصل می شود، برای این است که در این ضیافت وارد نشده اند…^[۴۲]
۶- ذکر و دعا؛ از دیدگاه حضرت امام (ره) دعا صرف نظر از مقوله ی عبادی، بعد تربیتی و اخلاقی دارد.
« این هایی که از کتب ادعیه انتقاد می کنند، برای این است که نمی دانند، جاهلند، بیچاره اند، نمی دانند که این کتب ادعیه چه طور انسان را می سازد. این دعاهایی که از ائمه ی ما وارد شده است، مثل دعای کمیل ، مثل مناجات شعبانیه، دعای عرفه ی حضرت سید الشهدا علیه السلام و دعای سمات این ها چه جور انسان را درست می کند.»^[۴۳]
یکی از بستگان حضرت امام (ره) می گوید: «یکی از مسایلی که حضرت امام (ره) روزهای آخر به من توصیه می کردند، خواندن دعای عهد است، که در آخر کتاب مفاتیح الجنان آمده است.»^[۴۴]
۷- تلاوت قرآن و تفکر در آن؛ امام خمینی (ره) قرآن را کتاب آدم سازی و تربیتی معرفی می فرماید: « کتاب آسمانی اسلام، که آن قرآن مجید است ، کتاب تربیت انسان است ، انسان را به همه ی ابعادی که دارد، به بعد روحانی و به بعد جسمانی، بعدهای سیاسی ، اجتماعی ، فرهنگی همه بعدها - بعد نظامی ؛ این اسلام آمده است که به ما راه تربیت را نشان بدهد »
۸- تعظیم شعائر مذهبی؛ به نظر حضرت امام (ره) یکی از ابعاد عزاداری و برپایی شعائر مذهبی، بعد اخلاقی و تربیتی آن است. ایشان در این باره می فرماید: « مجالسی که به نام روضه در بلاد شیعه به پا می شود - با همه نواقصی که دارد - باز هر چه دستور دینی و اخلاقی است و هر چه انتشار فضایل و پخش مکارم اخلاقی است در اثر همین مجالس است.»^[۴۵]
۹- مبارزه عملی ، یا جهاد با نفس ؛ اهمیت این مجاهده چنان است که پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله از آن به عنوان جهاد اکبر و جهاد افضل یاد می فرماید.^[۴۶]
به نظر حضرت امام (ره) جهاد با نفس تنها از راه مخالفت عملی با عادات ناپسند امکان پذیر است . ایشان در این باره می نویسد : « بهترین علاج ها که علمای اخلاق و اهل سلوک از برای این مفاسد اخلاقی فرموده اند، این است که هر یک از این ملکات زشت را که در خود می بینی در نظر بگیری و برخلاف آن تا چندی مردانه قیام و اقدام کنی و همت بگماری بر خلاف نفس تا مدتی و بر ضد خواهش آن رذیله رفتار کنی و از خدای تعالی در هر حال توفیق طلب کنی که با تو اعانت کند در این مجاهده، مسلما بعد از مدت قلیلی آن خلق زشت رفع شده و شیطان و جندش از این سنگر فرار کرده، جنود رحمانی به جای آن ها برقرار می شود.»^[۴۷]
۱۰- ستایش و تشویق؛ این اصل مهم تربیتی ، مورد توجه حضرت امام (ره) بود و در تربیت فرزندان خود از آن بهره می گرفت. یکی از بستگان معظم له می گوید : « من هر موقع بیش امام می رفتم، مرا تشویق به نماز می کردند. یادم می آید که وقتی پنج ساله بودم وارد اتاق آقا شدم و دیدم که دارند نماز می خوانند، من هم پشت سر ایشان نماز خواندم. پس از نماز امام چند کتاب به من جایزه دادند.»^[۴۸]
هنگامی که دفتر نقاشی کودکی تقدیم حضرت امام (قدس سره) شد، ایشان با دقت تمام اوراق آن را ملاحظه کردند؛ به ویژه آن که با دیدن تصویر پشت جلد که شامل یک تانک بود که چرخ های آن را مداد تراش ، تنه آن را کتاب و لوله آن را یک مداد و سرنشین آن را طفل دانش آموز تشکیل می داد - تبسم شیرینی بر لب های معظم له نقش بست، و دستور دادند تا برای این نقاش خردسال جایزه ای تهیه شود.^[۴۹]