پاسخگویی
ثبات و پایایی

متغیر مستقل متغیر وابسته

فصل سوم
روش شناسی تحقیق
۳-۱)مقدمه
روش تحقیق مجموعه ­ای از قواعد، ابزار­ها و راه­های معتبر(قابل اطمینان) و نظام یافته برای بررسی واقعیت­ها، کشف مجهولات و دست­یابی به راه حل مشکلات است.

پایه هر علم روش شناخت آن است و اعتبار و ارزش قوانین هر علمی به روش شناختی مبتنی است که در آن علم بکار می‌رود. پس روش تحقیق مجموعه‌ای از قواعد ، ابزار و راه‌های معتبر (قابل اطمینان )و نظام یافته برای بررسی واقعیت‌ها ، کشف مجهولات و دست‌یابی به راه حل مشکلات است(خاکی،۱۳۸۶، ۲۰۱).
هدف تمامی علوم، شناخت و درک محیط پیرامون ما است. به منظور آگاهی از مسائل و مشکلات دنیای اجتماعی، روش­های علمی تغییرات قابل ملاحظه­ای پیدا کرده ­اند. این روند­ها و حرکت­ها باعث شـده­اند که برای بررسـی رشتـه­های مختـلف بشـری از روش­هـای علـمی اسـتفاده شود(ایران نژاد، ۱۳۸۲،۹۰).از جـملهویژگی­های مطالعه علمی که هدفش حقیقت یابی است، استفاده از یک روش تحقیق مناسب، لازم می­باشد و استفاده از روش تحقیقی درست به هدف­ها و ماهیت موضوع مورد تحقیق و امکانات اجرایی بستگی دارد، و هدف تحقیق، دسترسی دقیق و آسان به پاسخ پرسش­های تحقیق است(خاکی،۱۳۸۶،۲۰۱).
انتخاب روش تحقیق بستگی به ماهیت موضوع، اهداف تحقیق، فرض و فرض­های تدوین شده، ملاحظات اخلاقی و انسانی ناظر بر موضوع تحقیق و وسعت و امکانات اجرایی آن دارد. در این مرحله محقق می­بایست معلوم کند که برای مسأله انتخابی او چه روش تحقیقی مناسب است(نادری و سیف نراقی، ۱۳۷۶،۳۹).
۳-۲) روش شناسی تحقیق^[۷۵]
پایه هر علمی، روش شناخت آن است، اعتبار و ارزش قوانین هر علمی به روش شناخت مبتنی است، که در آن علم به کار می­رود. از جمله ویژگی‌های مطالعه علمی که هدفش حقیقت یابی است، استفاده از یک روش تحقیق مناسب می‌باشد و انتخاب روش تحقیق مناسب ، به اهداف تحقیق، ماهیت و موضوع مورد تحقیق و امکانات اجرایی تحقیق بستگی دارد و هدف از تحقیق، دسترسی دقیق و آسان به پاسخ پرسش‌های تحقیق است(خاکی، ۱۳۸۶، ۱۸۳).
انواع روش تحقیق عمدتاً به دو دسته کلی شامل روش تحقیق بر حسب نوع استفاده (تحقیقات بنیادی، تحقیقات کاربردی و تحقیقات توسعه‌ای) و روش تحقیق بر حسب نحوه گرداوری داده‌ها (تحقیق تاریخی ، تحقیق توصیفی ، تحقیق پیمایشی، تحقیق میدانی ، تحقیق کاربردی – نظری و مانند آن) تقسیم می‌شود.
تحقیق حاضر با توجه به اینکه کاربرد نتایج آن اهمیت بسزایی برای مدیران و کارشناسان دانشگاه دارد،از نظر هدف تحقیقی کاربردی است. تحقیق کاربردی در جستجوی دست­یابی به یک هدف علمی است و تاکید آن بر تأثیر سعادت و رفاه توده مردم و مطلوب بودن فعالیت است و توسعه شیوه ­های علمی فعالیت­های اجرایی را به دست می­دهد(کوهن و هالیدی، ۱۳۷۲، ۳۸).
تحقیق حاضر از نظر روش پیمایشی می‌باشد. تحقیق پیمایشی برای گرد آوری داده‌های مربوط به زمان حال به کار می‌رود. در این روش پژوهشگر در شرایطی نیست که بتواند متغیرهای محیط را دست‌کاری کند و کنترل کمتری بر محیط پژوهش دارد و به دنبال آشنایی بهتر وکامل­تر از وضع موجود است. پیش فرض اصلی روش پیمایش آن است که بابه کارگیری دقیق روش‌های علمی می‌توان ازطریق مطالعه‌ی یک نمونه به تعمیم نتایج آن به یک جامعه‌ی بزرگ‌تر نائل شد(کومار، ۱۳۷۴، ۶۱).
۳-۳) مدل مفهومی تحقیق
با توجه به عنوان تحقیق ویافته‌های موجود در ادبیات موضوع در خصوص بررسیتاثیر کارکردهای مدیریت منابع انسانی بر کیفیت خدمات دانشگاه است ، مدل مفهومی تحقیق ارائه شده که در ادامه به توضیح اجزای آن می‌پردازیم.
۳-۳-۱) متغیرهای مستقل
متغیرمستقل متغیری است که روی متغیروابسته به صورت منفی یامثبت تأثیرمی­گذارد(خاکی، ۱۳۸۶، ۱۴۳).دراین تحقیق کارکردهای مدیریت منابع انسانی با با هشت مولفه ، انتخاب واستخدام ، آموزش کارکنان، مسیر شغلی، امنیت شغلی، ارزیابی عملکرد، طراحی شغل، مشارکت در تصمیم گیری، پاداش دهی متغیرمستقل می‌باشند.
۳-۳-۲) متغیر وابسته
متغیروابسته متغیری است که هدف محقق تشریح یا پیش ­بینی تغییرپذیری درآن است(خاکی، ۱۳۸۶، ۱۴۵). متغیروابسته دراین تحقیق کیفیت خدمات است. که شامل. همدلی،عوامل ظاهری و ملموس، اطمینان، پاسخگویی، ثبات و پایایی، همدلی است. درتحقیق حاضر،تأثیرکارکردهای مدیریت منابع انسانی و مولفه های آن بر کیفیت خدمات سنجیده می­ شود.

متغیر مستقل متغیر وابسته

۳-۴) جامعه آماری
باتوجه به هدف پژوهش که پرداختن به تأثیر کارکردهای مدیریت منابع انسانی بر کیفیت خدمات دانشگاه شاهد است. در این تحقیق تعداد کل کارمندان ستادی و پشتیبانی(اعم از آموزشی، پژوهشی و اداری) دانشگاه شاهد همچنین تعداد کل دانشجویان دانشگاه به عنوان جامعه آماری این تحقیق انتخاب گردیده است. بنابراین متناسب با جدول ۳-۱و۳-۲جامعه ی آماری به شرح زیر است:
جدول ۳-۱ : جامعه ی آماری دانشجویان دانشکده های دانشگاه شاهد

تحویل در مرز (نام مرز تعیین شده)

DAF

تحویل از کشتی (بندر مقصد تعیین شده)

DES

تحویل در بارانداز (بندر مقصد تعیین شده)

DEQ

تحویل عوارض پرداخت نشده (مقصد تعیین شده)

DDU

تحویل عوارض پرداخت شده (مقصد تعیین شده)

DDP

جدول ۲-۱ : جدول ساختار اینکوترمز
۲-۴-۲) تحویل در محل کار (محل تعیین شده) EXW (EX works)
EXW به معنای آن است که فروشنده هنگامی که کالا را در محل کار فروشنده یا محل دیگری که معین شده است (یعنی کارگاه، کارخانه،انبار، غیره) بدون اینکه کالا را برای صادرات ترخیص و بدون اینکه روی وسیله نقلیه بارگیری کند، در اختیار خریدار قرار دهد، تحویل را انجام داده است.

این اصطلاح نمایانگر حداقل وظیفه فروشنده است و خریدار باید تمام هزینه‌ها و مسئولیتها و ریسک مربوط به دریافت کالا از محل کار فروشنده را بعهده بگیرد. البته اگر طرفین قصد داشته باشند که فروشنده مسئول بارگیری کالا جهت ارسال باشد و مسئولیتها و کلیه هزینه‌های ناشی از بارگیری را بعهده بگیرد باید این موضوع را صراحتاً در قرارداد فروش بگنجانند. اگر خریدار نمی‌تواند تشریفات صادرات را بطور مستقیم یا غیرمستقیم انجام دهد از این اصطلاح نباید استفاده کند و باید بجای آن از اصطلاح FCA استفاده کند مشروط براینکه فروشنده موافقت نماید به هزینه و مسئولیت خود بارگیری را انجام دهد.
۲-۴-۳) تحویل به حمل کننده (محل تعیین شده) FCA (…named palce)
FCA   بدین معنی است که فروشنده کالا را پس از ترخیص برای صدور در محل معین به حمل کننده که توسط خریدار معرفی شده است تحویل می‌دهد. باید متذکر شد که محل تحویل انتخاب شده بر وظایف بارگیری و تخلیه در آن محل تأثیر می‌گذارد. اگر تحویل در محل کار فروشنده انجام شود فروشنده مسئول بارگیری است و اگر تحویل در جای دیگری اتفاق بیافتد فروشنده مسئول بارگیری نمی‌باشد.
این اصطلاح را بدون توجه به نوع حمل از جمله حمل مرکب می‌توان بکار برد. «حمل کننده» یعنی هر شخصی که طبق قرارداد حمل اجرا یا تدارک اجرای حمل از طریق راه ‌آهن، زمینی، هوایی، دریایی، آبراه داخلی یا ترکیبی از انواع مذکور را متعهد می‌شود.
اگر خریدار شخص دیگری را غیر از حمل کننده برای دریافت کالا معرفی کند فرض بر این است که فروشنده وظیفه خود را با تحویل کالا به شخص مزبور به انجام رسانیده است.
۲-۴-۴) «تحویل در کنار کشتی»(بندر تعیین شده) FAS (….named port of shipment)
تحویل در کنار کشتی بدین معنی است که فروشنده موقعی که کالا را در کنار کشتی در بندر حمل تعیین شده قرار می‌دهد تحویل را انجام می‌دهد. این بدان معنی است که خریدار باید کلیه هزینه‌ها و مسئولیتهای ناشی از فقدان یا خسارات وارد به کالا را از آن لحظه بعهده بگیرد.
اصطلاح FAS فروشنده را ملزم به ترخیص کالا برای صدور می کند.
این موضوع برخلاف نسخه قبلی اینکوترمز می‌باشد که خریدار ملزم به ترخیص کالا برای صدور بود.
البته اگر طرفین قصد داشته باشد که خریدار کالا را برای صدور ترخیص کند. باید این موضوع صراحتاً در قرارداد فروش تصریح شود. این اصطلاح فقط برای حمل دریایی یا آب راه داخلی قابل استفاده است.
۲-۴-۵)تحویل روی عرشه (بندر تعیین شده) FOB (….named port of shipment)
«تحویل روی عرشه » بدین معنی است که فروشنده موقعی که کالا از نرده کشتی در بندر حمل تعیین شده عبور می‌کند تحویل را انجام می‌دهد. این بدان معنی است که خریدار باید کلیه هزینه‌ها و مسئولیتهای ناشی از فقدان یا خسارات وارد به کالا را از آن نقطه متقبل شود. اصطلاح FOB ایجاب می‌کند که فروشنده کالا را برای صدور ترخیص کند. این اصطلاح را می‌توان فقط در حمل دریایی یا آبراه داخلی بکار برد. اگر طرفین قصد نداشته باشند که کالا در نرده کشتی تحویل شود باید از اصطلاح FCA استفاده کنند.
۲-۴-۶) هزینه و کرایه حمل(بندر مقصد تعیین شده) CFR(….named port of destination)
«هزینه و کرایه حمل » بدین معنی است که فروشنده کالا را پس از عبور از نرده کشتی در بندر حمل تحویل می‌دهد. فروشنده باید هزینه‌ها و کرایه حمل لازم برای بردن کالا به بندر مقصد تعیین شده را بپردازد ولی مسئولیت فقدان یا خسارات وارد به کالا همچنین هرگونه هزینه اضافی ناشی از حوادثی که بعد از زمان تحویل حادث شود از فروشنده به خریدار منتقل می‌گردد.
اصطلاح CFR فروشنده کالا را ملزم به ترخیص کالا برای صدور می کند. این اصطلاح را فقط می‌توان در مورد حمل دریایی یا آبراه داخلی بکار برد. اگر طرفین قصد ندارند کالا پس از عبور از نرده کشتی تحویل شود باید از اصطلاح CPT  استفاده کنند.
۲-۴-۷) هزینه، بیمه و کرایه حمل (بندر مقصد تعیین شده)
CIF (….named port of destination)
«هزینه، بیمه، کرایه حمل » یعنی کالا هنگامی که در بندر حمل کالا از نرده کشتی عبور می‌کند تحویل انجام می شود. فروشنده باید هزینه‌ها و کرایه حمل لازم برای بردن کالابه بندر مقصد تعیین شده بپردازد. ولی مسئولیت فقدان یا خسارت به کالا همچنین هرگونه هزینه‌های اضافی ناشی از حوادثی که بعد از زمان تحویل حادث شود از فروشنده به خریدار منتقل می‌شود البته در CIF فروشنده باید برای خریدار بیمه باربری دریایی در مقابل خطر فقدان یا خسارت فروشنده قرارداد بیمه را منعقد می‌کند و حق بیمه را می‌پردازد. خریدار باید توجه کند که طبق اصطلاح CIF فروشنده فقط ملزم به تحصیل حداقل پوشش می‌باشد اگر خریدار خواستار پوشش بیشتری باشد باید صراحتاً چنین توافقی را با فروشنده بعمل آورد یا اینکه به هزینه خود بیمه مازاد را فراهم کند.
اصطلاح CIF فروشنده کالا را ملزم به ترخیص کالا برای صدور می کند.
این اصطلاح را فقط می‌توان در مورد حمل دریایی یا آبراه داخلی بکار برد.
۲-۴-۸) کرایه حمل پرداخت شده ( تا مقصد تعیین شده)
CPT(….named place of destination)
«کرایه حمل پرداخت شده تا…» یعنی فروشنده کالا را به حمل کننده منتخب خود تحویل دهد ولی فروشنده باید هزینه حمل لازم برای بردن کالا را به مقصد تعیین شده بپردازد. بدین ترتیب خریدار باید کلیه مسئولیت‌ها و هر هزینه دیگری بعد از اینکه کالا تحویل حمل کننده شد متقبل شود.
«حمل کننده» یعنی شخصی که اجرا یا تدارک حمل از طریق راه‌آهن، حمل زمینی، هوایی، دریایی، آبراه داخلی یا ترکیبی از این چند نوع حمل را در یک قرارداد حمل تعهد می‌کند.

خلاصه فصل:
در فصل دوم به تشریح تئوریک موضوع تحقیق پرداخته شد، بر این اساس ابتدا به بررسی سیاست های تقسیم سود و انواع روش های تقسیم سود و سپس به تشریح معاملات گروهی و شرکت های وابسته و مستقل پرداخته شد .ودر نهایت در بخش آخر فصل به بررسی تحقیقات خارجی و داخلی مرتبط به موضوع تحقیق پرداخته شد.
فصل سوم : روش تحقیق
۳ -۱) مقدمه
تحقیق عبارت است از فرایند جستجوی منظم برای مشخص کردن یک موقعیت نامعین، بنابراین تحقیق است که از طریق آن میتوان دربارهی ناشناخته به جستجو پرداخت و نسبت با آن شناخت لازم را کسب کرد. در این فرایند از چگونگی گرد آوری شواهد و تبدیل آنها به یافتهها تحت عنوان روش شناسی یاد میشود. این سوال که چگونه داده ها گردآوری شود و مورد تفسیر قرار گیرد به طوری که ابهام حاصل از آنها به حداقل ممکن کاهش یابد مربوط به روش شناسی تحقیق است. در انجام دادن پژوهش به منظور کسب شناخت باید مجموعهای از گزارهها (فرضیه ها با سوالات تحقیق ) را تدوین کرد و سپس آنها را مورد آزمون قرار داد یا پاسخ آنها را فراهم کرد. این امر، فرایند پژوهش را هدایت کرده و پژوهش گر را در بدست آوردن شناخت یاری میکند. بر این اساس، روش تحقیق وسیله یا طریقهی تعیین این امر است که چگونه یک فرضیه تحقیق مورد تایید قرار میگیرد یا رد میشود به عبارت دیگر روش تحقیق چارچوب عملیات یا اقدامات جستجوگرایانه برای تحقیق هدف پژوهش، جهت آزمون فرضیه یا پاسخ دادن به سوالهای تحقیق را فراهم میآورد.یک پژوهش گر میتواند از روش های مختلف تحقیق بهره گیرد و روش تحقیق مناسب بر اساس فرضیات تحقیق را انتخاب نماید.

۳ -۲ ) روش پژوهش
در تحقیقات علمی، انتخاب روش متناسب با ماهیت تحقیق اهمیت زیادی دارد. زیرا هر تحقیق اهمیت روش خاص مناسب با خود را میطلبد. بنابر این در انتخاب روش تحقیق باید نهایت دقت را مبذول داشت.
همچنین ، تحقیقات براساس هدف تحقیق به چند دسته تقسیم می شوند . که هر کدام از آنها از روش های متفاوتی برای نتیجه گیری استفاده می نمایند. برخی از تحقیقات انجام شده به منظور بررسی وجود یا عدم وجود رابطه میان چند عامل یا متغیر انجام می شوند معمولاً در این موارد از آزمون های آماری که به نوعی با مفهوم همبستگی ارتباط دارند ( مانند روش های رگرسیونی ، روش های تحلیل همبستگی و… ) استفاده می شود . نکته قابل توجه در این نوع تحقیقات آن است که داده هایی که برای عوامل مختلف مورد استفاده قرار می گیرند باید به نوعی با یکدیگر ارتباط ( ارتباط زمانی ، مکانی ، …) داشته باشند.( سیدنی سیگل،۱۳۷۲)
بنابر این تحقیق حاضر از نوع کاربردی بوده، واز نظر روش تحقیق ، توصیفی از نوع همبستگی مبتنی برتحلیل رگرسیون زمانی است که با جمع آوری داده مالی کمی حاصل از نمونه سعی در تعمیم آن به جامعه دارد. و بر اساس روش مطالعات کتابخانه ای و روش میدانی انجام گرفته است .
۳-۳)فرضیه های تحقیق:
فرضیه های موجود بر مبنای ارتباط بین خط مشی تقسیم سود سهام و عوامل نظیر نابرابری اطلاعاتی، وابستگی به تامین مالی خارجی ، طول عمر می باشد.
گروه اول: فرضیه های کلی در ارتباط میان خط مشی سود سهام و عواملی نظیر( نابرابری اطلاعاتی؛ وابستگی به تامین مالی خارجی ( منابع خارج از موسسه )؛چرخه زندگی ):
- بین پرداخت سود سهام و میزان آن در نتیجه ی وابستگی به سرمایه و تامین مالی خارجی رابطه معنی داری وجود دارد.
- بین پرداخت سود سهام و میزان آن درنتیجه وابستگی به سرمایه ونابرابری اطلاعاتی رابطه معنی داری وجود دارد .
گروه دوم: فرضیه بر مبنای چگونگی کیفیت تفاوت روابط موجود در گروه های شرکتی وابسته در مقابل شرکتهای مستقل :
در مقایسه با شرکتهای مستقل، شرکتهای وابسته ازسطوح پرداخت سود سهام بالاتری برخوردارند.
گروه سوم: فرضیه هایی بر اساس چگونگی نوسان و تفاوت روابط در طرف دیگر شرکت ها وابسته ی تلفیقی( گروهی ) بر پایه ی اندازه و تنوع :
احتمال پرداخت سود سهام و میزان پرداختی آن همراه با طول عمر شرکت افزایش می یابد.
۳-۴) متغیرهای پژوهش و نحوه اندازه گیری :
انجام پژوهش مستلزم تعیین و تعریف هر یک از متغیرهای پژوهش می باشد . متغیرها بر اساس نقشی که در پژوهش به عهده دارند به دو دسته تقسیم می شوند :
الف) متغیر های وابسته
ب) متغیر های مستقل
۳-۴-۱) متغیرهای مستقل
متغیرهای مستقل تحقیق شامل سود سهام پرداختی سال گذشته ، وابستگی به سرمایه و تامین مالی خارجی ، نابرابری اطلاعاتی و طول عمر می باشد که از اطلاعات ترازنامه ، صورت سود وزیان و شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بین سالهای۱۳۸۶ تا ۱۳۹۰ استخراج شده است که به صورت زیرمحاسبه می شوند.
الف- سود سهام پرداختی سال گذشته (PAYOUT-P): میزان سود پرداختی سال گذشته را محاسبه و ارزیابی می کند ،این سود پرداختی بر اساس اطلاعات صورت سود و زیان شرکت های پذیرفته شده در بورس قابل دسترسی می باشد.( (رونی مانوس ۲۰۱۲)
ب- وابستگی به سرمایه و تامین مالی خارجی (DEP ) : به عنوان درصد رشد فروش که از جریان نقدی آزاد قابل تامین نمی باشد محاسبه شده است.که بر این اساس کل فروش های پایان سال را از کل فروش اول سال کسر می کنیم و سپس بر فروش اول سال تقسیم می نماییم بدین ترتیب در صد رشد فروش محاسبه می گردد. همچنین اطلاعات فروش از صورت سود و زیان شرکت های پذیرفته شده در بورس قابل دسترسی می باشد(رونی مانوس ۲۰۱۲).
ج- نابرابری اطلاعاتی( P-STD) : که به عنوان انحراف معیاربازده باقیمانده ی روزانه از الگوی ( نمونه ) بازار است که در طول عمر یک سال تقویمی محاسبه می گردد(رونی مانوس ۲۰۱۲).
د- طول عمر (AGE ) : بیانگر نظریه ی طول عمر می باشد که این به نوبه ی خود به عنوان الگاریتم طبیعی عمر ثبت شرکت ارزیابی و محاسبه می شود (رونی مانوس ۲۰۱۲).
۳-۴-۲) متغیر وابسته
نسبت سود پرداختی( PAYOUT ): به عنوان نسبت سود پرداختی به منظور تحقیق و رسیدگی به تصمیم گیری در زمینه ی میزان پرداخت ( میزان قابل پرداخت ) تعریف شده ؛ و به عنوان متغیر مجازی که در شرایطی که شرکت سود سهام را پرداخت کرده باشد برابر است با و در غیر اینصورت برابر با صفر خواهد بود.در نظر گرفته می شود(رونی مانوس ۲۰۱۲).
۳-۵ ) جامعه آماری:
محدوده و فضای مطلوب محقق ، جامعه های آماری را معین و مشخص می کند. بنابراین تعریف ، جامعه آماری عبارت است از تعدادی از عناصر مطلوب مورد نظر که حداقل دارای یک صفت مشخصه باشند. صفت مشخصه صفتی است، که بین همه عناصر جامعه آماری مشترک بوده ومتمایز کننده جامعه آماری از سایر جوامع باشد. اصولا فرایند یک تحقیق را می توان تلاشی برای درک رفتار جامعه دانست که بر پایه اطلاعات بدست آمده از نمونه صورت می گیرد ؛ زیرا جمع آوری اطلاعات برای کل جامعه آماری مستلزم صرف هزینه و زمان زیادی می باشد. از این گذشته در بعضی از موارد نیز جمع آوری اطلاعات از کل جامعه امری غیر منطقی می باشد. لذا ناچار به استخراج نمونه می باشیم. البته بدیهی است که نمونه گیری موجب کاهش قطعیت و اطمینان نتایج بدست آمده می شود. بطور کلی عواملی نظیر ماهیت تحقیق ، توزیع جامعه و مقدار فاصله اطمینان بر روی حجم نمونه موثر می باشند وبایستی در هنگام انتخاب نمونه به این عوامل توجه داشت تا بتوان خصوصیات جامعه آماری را با بهره گرفتن از نتایج نمونه آماری برآورد نمود (سیدنی سیگل ۱۳۷۲).
از آنجاییکه شرکت های بورس اوراق بهادار تهران مشمول مقررات نظارتی خاص ساز مان بورس می باشند ، انتظار می رود اطلاعات تهیه و ارائه شده از سوی این شرکت ها از انسجام ، قابلیت اعتماد و کیفیت بالاتری بر خوردار باشند. لذا قلمرو مکانی یا همان جامعه آماری این تحقیق شامل شرکت های فعال در بورس اوراق بهادار تهران بوده ، که طی دوره زمانی تحقیق کلیه اطلاعات مالی آن ها در بورس ارائه شده است. علت انتخاب این شرکت ها به عنوان جامعه آماری ، سهولت دسترسی به صورت های مالی حسابرسی شده آنها وهمچنین دسترسی به سایر اطلاعات صورت های مالی می باشد.
۳-۶ ) نمونه آماری و روش نمونه گیری
هر بخشی از جامعه آماری را نمونه گویند.به عبارت دیگر نمونه عبارت است از تعداد محدودی از آحاد جامعه آماری که بیان کننده ویژگی های اصلی جامعه باشد. اصولا فرایند یک تحقیق را می توان تلاشی برای درک رفتار جامعه دانست که بر پایه اطلاعات بدست آمده از نمونه صورت می گیرد ؛ زیرا جمع آوری اطلاعات برای کل جامعه آماری مستلزم صرف هزینه و زمان زیادی می باشد. از این گذشته در بعضی از موارد نیز جمع آوری اطلاعات از کل جامعه امری غیر منطقی می باشد. لذا ناچار به استخراج نمونه می باشیم. البته بدیهی است که نمونه گیری موجب کاهش قطعیت و اطمینان نتایج بدست آمده می شود. بطور کلی عواملی نظیر ماهیت تحقیق ، توزیع جامعه و مقدار فاصله اطمینان بر روی حجم نمونه موثر می باشند وبایستی در هنگام انتخاب نمونه به این عوامل توجه داشت تا بتوان خصوصیات جامعه آماری را با بهره گرفتن از نتایج نمونه آماری برآورد نمود(سیدنی سیگل ۱۳۷۲).
نمو نه آماری در فرایند انجام پژو هش با در نظر گر فتن ماهیت تحقیق ، الز مات اطلاعاتی و وپژگی های شرکت های عضو جامعه آماری تعیین گردیده است. بگونه ای که نمونه استخراجی بتوان در فرایند آزمون فرضیات تحقیق ، ضمن رعایت صرفه هزینه و زمان ، نتایج حاصله را به بهترین وجه به جامعه آماری تعمیم دهد . از همین رو در این پژو هش از روش نمونه گیری تصادفی طبقاتی استفاده گردید ؛ بنحویکه صر فا شر کت های عضو جامعه آماری که دارای شرایط ذیل بود ه اند ، در نمونه آماری لحاظ شده اند.
حداکثر تا ابتدای سال ۱۳۸۶ یا قبل از آن در بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شده و تا پایان سال ۱۳۹۰ سهام آنها مورد معامله قرار گرفته باشد.
دوره مالی شرکت ها ، منتهی به تاریخ ۲۹ اسفند هر سال باشد.
شرکت ها باید داده های بیش از ۶سال برای محاسبه متغیرهای مدل داشته باشند.
شرکت ها نباید در این دوره در نظر گرفته شده وضعیت تجاریشان تغییر کرده باشد.
حداکثر یک ماه بعد از برگزاری مجمع عمومی عادی سالیانه، سهام آنها مورد معامله قرار گرفته باشد.
شرکت ها نباید در دوره در نظر گرفته شده دارای وقفه عملیاتی باشند.
بانک ها ، شرکت های بیمه و سرمایه گذاری در نظر گرفته نمی شود.
با توجه به معیاریهای فوق ، از مجموع شر کت های پذیر فته شده در بورس اوراق بهادار تهران ، نمونه تحقیق به ۴۵ شر کت محدود گردید.در ضمن محدوده زمانی این پژوهش از ابتدای سال ۱۳۸۶ تا پایان ۱۳۹۰ به مدت ده سال است.
۳-۷) روش های جمع آوری اطلاعات
جمع آوری اطلاعات برای هر نوع پژوهشی از اهمیت ویژه ای برخوردار است . اطلاعات مورد نیاز این تحقیق به روش کتابخانه ای و عمدتا از روی صورتهای مالی شرکتهای نمونه ، سالنامه های بورس اوراق بهادار و سیستم کامپیوتری بورس جمع آوری گردیده است. همچنین اطلاعات لازم جهت آزمون فرضیه های تحقیق از اطلاعات موجود در سازمان بورس اوراق بهادار تهران ، صور ت های مالی شرکتهای منتخب و با نک های اطلاعاتی نر م ا فزاری موجود در بازار همچون “ره آورد نوین” جمع آوری گردیده است .
اطلاعات مورد نیاز جهت انجام تحقیق شامل، درآمد های دائمی ،دارایی های مالی ، بد هی ها، ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام، سر مایه گذاری ، خالص جریان نقد عملیاتی، ارزش بازار سهام ،برای هر یک از سالهای دوره تحقیق می باشد.
۳-۸) تکنیکها وروش های آماری مورد استفاده
وقتی که برای تجزیه وتحلیل آماری اطلاعات بدست آمده از یک تحقیق ، چند آزمون آماری مختلف وجود داشته باشد، لازم است که در انتخاب یکی از آزمونها منطق خاصی رعایت گردد.یکی از معیارهای مورد استفاده در این مواقع، توان آزمون می باشد.بدین معنی که یک آزمون آماری در صورتی مناسب است که وقتی   درست است، احتمال بسیار ضعیفی داشته باشد که آنرا رد کنیم و وقتی   نادرست است، احتمال زیادی داشته باشد که آن را رد کنیم.(عادل آذر ۱۳۸۱)
علاوه بر موضوع توان یک آزمون، نکات دیگری هم هست که باید در انتخاب یک آزمون مناسب مورد توجه قرار گیرد. عواملی همچون طریقه ای که نمونه ها استخراج شده اند، اهمیت جامعه ای که نمونه از آن استخراج شده و نوع اندازه گیری و مقیاسی که در تعریف علمی متغیرها به کار رفته است . همه این عوامل در انتخاب آزمون آماری که برای اطلاعات جمع آوری شده ، مناسب ترین باشد، دخالت دارند.^[۶۱]
از آنجایی که پژوهش حاضر بدنبال بررسی رابطه بین ارزش بازار شرکت و اجزایی متشکله درآمدها دائمی ،ارزش فعلی تنزیل شده درآمد های آتی و درآمدهای جاری (ارزش دفتری حقوق صاحبان سرمایه ، بدهی ها ، سرمایه گذاری ، دارایی های مالی در آمدهای دائمی ، خالص جریان نقد عملیاتی) می باشد، از این رو به منظور تجز یه و تحلیل داده ها ، از مدل رگرسیون استفاده شده است . به منظور آزمون آماری، مدل های تحقیق از روش ر گرسیون گام به گام ۲ و جهت بررسی همبستگی از آزمون همستگی پیر سن استفاده گردیده ودر این راستا از نرم افزار “spss ” بهره گیری شده است.
۳-۸-۱)ضریب همبستگی
ضریب همبستگی نشان دهنده شدت رابطه بین متغیر متغیر مستقل و متغیر وابسته وهمچنین نوع ارتباط ( مستقیم یا معکوس ) می باشد. ضریب همبستگی با بهره گرفتن از فرمول زیر محاسبه می شود:

Holland
۱۹۷۰

Fogel
۱۹۶۲

Rechenberg
۱۹۶۵

Koza
۱۹۹۲

Rechenberg
۱۹۶۰

حال می‌توان تعاریف، اهداف و اهمیت محاسبات نرم را بیان نمود. سپس حوزه‌های مرتبط با آن همچون محاسبات فازی، محاسبات عصبی، الگوریتم‌ ژنتیک و … توضیح داده شده و ارتباط میان آنها مشروح می‌گردد.
تعریف محاسبات نرم(SC)
تعریف محاسبات نرم توسط پروفسور زاده در سال ۱۹۹۲ چنین بیان می‌گردد: “محاسبات نرم روشی در حال ظهور جهت انجام محاسباتی به موازات توانایی قابل توجه ذهن انسان، با استدلال و یادگیری در یک محیط پر از ابهام و عدم دقت است.".
محاسبات نرم شامل چندین نمونه از زمینه‌های محاسباتی می‌باشد که موارد زیر از جمله آنها می‌باشد:
سیستم‌های فازی: سیستم‌هایی بر مبنای دانش و آگاهی توسط گزاره‌های اگر-آنگاه
شبکه‌های عصبی: سیستم‌هایی بر مبنای یادگیری و وفق‌پذیری
الگوریتم ژنتیک: سیستم‌هایی بر مبنای محاسبات تکاملی
الگوریتم ازدحام ذرات: سیستم‌های مبتنی بر محاسبات کمینه‌سازی
سیستم‌های مذکور هسته‌ی یک محاسبه نرم می‌باشند. این سیستم‌ها گاه به صورت تنها و گاه به صورت ترکیبی و اشتراکی جهت مدل‌سازی سیستم‌های دنیای پیرامون مورد استفاده قرار می‌گیرند. پیشرفت روش‌های محاسبات نرم تنها به این سیستم‌ها خاتمه نیافته و همچنان در حال گسترش‌ می‌باشد.
اهداف محاسبات نرم
روش محاسبات نرم نسبت به اغلب روش‌های حل و مدل‌سازی چند رشته‌ای^[۷]، بدلیل تنوع زیاد، حوزه جدیدتری محسوب می‌شود. در ساختارهایی که نیاز به ساختن سیستم هوشمند بر مبنای هوش مصنوعی می‌باشد – که نیاز به محاسبات هوشمند دارند- می‌توان با اطمینان بالایی از روشش‌های محاسبات نرم استفاده نمود.
هدف اصلی از محاسبات نرم، گسترش و بهبود ماشین‌های هوشمندی است که وظیفه تحلیل‌ مسائل دنیای واقعی را برعهده دارند. مسائلی که اغلب امکان مدل کردن با قوانین ریاضیات برای آن میسر نمی‌باشد.

در مسائلی که آمیخته با تقریب‌زنی^[۸]، عدم قطعیت^[۹]، عدم دقت^[۱۰] و صحت نسبی^[۱۱] می‌باشند، استفاده از روش‌های محاسبات نرم بهترین انتخاب برای رسیدن به تصمیماتی شبیه به تصمیمات یک انسان، می‌باشد.
جهت روشن شدن بیشتر مسأله توضیحاتی راجع به سیستم‌های اشاره شده ارائه می‌شود:
تقریب‌زنی: در اینجا منظور ویژگی‌های مدل شباهت بسیاری با نمونه واقعی دارد اما دقیقاً همان نیست.
عدم قطعیت: باوری که از ویژگی‌ها وجود دارد این است که اطمینان صد در صد از درستی آنها وجود ندارد.
عدم دقت: ویژگی‌های مدل همان ویژگی‌های نمونه واقعی نیستند اما بسیار به آنها نزدیک می‌باشند.
اهمیت محاسبات نرم
همان‌طور که از نام آن مشخص است و نیز توضیحاتی که تا به اینجا بر آن رفت، این محاسبات با محاسبات سخت^[۱۲] تفاوت دارد. برخلاف روش‌های محاسبات سخت، محاسبات نرم در مقابل عدم دقت، عدم قطعیت، تقریب و صحت نسبی انعطاف‌پذیری خوبی دارد. اهمیت استفاده از روش‌های محاسبات نرم زمانی مشخص می‌گردد که با صرف هزینه و زمان کمتر، دقت بالاتر و انعطاف‌پذیری بیشتر، می‌توان سیستم‌های غیر خطی و پیچیده فیزیکی را مدل‌سازی نمود به نحوی که با درصد صحت بالایی با تصمیمات انسان خبره مطابقت داشته باشد.
نقطه حائز اهمیت این است که محاسبات نرم دقیقاً یک ترکیب^[۱۳]، مخلوط^[۱۴] یا ادغام^[۱۵] نمی‌باشد، حال آنکه محاسبات نرم یک مشارکت به حساب می‌آید که هر عضو از روش منحصر به فرد خود به سمت هدف در نظر گرفته شده حرکت می‌کنند. در اصل جزء اصلی در محاسبات نرم مکمل‌هم شدن می‌باشد نه رقابت. لذا محاسبات نرم شالوده‌ای در حال ظهور در هوش ادراکی به حساب می‌آید.
فصل دوم
محاسبات فازی، محاسبات عصبی و الگوریتم‌های مبتنی بر ژنتیک و الگوریتم ازدحام ذرات
منطق فازی
در دنیای واقعی دانش‌های فازی^[۱۶] بسیاری وجود دارد که دارای رفتاری مبهم، کم دقت، نادرست، نامعین و نامفهوم می‌باشند. البته تحلیل و تصمیم گیری پیرامون این مسائل برای انسان بدلیل دارا بودن سطح تعقل، قابل تعمیم‌پذیری و انعطاف، استدلال، استنتاج و ادراک کار مشکلی نیست. همچنین به دلیل درگیر بودن متداول با آن مسأله یا مسائل مشابه اغلب از دانش‌ از پیش آموخته‌ی خود در جهت مدل‌سازی و حل مسأله، تحلیلی مناسب برای آن ارائه می کند. حال سؤال این است که آیا یک ماشین نیز این توانایی را دارد. به یقین جواب منفی است. ماشین و روبات با عملکرد خودکار و بدون دخالت انسان تا به امروز قادر به تصمیم گیری همچون یک انسان را نداشته است. اما با پیدایش سیستم‌های هوش مصنوعی، افزودن قابلیت یادگیری و بهره‌مندی از روش‌های محاسبات نرم می‌توان سیستمی را ارائه نمود که در راستای خاصی تصمیماتی نزدیک به تصمیم یک انسان بگیرد.
سیستم‌های محاسباتی که بر مبنای تئوری جایگشت کلاسیک هستند و یا از منطق دو ارزشی (باینری) کار می‌کنند، قادر به جواب دادن به تمامی سؤالاتی که انسان پاسخ می‌دهد نیستند و اگر هم جوابی داشته باشند در اغلب موارد خطای بسیار بالایی خواهد داشت.
هرچند فرض داشتن عملکرد ماشین همچون انسان یک ایده‌آل محسوب می‌شود، اما این انتظار که سیستم ارائه شده بتواند پی به روابط معنی‌دار یک مسأله ببرد ( با درصد خطای قابل قبول) انتظار قابل قبولی می‌باشد. مبرهن است که در برخورد با مسأله‌ای که دارای عدم قطعیت می‌باشد، باید رفتاری انعطاف‌پذیر داشت.
تفاوت مجموعه‌های فازی و مجموعه‌های کلاسیک
در مجموعه های کلاسیک یک عضو از مجموعه مرجع یا عضوی از مجموعه A است یا عضو مجموعه A نیست. مثلاً مجموعه مرجع اعداد حقیقی را در نظر بگیرید. عدد ۲٫۵ عضو مجموعه اعداد صحیح نمی‌باشد حال آنکه عدد ۲ عضو این مجموعه است. به زبان دیگر تعلق عدد ۲٫۵ به مجموعه اعداد صحیح ۰ و تعلق عدد ۲ به این مجموعه ۱ است. در واقع می‌توان برای هر مجموعه یک تابع تعلق تعریف کرد که مقدار این تابع تعلق برای اعضای مجموعه ۱ می‌باشد و برای بقیه ۰٫ در مجموعه‌های کلاسیک مقدار این تابع تعلق یا ۰ است یا ۱٫ حال مجموعه انسان‌های جوان و پیر را در نظر بگیرید. سوالی که در اینجا مطرح می‌شود این است که آیا فردی با سن ۲۵ جزء این مجموعه است یا خیر؟ سن ۳۰ چطور؟ ۳۵؟ همانطور که می‌توان حدس زد، نمی‌توان بطور قطع و یقین مرزی برای انسان‌های جوان و پیر در نظر گرفت. دلیل آن هم این است که اگر فرضاً ۳۵ جوان محسوب شود ۳۶ نیز می‌تواند جوان باشد و همینطور ۳۷ و ۳۸ و غیره. در واقع در اینجا با مفهوم عدم قطعیت^[۱۷] مواجه هستیم. ما خودمان نیز از عدم قطعیت در زندگی روزمره بارها استفاده کرده‌ایم مثلاً هوای سرد، آب داغ و غیره. در واقع تمامی مثالهای بالا مثال‌هایی از مجموعه‌های فازی می‌باشند. تفاوت اصلی مجموعه‌های فازی و مجموعه‌های کلاسیک در این است که تابع تعلق مجموعه‌های فازی دو مقداری نیست (۰ یا ۱) بلکه می‌تواند هر مقداری بین ۰ تا ۱ را اختیار کند. حال مجموعه انسان‌های جوان و پیر را در نظر بگیرید اگر ۲۵ سال را سن جوانی در نظر بگیریم می توانیم به ۲۵ تعلق ۱ بدهیم و مثلا به ۳۰ تعلق ۰٫۸ و به ۳۵ تعلق ۰٫۷۵ و به ۹۰ تعلق ۰٫۱ را بدهیم. اگر اعضای یک مجموعه فازی تنها دارای تابع تعلق ۰ و ۱ باشند این مجموعه فازی یک مجموعه کلاسیک خواهد بود. نکته جالب توجه این است که مثلا سن ۵۰ می تواند با تعلق ۰٫۵ عضو مجموعه جوان باشد و با تعلق ۰٫۵ عضو مجموعه پیر یعنی یک عضو مجموعه مرجع می‌تواند با درجه های تعلق مختلف عضو مجموعه‌های فازی تعریف شده روی مجموعه مرجع باشد.
مجموعه‌های خشک^[۱۸] و غیر خشک
در تعاریف مراجع معتبر مجموعه‌های خشک همان مجموعه‌های کلاسیک هستند یعنی یک عضو با مقدار تعلق ۰ یا ۱ معنی پیدا می‌کند. برای مجموعه‌های غیر خشک^[۱۹] تابع مشخصه^[۲۰] بجز مقادیر ۰ و ۱ می‌تواند مقادیر حقیقی مابین آنها را نیز داشته باشد که در این‌صورت آن را یک مجموعه فازی نیز می‌توان نامید. مجموعه‌های خشک در اغلب کاربردها، قدرت مانور چندانی نداشته و نمی‌تواند به عنوان مدلی از پدیده‌ها و سیستم‌های فیزیکی ارائه دهند. همچنین در کاربردهایی که نیاز به دسته‌بندی‌های دقیق و با جزئیات می‌باشد نمی‌توان از این مجموعه‌ها استفاده نمود. این محدودیت با معرفی مجموعه‌ها و منطق فازی تا حدود زیادی رفع گردید. به نحوی که امروزه در کاربردهای زیادی می‌توان از آن استفاده کرد. در مثال‌های زیر چگونگی اجتناب‌ناپذیری از بروز ابهام و عدم قطعیت در دنیای واقعی نشان داده می‌شود.
مثال پارادکس انبوه
اگر ما یک عدد از دانه‌های جمع شده در یک پشته را برداریم هنوز یک پشته داریم.
با این حال اگر به صورت مداوم از آن دانه‌ها برداریم بعد از یک زمان معینی دیگر پشته‌ای نخواهیم داشت
سؤال اینجاست که دقیقاً چه زمانی می‌توانیم بگوییم که پشته تبدیل به دانه‌های قابل شمارش شده و دیگر پشته نیست؟ در واقع هیچ جواب قطعی برای این سؤال وجود ندارد.
دسته‌بندی دانش آموزان برای یک تیم بسکتبال
اولویت با دانش‌آموزان قد بلند است، بنابراین کیفت بر مبنای قدبلندی سنجیده می‌شود.
مبنای انتخاب قد ۱٫۸ متر می‌باشد.

نوع I ساده ترین نوع ایزوترم است که ایزوترم لانگمویر نامیده می شود و یک ایزوترم ایده آل می­باشد که برای فشارهای پایین و لحظه های اولیه جذب مناسب است. مولکولها با گذشت زمان سطح را می­پوشانند و جذب به راحتی انجام پذیر نخواهد بود. این ایزوترم غالباً برای جاذبهای میکروپور ( مانند کربن اکتیوها و زئولیتها) بکار برده می شوند.

ایزوترم نوع II به ایزوترم BET معروف است. این نوع ایزوترم برای مواد غیر متخلخل با پیوند های قوی سیال و سطح ارائه می گردند.
ایزوترم های نوع III نشان دهنده جذب مولکولها به صورت چند لایه ای هستند. اما در این حالت قبل از آنکه لایه اول تشکیل شود، لایه های متعدد جذب می­شوند. این رفتار هنگامی اتفاق می­افتد که نیروی جذب بین سطح جاذب و گاز کمتر از نیروی جاذبه بین مولکولهای جذب شده باشد. ایزوترمهای نوع II و III معمولا تنها در جاذب هایی که در آنها یک دامنه وسیع از اندازه حفره ها وجود دارد، مشاهده می شوند. در چنین سیستم هایی با افزایش فشار یک افزایش پیوسته از جذب تک لایه ای به جذب چند لایه ای و سپس به میعان مویینه وجود دارد. افزایش در ظرفیت در فشار بالا به دلیل میعان مویینه در حفره هایی است که با افزایش فشار قطرشان افزایش می یابد. ایزوترمهای نوع IVو V نشان گر معادلاتی اند که اثر خاصیت مویینگی جذب در آنها دیده می شود. در این نوع ایزوترمها، دفع و جذب دارای نمودارهای متفاوتی اند. (این دو نوع، لوپHystersis را نشان می دهند).

شکل ۱-۲: پنج نوع ایزوترم های جذب ( P₀ فشار بخار اشباع است)
از میان ایزوترمهای فوق، نوع I وII از رایج ترین ایزوترم­ها در فرآیندهای جداسازی به شمار می روند.

جذب در پوشش کم، قانون هنری

این قانون برای جذب فیزیکی که هیچ تغییری در حالت مولکولی روی جاذب وجود نداشته باشد، معتبر است. بر طبق این قانون، برای جذب به روی یک سطح یکنواخت در غلظت هایی به اندازه کافی پایین، به قدری که تمام مولکول ها از نزدیکترین مولکول مجاورشان نیز ایزوله باشند، رابطه تعادلی بین فاز سیال و غلظت فاز جذب شده، خطی می باشد. این رابطه خطی، به دلیل تشابه با رفتار حدی محلولها و گازها در مایعات و ثابت بودن ضریب تناسب به قانونی هنری شناخته می شود و به ثابت تعادل جذب نیز ثابت هنری گفته می شود. ثابت هنری ممکن است تابع فشار یا غلظت باشد:
q = KC یا q = K´p
q و C به ترتیب غلظت برحسب مول بر واحد حجم در فاز جذب شده و سیال است.

مدل تعادلی لانگمویر

ساده ترین و مفیدترین مدل تئوری جذب تک لایه ای در فرآیندهای جداسازی در سال ۱۹۱۸ توسط لانگمویر ارائه شد. مدل لانگمویر در اصل برای بیان جذب شیمیایی در یک مجموعه متمرکز مشخص روی یک سطح یکنواخت حرارتی در محل های جذب، ایجاد شده است.
فرضیات اصلی مدل لانگمویر :
مولکول ها در محل های متمرکز تعریف شده جذب می­شوند.
هر محل می ­تواند تنها یک مولکول جذب شده را نگهداری کند.
تمام محل ها از لحاظ انرژی یکسان می باشند.
هیچ برخوردی بین مولکولهای جذب شده در محل های همجوار وجود ندارد.
پوشش سطح یا پر شدن کسری منافذ ریز برابر است با که q_s تعداد کل محل ها در واحد وزن یا حجم جاذب می باشد و فشار جزیی در فاز گازP می­باشد که وقتی غلظت داخل فاز سیال استفاده شود با C(=P/RT) جایگزین می شود. سرعت جذب سطحی با فرض سرعت واکنش درجه اول، به صورتKaP(1- θ) می باشد. در این صورت سرعت دفع برابر خواهد بود با Kd θ.
در حالت تعادل سرعت­های جذب و دفع برابرند. دراینصورت خواهیم داشت:
(۱-۲)
که در آن ثابت تعادل جذب می­باشد.
معادله بالا به صورت زیر بازنویسی می­ شود :
(۱-۳)
در حالت اشباع، میزان جذب شده به میزان تعادلی می­رسد و فشار به بی نهایت نزدیک می شود. در غلظتهای پایین مقدار q نزدیک به صفر است و داریم:
(۱-۴)

در نتیجه:
(۱-۵)
که بیانگر اینست که معادله لانگمویر به معادله نوع هنری تغییر می یابد.
روش مقایسه نتایج تئوری مدل لانگمویر با داده های تجربی معمولاً عبارتست از رسم p/q برحسب p و یا ۱ /q برحسب ۱/p. بدین ترتیب معادلات به این شکل مرتب می شوند:
(۱-۶)
بنابراین بدیهی است که پارامترهای مدل qs و b به سادگی از روی شیب و عرض از مبدأ بدست می آیند. رسم p/q برحسب p به انحرافات کوچک حساستر است زیرا متغیر p در هر دو وجود دارد. مدل لانگمویر زمانی از لحاظ کیفی صحیح است که ایزوترم نوع I نشان داده شود و انطباق مناسبی روی محدوده وسیعی از غلظت با انتخاب معقول q_s و b در این حالت قابل حصول است.

ایزوترم لانگمویر با احتساب اثر متقابل مولکولها

یکی از اصلاحات صورت گرفته روی ایزوترم لانگمویر، در نظر گرفتن اثر متقابل مولکولهای جذب شده مجاور است. این اثر به نیروهای واندروالس مربوط بوده و بنابراین با جذب فیزیکی که بیشتر مربوط به نیروی واندروالس است افزایش می یابد.

ایزوترم لانگمویر روی سطوح ناهمگن؛ ایزوترم فرندلیچ

یک نمونه واقعی ایزوترم ها که معمولا مورد استفاده قرار می گیرد معادله فرندلیچ است. در بحث اصلی لانگمویر، مقدار جذب شده در اصل مجموعی است از جذبی که به روی تمام مراکز فعال انجام گرفته است. هر کدام از این مراکز مقدار b مخصوص به خود داشته و مقدار حرارت نیز متوسط گیری شده است. Zeldowitch یک تابع نمایی کاهشی از دانسیته مراکز فعال نسبت به q فرض کرد و یک ایزوترم تجربی کلاسیک به دست آورد که به ایزوترم فرندلیچ معروف است.
(۱-۷)
این معادله اغلب به عنوان معادله تجربی بررسی می شود. تفسیر این معادله از لحاظ تئوری به صورت جذب روی سطح نا همگن انرژی ممکن می باشد.

ایزوترم لانگمویر روی سطوح ناهمگن، معادله لانگمویر- فرندلیچ:

به دلیل محدودیت مدل لانگمویر در پیش بینی تعادل مخلوط، افراد مختلفی معادلات را با بهره گرفتن از رابطه توانی با شکل فرندلیچ اصلاح کردند. لانگمویر جذبی را در نظر گرفته بود که هر مولکول دو مرکز را اشغال کند. در این حالت دو مرکز فعال برای جذب و دفع احتیاج است و از اینرو سرعتهای دفع و جذب با θ و ^۲θ متناسبند. ایزوترم حاصل عبارتست از:
(۱-۸)
و در جائیکه n سایت اشغال شود خواهیم داشت:
(۱-۹)
بر طبق ایزوترم فرندلیچ، مقدار جذب شده به طور معینی با فشار افزایش می یابد. هر دو ایزوترم­های لانگمویر و فرندلیچ دارای دو پارامتر هستند. ایزوترم­های حاصل روابط مناسبی برای پوشاندن مقادیر آزمایشی در محدوده وسیعی از فشار و دما هستند.
هر چند مفهوم ترمودینامیکی کاملی برای این مدل وجود ندارد، عبارت فوق تطبیق خوبی باروابط تجربی تعادل دوجزئی برای یک تعداد از گازهای ساده روی جاذبهای غربال مولکولی نشان داده اند و بطور وسیعی برای اهداف طراحی مورد استفاده قرار میگیرند. با این حال به دلیل عدم وجود پایه تئوری مناسب برای این معادلات در استفاده از آنها باید احتیاط نمود.

بخش دوم: بررسی ویژگی اورانیوم

اورانیوم

یکی از عناصر شیمیایی جدول تناوبی است که نماد آن، ^[۲]U و عدد اتمی آن ۹۲ می‌باشد. اورانیوم که یک عنصر سنگین، سمی، فلزی، رادیواکتیو و براق به رنگ سفید مایل به نقره‌ای می‌باشد، به گروه آکتیندها تعلق داشته و ایزوتوپ ۲۳۵ آن برای سوخت راکتورهای هسته‌ای و سلاح های هسته‌ای استفاده می‌شود. معمولا اورانیوم در مقادیر بسیار ناچیز در صخره‌ ها، خاک، آب، گیاهان و جانوران از جمله انسان یافت می‌شود. اورانیوم هنگام عمل پالایش به رنگ سفید مایل به نقره‌ای و با خاصیت رادیواکتیوی می‌باشد که کمی از فولاد نرم‌تر است.
این فلز چکش‌خوار، رسانای جریان الکتریسیته و کمی پارا مغناطیس^[۳] می‌باشد. چگالی اورانیوم ۶۵% بیشتر از چگالی سرب می‌باشد. اگر اورانیوم به‌خوبی جدا شود، به شدت از آب سرد متاثر شده و در برابر هوا اکسید می‌شود. اورانیوم استخراج شده از معادن، می‌تواند به‌صورت شیمیایی به دی‌اکسید اورانیوم و دیگر گونه‌های قابل استفاده در صنعت تبدیل شود.اورانیوم در صنعت سه نوع دارد:
آلفا^[۴] که تا دمای ۷/۶۶۷ درجه پایدار است.
بتا^[۵] که از دمای ۷/۶۶۷ تا ۸/۷۷۴ درجه پایدار است.
گاما^[۶] که از دمای ۸/۷۷۴ درجه تا نقطه ذوب پایدار است. (این رساناترین و چکش‌خوارترین نوع اورانیوم می‌باشد. )