درصد نفوذ نور، نور فعال فتوسنتزي، كارايي استفاده از نور، تسهيم ماده خشك به اندام‌هاي زايشي، شاخص سطح برگ، دوام سطح برگ و سرعت رشد محصول تحت تأثير ميزان نيتروژن قرار مي‌گيرند (ککس و همکاران^[50]، 1993). مطالعات يوهارت وآندريد^[51] (1995)، نيز نشان داد سرعت رشد محصول، شاخص سطح برگ و دوام سطح برگ تحت تاثير نيتروژن قرار مي‌گيرند به نحوي كه با افزايش نيتروژن خاك، گسترش سطح برگ افزايش يافته و در نتيجه نفوذ نور به درون سايه انداز و كارايي مصرف نور زياد مي‌گردد كه‌اين عوامل باعث افزايش سرعت رشد محصول، شاخص سطح برگ و دوام شاخص سطح برگ مي‌گردد و در نهايت منجر به افزايش عملكرد دانه مي‌شود. نيتروژن بر قطر ساقه، سطح برگ، بلال، تعداد دانه در بلال نيز اثر معني داري دارد (حميدي و خدابنده، 1996). بر اساس تحقيقات موچر و همكاران (1988)، افزايش ميزان نيتروژن از صفر تا 42 گرم در متر مربع ( 420 كيلوگرم در هكتار )، وزن خشك كل بوته را بيش از دو برابر، عملكرد دانه را حدود 4 برابر و شاخص برداشت را 2 برابر افزايش داد. همچنين وي اعلام داشت كه نيتروژن بر روي تعداد رديف در بلال اثر معني داري داشته و باعث افزايش تعداد دانه در رديف بلال گرديده است. کافی قاسمی و اصفهانی (2002)، گزارش نمودند که عملکرد دانه، وزن هزار دانه، طول بلال و تعداد دانه در ردیف بلال تحت تأثیر نیتروژن قرار گرفتند. ذرت قادر است نيتروژن را به اشكال نيترات، نمك‌هاي آمونيوم، نيتريت و به شكل نيتروژن آلي جذب نمايد، ولي مطلوب ترين فرم جذب نيترات است (امام، 2006).
2-2-2-اثر کود نیتروژن بر ارتفاع گیاه
پرساد و سينگ^[52] (1990)، ضمن اشاره به وجود اختلافات معني دار در ارتفاع بوته ارقام ذرت، اظهار نمودند كه در ارقام مختلف ذرت با افزايش ميزان نيتروژن ارتفاع بوته افزايش يافت. افزايش ميزان نيتروژن ارتفاع بوته و سرعت رشد محصول را افزايش مي‌دهد(خدادادي و مظاهري، 1998). رشیدی و قلاوند (2002)، گزارش کردند که ارتفاع بوته تحت تأثیر کود نیتروژن قرار گرفت.
3-2-2-اثر کود نیتروژن بر شاخص سطح برگ
يكي از عوامل مؤثرتوسعه سطح برگ هر بوته و به تبع آن، توسعه سايه‌انداز، ميزان نيتروژن است كه با تاثير براندازه و طول عمر هر برگ موجب افزايش شاخص سطح برگ مي‌شود. مقدار نيتروژن مصرفي تاثير زيادي بر توليد و گسترش سطح برگ دارد .گياهان با دريافت نيتروژن بيشتر، سطح برگ بزرگتري خصوصاً در برگهاي بالايي نسبت به گياهان با نيتروژن مصرفي كم داشتند (سپهري و همکاران،2001 ). افزایش معنی دار شاخص سطح برگ ذرت بر اثر افزایش میزان کود نیتروژن توسط‌ هانی و همکاران (2006)، گزارش شده است. این محققان بیان کردند شاخص سطح برگ ذرت بر اثر افزایش مقدار کود نیتروژنه از 40 به 60 کیلوگرم در هکتار در حالت عدم تلقیح بذر با ازتوباکتر 41 % نسبت به شاهد بدون مصرف کود فزونی یافت. با این حال، پیشی گرفتن مقدار شاخص سطح برگ ذرت در تیمار بالاترین سطح کود اوره و بدون نیتراژین نسبت به حالت عدم کاربرد نیتراژین را میتوان ناشی از تأثیر منفی کود شیمیایی اضافی بر روي تثبیت نیتروژن توسط باکتري‌هاي مربوطه دانست. یاسري و پاتواردهان (2007) بیان کردند که میزان افزایش سطح برگ، ظرفیت فتوسنتزي گیاه را تعیین می کند. افزایش معنی‌دار شاخص سطح برگ ذرت بر اثر افزایش میزان کود نیتروژن توسط‌ هانی و همکاران (2006) گزارش شده است. این محققان بیان کردند شاخص سطح برگ ذرت بر اثر افزایش مقدار کود نیتروژنه از 40 به 60 کیلوگرم در هکتار در حالت عدم تلقیح بذر با ازتوباکتر41 % نسبت به شاهد بدون مصرف کود فزونی یافت. این محققین بر افزایش معنی‌دار شاخص سطح برگ کلزا زمانی که کودهاي نیتروژنه توأم با کودهاي زیستی به کار برده شده بودند، تأکید دارند. تأمین نیتروژن کافی برای گیاه شاخص سطح برگ را که زمینه تولید و تجمع ماده خشک است افزایش می‌دهد (امان اله و همکاران، 2009).

2-2-4-اثر کود نیتروژن بر انتقال مجدد مواد فتوسنتزی
دسپو و گاگیناس^[53] (1991)، در یک آزمایش کارایی انتقال مجدد و تجمع ماده خشک و نیتروژن را با کاربرد سطوح و زمان های متفاوت نیتروژن بر روی دو رقم گندم نان و دو رقم گندم دوروم مورد بررسی قرار دادند و گزارش کردند که کاهشی در ماده خشک بین مرحله گرده افشانی و رسیدگی مشاهده شد. تولید بیشتر ماده خشک در مرحله گرد‌ه‌افشانی منتج به سهم بیشتر انتقال مجدد ماده خشک شد. سطوح و زمان های متفاوت نیتروژن هیچکدام بر روی انتقال مجدد ماده خشک تأثیر نداشتند. به طور کلی کربوهیدراتهای موجود در ساقه که قبل و در طول دوره بعد از گرده‌افشانی موجود هستند معمولاً 10 تا 30 درصد وزن خشک خود را به دانه می‌فرستند و در بعضی از غلات وقتی در معرض تنشهای محیطی قرار می گیرند ممکن است این انتقال به بیش از 70 درصد برسد (سیتر و همکاران^[54] 1998، وانگ و همکاران^[55] 1995.(
2-2-5- اثر کود نیتروژن بر عملکرد دانه
دلاميني^[56] (1990) نيز افزايش عملكرد دانه ارقام ذرت را به واسطه افزايش سطوح كود نيتروژن گزارش كردند. کوستاندي و سلیمان^[57] (1991) خاطر نشان کردند که کاربرد کود نیتروژنه بر افزایش عملکرد بیولوژیک ذرت اثر معنی‌داري داشته است. ردي و همکاران^[58] (1998) طی آزمایشی به این نتیجه رسیدند که بیوماس ذرت با افزایش نیتروژن، بهبود می یابد. طبق گزارشات باندي و كارتر^[59] (1988) كود نيتروژنه بر روي عملكرد دانه بسيار معني‌دار بود. لوي^[60] (1993)، در بررسی مقادیر مختلف نیتروژن و کاربرد آن در مراحل کاشت، پنجه زنی و طویل شدن ساقه و یا تقسیط آن در مراحل یادشده به این نتیجه رسید که عملکرد دانه به طور مثبت و معنی‌دار، به نیتروژن مصرف شده در مراحل کاشت و پنجه‌زنی واکنش نشان می دهد ولی عکس‌العمل عملکرد دانه به کاربرد نیتروژن در مرحله طویل شدن ساقه کم‌تر بود، هر چند فیشر^[61] (1999)، با مصرف نیتروژن در مرحله طویل شده ساقه به عملکردهاي بالا دست یافتند. در مورد اثر نیتروژن بر عملکرد دانه در برنج تحقیقات متعددي انجام شده است. به طورکلی با افزایش مقدار نیتروژن تا یک حد معین عملکرد دانه به میزان قابل توجهی افزایش می‌یابد (سینگ و جاین^[62]، 2000 ؛ بیندرا و همکاران^[63]،2000). نيتروژن باعث افزايش معني‌داري در عملكرد دانه‌ی ذرت مي‌شود (ني وهمكاران^[64]، 2000). تربرت و همكاران^[65] (2001)، گزارش كردند كه با افزايش سطح كود نيتروژن تا ۱۶۸كيلوگرم در هكتار، عملكرد دانه، بيوماس كل و جذب نيتروژن افزايش مي‌يابد. كستا و همكاران^[66] (2002) با اعمال سطوح مختلف كود نيتروژن برذرت گزارش كردند كه مصرف كود نيتروژن تا ۲۲۵ كيلوگرم در هكتار موجب افزايش عملكرد دانه شد. كگب و ادديران^[67] (2003) گزارش كردند كه عملكرد ذرت در مقادير بالاي ۱۰۰ كيلوگرم نيتروژن در هكتار افزايش مييابد. در گیاه رازیانه و اکبري نیا و همکاران (2003) روي گیاه گشنیز نشان دادند که با افزایش مقادیر نیتروژن تا 90 کیلوگرم در هکتار عملکرد دانه افزایش یافت. شهسواري و همکاران (2005)، با آزمایشی بر روي اثر مقدار نیتروژن بر عملکرد سه رقم گندم در کرمان دریافتند که ارقام از نظر وزن خشک اندام‌هاي هوایی اختلاف بسیار معنی‌داري داشتند. به طوري که رقم تجن با 1737 گرم در مترمربع بیشترین و رقم روشن با 1163 گرم در مترمربع کم‌ترین تجمع ماده خشک در واحد سطح را در مرحله گرده‌افشانی داشتند. بیکر^[68] (2006)، نیز بر افزایش بیوماس ذرت با بالا رفتن میزان کاربرد نیتروژن به ویژه در طی دوره رشد رویشی تأکید دارد.
2-2-6- اثر کود نیتروژن برشاخص برداشت
توکلی(1992) بیان نمود که سطح کودی صفر با سایر سطوح کودی نیتروژن اختلاف معنی‌داری در شاخص برداشت نشان داد. قاسمی پیر بلوطی و همکاران (2002)، گزارش کردند که وزن هزار دانه و عملکرد دانه در ذرت تحت تأثیر مقادیر مختلف نیتروژن قرار گرفتند، ولی شاخص برداشت تحت تأثیر نیتروژن قرار نگرفت.
2-2-7- اثر کود نیتروژن بر وزن هزار دانه
تأثير مثبت سطوح نيتروژن بر روي وزن هزار دانه قبلاً توسط هوبر و همكاران^[69] (1984) گزارش شده است. يوهارت و اندرد^[70] (1995) و تولنار^[71] (1977)، معتقدند که افزايش عملکرد دانه تک بوته بواسطه مصرف نيتروژن، ممکن است با افزايش تعداد دانه در هر بلال و يا افز‌ايش وزن هر دانه در ارتباط باشد. تحقیقات نشان داده است كه مرشدی و همکاران (2001)، محلول پاشي اوره باعث افزايش وزن هزار دانه، تعداد دانه در خورجين، عملكرد دانه و روغن كلزا مي‌شود.
2-2-8- اثر کود نیتروژن بر درصد پروتیین دانه
افزايش ميزان پروتئين دانه در نتيجه افزايش كود نيتروژنه توسط بسیاری از پژوهشگران نيز گزارش شده است (بیکر^[72]، 1983، بائر^[73]، 1985و ساندر^[74]، 1987). افزون براين بالا بودن پروتئين دانه سبب گياهچه‌هايي به نسبت برتر مي‌گردد (ویتفیلد و همکاران^[75]،1989). گزارش شده است كه با افزايش مصرف نيتروژن، ميزان پروتئين دانه آفتابگردان افزايش مي‌يابد (خیر،1991). در مطالعه ديگري توسط اوهارت^[76] (1995) نشان داده شد كه كمبود نيتروژن هم نمو رويشي و هم مراحل نمو زايشي را به تأخير انداخت، ميزان مواد پروتئيني دانه ذرت بسته به ويژگي‌هاي ژنتيكي و شرايط اكولوژيكي و زراعي تغيير مي‌كند. در مطالعه‌اي توسط اویک (1998) با افزايش كود نيتروژنه از صفر به 120كيلوگرم درهكتار ميزان پروتئين دانه براي تمامي هيبريدهاي مورد آزمايش افزايش يافت. تارمن و همکاران (2000) گزارش کردند که بین میزان عملکرد و درصد پروتئین ارتباط معکوسی وجود دارد زیرا افزایش عملکرد ناشی از افزایش درصد ساقه است و چون ساقه در مقایسه با اجزای دیگر عملکرد، از کمترین میزان پروتئین برخوردار است. نيتروژن اگر به مقدار كافي در دسترس گياه قرار گيرد، باعث رشد سريع ذرت خواهد شد و نيز اثرات مثبتي بر روي ذخيره شدن مواد پروتئين در دانه خواهد گذشت (ملكوتي و نفيسي،2004). كودهاي نيتروژن احتمالا واردات نيتروژن از بخش‌هاي رويشي به دانه را در مقايسه با كربوهيدرات افزايش داده و موجب افزايش غلظت نيتروژن دانه و درصد پروتئين آن مي‌گردد (شهسواري و صفاري، 2010).
2-2-9- اثر کود نیتروژن بر تعداد دانه در بلال
کامپرات و همکاران^[77] (1980)، افزايش عملکرد دانه ذرت را به واسطه مصرف نيتروژن به افزايش تعداد دانه در بلال و افزايش وزن دانه در هر بلال نسبت دادند. ال- شيخ (1998) گزارش کرد که کاربرد ۱۶۰ کيلوگرم نيتروژن در هکتار به طور معني‌داري تعداد دانه در بلال و عملکرد دانه را افزايش مي‌دهد. گزارشات متعددي در خصوص تأثير مثبت نيتروژن بر افزايش تعداد دانه در بلال، وزن دانه و عملكرد دانه ذرت وجود دارد (اسبورن^[78]،2002).
2-2-10- اثر کود نیتروژن برتعداد ردیف در بلال
طبق گزارشات موچر^[79] (1988)، افزايش نيتروژن از صفر تا 42 گرم در متر مربع تأثير معني‌داري بر روي تعداد رديف در بلال نداشته است. حمیدی و دباغ محمدی نسب (2000) گزارش دادند که فراهمی عناصر غذایی به ویژه نیتروژن در دوره بحرانی تشکیل دانه از طریق افزایش سرعت رشد گیاه بر تعداد دانه مؤثر است و این وضعیت موجب ایجاد همبستگی قوی میان تعداد دانه در بلال با شاخص سطح برگ در مرحله ابریشم‌دهی می‌شود. مجیدیان و غدیری (2002)، گزارش کردند که افزایش نیتروژن باعث افزایش تعداد دانه در ردیف بلال شد.
2-2-11- اثر کود نیتروژن بر تعداد دانه در ردیف
تأثير مثبت ميزان نيتروژن بر روي تعداد دانه در رديف قبلاً توسط هوبر و همكاران (1984) گزارش شده است. گزارشات متعددي در خصوص تأثير مثبت نيتروژن بر افزايش تعداد دانه در بلال، وزن دانه و عملكرد دانه ذرت وجود دارد (اسبورن،2002). ناصر و همکاران (2009)، نیز گزارش نمودند کاربرد کود نیتروژن به طور معنی‌داری تعداد دانه در بلال را افزایش می دهد.
2-2-12-اثر کود نیتروژن بر وزن خشک ذرت
بررسي نتايج تأثير نيتروژن بر روي خصوصيات كمي و كيفي ذرت نشان داد كه نيتروژن باعث افزايش محصول خشك ذرت مي‌شود(ککس وهمکاران^[80]، 1993).
تعداد کپسول در بوته، درصد روغن، درصد پروتئین، عملکرد بیولوژیک و عملکرد دانه اختلاف معنی‌داری از نظر آماری مشاهده گردید. ( ابراهیم لازمی و همکاران، 1384).
فصل سوم
مواد و روشها
3-1- محل انجام تحقیق
اين تحقيق به منظور بررسی اثر سطوح مختلف کود ازت در تلفیق با کود زیستی فسفاته بر عملکرد ذرت رقم سینگل کراس 704 در مزرعه تحقيقاتی دانشگاه آزاداسلامی واحد خوراسگان اصفهان واقع در روستای خاتون‌آباد اصفهان انجام شد.
3-2- مشخصات جغرافیایی و اقلیم محل اجرای طرح
مزرعه ذکر شده در فاصله 10 کیلومتري شرق اصفهان در عرض جغرافیایی 32 درجه و 40 دقیقه شمالی و طول جغرافیایی 51 درجه و 48 دقیقه شرقی واقع شده است. ارتفاع منطقه از سطح تراز دریا 1555 متر و اقلیم منطقه بر اساس تقسیم بندي کوپن خشک می‌باشد . میانگین دراز مدت بارندگی و درجه حرارت سالیانه بسیارگرم با تابستانهاي خشک منطقه به ترتیب 120 میلی متر و 16 درجه سانتی‌گراد می باشد.خصوصیات فیزیکی خاک مزرعه در جدول (3-1) آورده شده است.
جدول 3-1 خصوصیات شیمیایی خاک قبل از کاشت

منطقه مورد مطالعه در استان ایلام، شهرستان بدره، دهستان دوستان قرار گرفته است و در تقسیم بندی کلی هیدرولوژی استان جزء حوزه آبریز سیمره میباشد. این رویشگاه به مساحت ۲ هکتار، در محدوده جغرافیایی"۱۹ ‘۱۶◦۳۳ تا ۳۱’۱۶◦۳۳ درجه عرض شمالی و ” ۲۳ ‘۰۲◦۴۷ تا"۲۹ ‘۰۲◦۴۷ درجه طول شرقی قرار گرفته است (شکل ۳-۱). حداکثر و حداقل محدوده ارتفاعی از سطح دریا در رویشگاه به ترتیب ۱۳۶۰ و ۱۱۰۰ متر می‌باشد. بطور کلی این رویشگاه در درون دره در مجاورت مجاری آبهای دائمی‌قرار دارد (شیب غالب منطقه ۱۱ درصد).
شکل ۳-۱ : موقعیت توده لرگ در دره لارت، بدره، استان ایلام
حدود اربعه منطقه مورد نظر:
شمالاً: به منطقه آبهر پایین
غرباً: به کوه چوتا طاهر
شرقاً : به کوه گرولی
جنوباً: به ارتفاعات کبیرکوه محدود می­ شود.
مساحت ذخیره گاه : ۲ هکتار .
عرصه ذخیره گاه در ۵ کیلومتری جنوب روستای آبهر پایین و ۱۰ کیلومتری جنوب شرقی شهر بدره واقع شده است. از نظر جاده دسترسی شهر بدره و روستای آبهر پایین در مسیر جاده ارتباطی ایلام به دره شهر قرار گرفته و جاده مواصلاتی آن از نوع آسفالته درجه یک می‌باشد. از روستای آبهرپایین تا عرصه ذخیره گاه حدود ۵ کیلومتر فاصله وجود دارد شکل (۳-۲) نمایی کلی از منطقه و شکل (۳-۳) تصویری از درختان لرگ در ذخیره گاه را نشان می‌دهند.
شکل ۳-۲: تصویر کلی از منطقه مورد مطالعه
شکل ۳-۳: تصویری از درختان لرگ در ذخیره گاه
۳-۱-۲ وضعیت هواشناسی منطقه
برای تهیه آمار دما و بارش و … منطقه مورد نظر و جهت تعیین عوامل اقلیمی‌و تعیین اقلیم حاکم بر منطقه دره لارت، آمار نزدیکترین ایستگاه سینوپتیک هواشناسی (شهرستان دره شهر)، منتشر شده توسط اداره کل هواشناسی استان ایلام استفاده شد.

متوسط بارندگی سالانه منطقه ۲/۳۹۹ میلیمتر، حداکثر و حداقل مطلق درجه حرارت منطقه به ترتیب ۶/۴۹ و ۷- درجه سانتیگراد اندازه گیری شده. بیشترین میزان بارندگی منطقه متعلق به ماه بهمن و بطور کلی در نیمه دوم سال و دوره سرد سال است. حداکثر و حداقل دما به ترتیب ۱/۲۹ و ۳/۱۳ و متوسط دمای سالیانه ۲/۲۱ درجه سانتیگراد می‌باشد. نمودار ۳-۱ منحنی آمبروترمیک منطقه را نشان میدهد. طبق آمار بدست آمده تعداد روزهای یخبندان در منطقه برابر ۲۳ روز و متوسط رطوبت نسبی برابر ۴۵ درصد می‌باشد.
اقلیم منطقه با روش دمارتن ( ) و روش تعدیل شده آمبرژه ( )، اقلیم منطقه نیمه خشک تشخیص داده شد (علیزاده، ۱۳۸۳). با توجه به منحنی دوره خشک تقریبا از ابتدای اردیبهشت آغاز و تا پایان مهر ماه ادامه دارد (۶ ماه در سال).
نمودار ۳-۱ : نمودار آمبرو ترمیک ایستگاه دره شهر طی دوره آماری (۱۳۹۰ – ۱۳۸۱)
۳-۱-۳ خصوصیات زمین شناسی
منطقه مورد مطالعه در محدوده زون زاگرس چین خورده واقع شده است که از اختصاصات آن فقدان سنگهای آذرین و دگرگونی، وجود لایه‌های رسوبی غالبا هم شیبی که عموما تحت تاثیر فازهای کوهزایی (خصوصا چرخه کوهزایی آلپی در طول دوران سنوزوئیک) بصورت چین خوردگی هایی ساده درآمده اند و عملکرد گسل هایی در امتداد و گاه متقاطع با روند عمومی‌چین ها می‌باشد که بخشی همزمان با کوهزایی و پاره ای نیز پس از رهایی از فشارهای وارده طی فازهای کوهزایی (بعد از کوهزایی) شکل گرفته اند.
بخشهای تحتانی سازند آسماری در برخی نقاط با سازند پابده حالت بین انگشتی دارند. در بخشهایی از حوزه سازند پابده حاوی یک عضو آهکی است که رو به شرق و غرب توسعه فراوانی یافته است. سازند آسماری نیز واجد یک عضو تبخیری به نام کلهر می‌باشد که در بخشهای شرقی و غربی بروز دارد.
۳-۱-۳-۱ سازند آسماری
نام این سازند از کوه آسماری در خوزستان اخذ گردیده و مقطع نمونه آن نیز در تنگ گل ترش در جنوب غربی همین کوه انتخاب شده است. گسترش آن همانند سازند پابده در بخشهای شمالی، شرقی تا غربی منطقه می‌باشد. سن این سازند از اولیگوسن تا میوسن آغازی (اولیگومیوسن) می‌باشد. از نظر لیتولوژی، شامل آهکهای ریز دانه خاکستری تا نخودی رنگ ناقص دولومیته شده ای می‌باشد که دارای بقایای فسیلی است و با آهکهای کرم رنگ تا قهوه ای رنگ که بخش‌های متبلور و دانه درشت تری داشته و گاه کمی‌هماتیتی شده اند. تماس بخشهای تحتانی این سازند با شیلها و مارنهای سازند پابده، عمدتا بصورت هم شیب بوده و در بخشهای فوقانی توسط سازند گچساران بصورت هم شیب پوشانیده می‌شود.
سازند آسماری به دلیل سختی و استحکام خاص آهکهای آن در بیرون زدگیها بصورت برجسته و با درز و شکاف فراوان به خوبی مشخص است و به همین دلیل ارتفاعات و بخشهای مقاوم در حوزه مورد مطالعه را شکل داده و غالبا پوشش خارجی طاقدیس‌های طویل پشت نهنگی را بوجود آورده است. سازند آسماری معمولا چین خورده است و علاوه بر گسلهایی که عمدتا در طاقدیس اناران آنرا قطع کرده اند، آثاری از حرکت بلوکهای سنگ بر روی یکدیگر نیز در داخل این سازند دیده شده که احتمال دارد در بخشهای پر درز و شکاف تحت تاثیر نیروی ثقل و اثر سایر عوامل تشدید کننده بوجود آمده باشد.
۳-۱-۳-۲ سازند پابده
نام این سازند از کوه پابده در خوزستان انتخاب شده و مقطع نمونه آن در تنگ پابده در جنوب شرق کوه پابده واقع در شمال میدان نفتی لالی اندازه گیری شده است. سازند پابده در بخشهای شمالی، شرقی و غربی منطقه تحت مطالعه گسترده است. از نظر فسیل شناسی و سن، در شیلهای ارغوانی بخش قاعده ای سازند پابده، فسیل‌های پالئوسن یافت شده، مضافا اینکه فسیلهای ائوسن و اولیگوسن در بخشهای بالاتر آن دیده می‌شوند. بنابراین سن سازند پابده از پالئوسن تا اولیگوسن تحتانی متغیر است. لیتولوژی سازند پابده که از نظر گسترش منطقه ای عمدتا مارنی – شیلی است نسبتا متنوع بوده و بطورکلی از سه بخش شیلی و مارنی تحتانی، بخش آهکی میانی و بخش شیلی و آهکی فوقانی تشکیل یافته است. بخش شیلی و مارنی تحتانی شامل شیلهای ارغوانی، قهوه ای، قرمز و سبزخاکستری است که مارنهای خاکستری رنگارنگ و رس آنرا همراهی می‌کنند. بخش آهکی میانی بصورت یک عضو در داخل این سازند قرار دارد. معادل رخساره عمیق سازند تله زنگ (خارج از محدوده حوزه مورد مطالعه) تصور می‌شود. بخش آهک میانی عمدتا از اهکهای متراکم و از نوع تخریبی تشکیل شده است که در قسمتهای تحتانی شامل آهکهای مارنی ریز دانه متورق و فسیل دار، در قسمت میانی شامل آهک بسیار ریزدانه متبلور زرد تا قهوه ای تیره رنگ (متراکم تر از سایر قسمت هاست) و بالاخره در قسمت فوقانی شامل آهکهای نخودی رنگ تا خاکستری تیره ای می‌باشد که تا حدی لیمونی شده اند. بخش شیلی و آهکی فوقانی از شیل و مارن و لایه نازک آهک به رنگ خاکستری روشن که گاه قسمتهایی ار آن بخصوص مارن ها به رنگ طوسی مایل به آبی نفتی(شاید بدلیل حضور موضعی پیریت) در می‌آیند، تشکیل شده است (طرح ذخیره گاه، ۱۳۸۲).
۳-۱-۴ بررسی حیات وحش
براساس مطالعات موجود و بازدیدهای میدانی بعمل آمده در منطقه مورد مطالعه، نمیتوان حیات وحش آن را ترسیم کرد و به رشته تحریر درآورد. لیکن این منطقه جزئی از ارتفاعات کبیر کوه می‌باشد. بنابراین به حیات وحش کل منطقه اشاره می‌شود. این در حالیست که شرایط توپوگرافی منطقه و برخورداری از دره ها، صخره ها و دستیارهای متعدد و متنوع، پناهگاه مطمئنی برای انواع حیوانات وحشی بوجود آورده است. در مجموع حیات وحش منطقه به سه دسته پرندگان، خزندگان و پستانداران تقسیم می‌شود که البته گونه‌های در حال انقراض نیز بررسی شده است.
۳-۱-۴-۱ پستانداران
پستانداران جانورانی هستند که با دو یا سه خصیصه مهم از دیگر حیوانات مجزا می‌شوند که این دو شامل داشتن غدد پستانی و دیگری دارای بدنی پوشیده از مو هستند که البته استثنائاتی هم دارد. پستانداران از لحاظ تغذیه به گروه های علف خوار، گوشتخوار، حشره خوار و غیره تقسیم می‌شوند که هریک به نوبه خود دارای عادات غذایی خاص می‌باشند. از مهم ترین پستانداران منطقه در جدول(۳-۱) بیان شده است.
جدول ۳-۱: لیست پستانداران موجود در منطقه

شدت­های کم تنش تأثیر چندانی در کاهش طول خورجین نداشته اما تشدید تنش و تداوم آن در مرحله رشد زایشی چون گل­دهی، خورجین دهی و فاز رشد رویشی گیاه تحت تأثیر تنش قرار گرفته است، تأثیر منفی آن به صورت کاهش در رشد و اندازه اندام­ها از جمله کاهش قطر ساقه و ارتفاع به دلیل تولید اسمیلاسیون ناکافی و صرف آن­ها در جهت بقا، در مرحله گل­دهی نمایان شد (آلباراک^[۱۸۹]، ۲۰۰۶). اکبری و رضا دوست (۱۳۸۸) گزارش نمودند که برتری معنی­دار قطر ساقه در کاشت زودتر نیز می ­تواند در اثر رشد رویشی طولانی­تر و در نتیجه حجم بیشتر مواد فتوسنتزی مازاد بر نیاز گیاه باشد که در ساقه ذخیره شده ­اند و موجب افزایش قطر ساقه و رشد گیاه شده ­اند. بنابراین ساقه­ها به­عنوان یکی از منابع مهم ثانویه، نقش بسیار ارزنده­ایی را در پر شدن دانه­ها در مراحل پایانی رشد دارند. با توجه به نتایج به­دست آمده می­توان اظهار نمود که تنش خشکی شدید (تاریخ کاشت ۲۵ آذر تحت شرایط دیم) و بروز بیماری و اختلال در فعالیت­های فتوسنتزی گیاه در اثر شرایط نامطلوب دمایی و رطوبتی (تاریخ کاشت ۱۰ آبان تحت شرایط دیم) باعث کاهش قطر ساقه در گیاه می­ شود. نتایج این آزمایش با بررسی­های رزاقی و همکاران (۲۰۱۱) و گرتز و همکاران (۲۰۰۸) در مطالعه واکنش گیاه کینوا به تنشهای دمایی، رطوبتی و تغذیه­ای مطابقت دارد.

۴-۳ عملکرد و اجزاء عملکرد
۴-۳-۱ تعداد خوشه در بوته
نتایج آزمایش نشان داد که اثر تاریخ کاشت و آبیاری در سطح احتمال خطای یک درصد و اثر متقابل دو عامل ذکر شده در سطح احتمال دو درصد بر تعداد خوشه در بوته معنی­دار بود (جدول۴-۱۳). برش­دهی اثر متقابل نشان می­دهد که اثر سطوح مختلف آبیاری در تاریخ کاشت دوم، سوم و چهارم در سطح احتمال خطای یک درصد معنی­دار بود (جدول۴-۱۱). مقایسه میانگین تیمارها نشان داد که بیشترین میزان تعداد خوشه در بوته در تاریخ کاشت ۲۵ آبان در سطح آبیاری کامل با میانگین ۵۰/۷ و کمترین تعداد خوشه در بوته در تاریخ کاشت ۲۵ آذر در تیمار آبیاری فقط زمان کاشت و شرایط دیم با میانگین ۰۰/۱ مشاهده شد. در تاریخ­های کاشت دوم، سوم و چهارم بیشترین تعداد خوشه در بوته از سطح آبیاری کامل به­دست آمد. (جدول۴-۱۲).

جدول۴-۱۱ برش­دهی اثر متقابل تاریخ کاشت و آبیاری بر تعداد خوشه در بوته

تاریخ کاشت
درجه آزادی
مجموع مربعات

۱۰ آبان
۳
^۰۷۲۵/۰ ۱۸/۲

۲۵ آبان
۳
^۰۰۰۱/۰ ۶۸/۳۱

۱۰ آذر
۳
^۰۰۰۱/۰ ۵۰/۱۰

۲۵ آذر
۳
^۰۰۰۱/۰ ۷۵/۱۲

توان سمت راست بالا نشان دهنده سطح احتمال خطاست

جدول۴-۱۲ مقایسه میانگین سطوح آبیاری در هر تاریخ کاشت برتعداد خوشه در بوته

آبیاری
تاریخ کاشت

در انگلستان، در قرن هیجدهم رابطه جنسی قبل از زناشویی در میان زنان آن روزگار رواج داشت. فحشا به قدری دامنگیر گشته بود که مانند آن را جهان تا قبل از زمان آن به خود ندیده بود. «تعداد روسپیان لندن به ۵۰۰۰۰ نفر برآورد شده بود. بخش اعظمی از مردم لندن، بی آن که از لحاظ قانونی ازدواج کرده باشند، با هم می زیستند».^[۹۴]
۴-۷-ازدواج نوعی داد و ستد
تا سال ۱۹۲۹ در انگلستان، سن قانونی ازدواج برای طبقه ذکور، چهارده سال و برای طبقه اناث، دوازده سال بود. به طور معمولی و عادی، ازدواج یک داد و ستد تلقی می شد که در آن پول عامل سیاسی به شمار می رفت. مقبولیت یک مرد یا زن از نقطه نظر ازدواج بر این اساس بود که هر یک در حال حاضر یا در آینده از چه درآمدی برخوردار باشند. «والدین روز و شب در فکر بودند که به چه نحوی می توانند دخترانشان را به مردان پولدار شوهر بدهند». «زناشویی، پس از تطبیق جهیزیه عروس با درآمد کنونی یا آینده داماد، ترتیب داده می شد».^[۹۵]

۴-۸-عدم حق تحصیل
حق تحصیل یکی از حقوق بنیادی بشر برای هر فرد می باشد. شاید بتوان گفت: یکی از مهمترین علل فروتری بانوان در تمام کشورها و اعصار، محرومیت آنان از آموزش و تحصیل بر اساس قانونی بشری است که به دست مردان نوشته شده است. در انگلستان بین سال های ۱۵۵۸-۱۶۲۵تعلیم و تربیت منظم دختران در نتیجه انحلال صومعه های زنان تارک دنیا، به وسیله هنری هشتم، به کلی دچار اختلال شده بود. درهای مدارس ابتدایی، به روی دختر و پسر باز بود ولی آموزشگاه های ملی و دانشگاه ها، فقط برای پسران و مردان بود. بدین روی «دختران انگلیسی قرن هفدهم فرصت تحصیلات متوسطه را کمتر می یافتند و به آموزگاران سرخانه متکی بودند، به طوری که در میان هزاران دختر، بندرت یک زن دیده می شد که درست خواندن و نوشتن را بداند».^[۹۶]
۴-۹-تنزل مقام زن در قرن ۱۸نسبت به قرن ۱۲
جایگاه زن در انگلیس حدود سال ۱۷۵۰آنچنان تنزل یافته بود که با مقام او در قرن دوازدهم تناسب نداشت.
۴-۱۰-درخواست کسب حقوق سیاسی
در نیمه اول قرن نوزدهم تقاضا برای برابری زنان در زندگی اجتماعی و سیاسی به صورت بارزی مطرح شد و جنبش سیاسی زنان برای کسب حقوق سیاسی در سال ۱۸۶۵ آغاز گردید. در سال ۱۸۶۹ «جان استورات میل» فیلسوف سیاسی معروف انگلیسی کتابی تحت عنوان «اسارت زنان» را نوشت که مورد استقبال عمومی قرار گرفت. وی نخستین لایحه برای اعطا حق رأی به زنان را به پارلمان انگلیس تقدیم کرد.

1. 1. جایگاه زن در فرانسه

در قرن هفدهم جامعه‏ی بورژوازی فرانسه، نقش زنان‏ را به خانه محدود کرد و حاکمیت مرد در نظام پدر سالاری از طرف جامعه پذیرفته شد. در مقابل محدودیت جنس مؤنث و حاکمیت جنس مذکر،‏ مقاومت‏هایی از جانب زنان صورت گرفت و جنبش هایی ایجاد شد. آن چه موجب اعتراض‏زنان به نظام فرانسه شد، را می توان به طور مختصر نام برد، که عبارتند از:
۵-۱-بی توجهی به جایگاه زن به عنوان انسان و عضوی از جامعه
زنان در انگلیس جایگاه اجتماعی نداشتند و همردیف کودکان محسوب می شدند«در سال ۱۴۱۷ که شهر«روان» فرانسه در محاصره انگلیس قرار گرفته بود. اهالی شهر در مضیقه غذایی بودند و در این هنگام ابتدا آذوقه و سپس اسبان و سگان و گربه هایشان را خوردند؛ و برای صرفه جویی در مواد غذایی، زنان و کودکان و پیرمردان را از شهر بیرون افکندند. آورگان نیز کوشیدند تا از میان صفوف لشگریان انگلیسی راه عبوری بیابند، لیکن موفق نشدند وگرسنه و بی پناه میان دوستان و دشمنانشان باقی ماندند و جان سپردند. در آن محاصره ۵۰۰۰۰ فرانسوی از دنیا رفتند».^[۹۷]
۵-۲-توجه زن به ظاهر خویش
در بین سال های ۱۳۸۰-۱۴۲۲(جنگ های صد ساله انگلستان و فرانسه) زنان به ظاهر خویش بسیار اهمیت می داند. به طوری که در میان فقر و تنگدستی عامه، افراد طبقات بالا، خود و خانه هایشان را با شکوه تمام می آراستند. «زنان بزرگزاده کلاه های مخروطی را، که به سان برج کلیسا بود، دوست می داشتند و با پوشیدن ژاکت های تنگ و شلوارهای رنگین گشاد، خود را باریک اندام می ساختند. استفاده از ابریشم و پارچه های زربفت موجب افتخار بود».^[۹۸]در قرن شانزده و هفده نیز فرانسویان تمام توجهشان به ایجاد فریبندگی ظاهری بود حتی «لویی سیزدهم که خیلی زود موهای خود را از دست داد، کلاهگیس را رایج ساخت».^[۹۹] در این زمان زن و مرد در بولهوسی با یکدیگر رقابت می کردند. در زمان لویی چهاردهم که دوران سختگیری در آداب و بی قیدی در اخلاق بود، جامه ی شخص نشانی از جاه و مقام او شمرده می شد. نخستین مجله مد لباس در سال ۱۶۷۲ انتشار یافت. البته در پشت شکوه کلاه های مردان و دامن های بلند زنان، بسیاری اعمال خشن و ناهنجار پنهان بود. «مردان آب دهان به کف اتاق ها می انداختند و حتی در روی پلکان های کاخ لوور ادرار می کردند. شوخ طبعی جنبه خشونت و زخم زبان به خود می گرفت. بانوان در زمان لویی چهاردهم نیمی از عایدی املاک خود را در راه تدارک جامه های گرانبها، کالسکه، و ملتزمان رکاب صرف می کردند».^[۱۰۰]
۵-۳-بی توجهی به جایگاه زن
مونتونی فردی اشراف زاده، سیاسی و نویسنده ای معروف در فرانسه بود که در رساله کنتران(بر ضد فرمانروایی فردی) شور و هیجان جمهوریت را به جامعه الغاء کرد و در سال ۱۵۶۱ به عضویت پارلمان بوردو در آمد. وی در همنشینی با فلاسفه نظراتی در باره واسطه گری در ازدواج توسط شخص ثالث نوشت تا استحکام خانواده بر پایه عقلی باشدکه محبت به ارمغان می آورد نه عشقی که زود به پایان برسد. همو حدود هزار و پانصد صفحه کتاب نوشته است که تقریباً هیچ سخنی از زنش به میان نمی آورد. البته شاید این امر جزو آداب آن زمان باشد.
۵-۴-کار مضاعف زن در حوزه عمومی و خصوصی
زنان در فرانسه علاوه بر کار در خانه، اشتغال به فعالیت های دیگر داشتند تاآزادی و بی مسئولیتی مردان را جبران نمایند، به عنوان نمونه «همسر مونتنی اشتغال خاطر شوهرش را قبول داشت و خود به امور خانه و زمین و حتی حساب ها می پرداخت، زیرا مونتنی علاقه ای به کار و پیشه نداشت».^[۱۰۱]این امر موجب آسیب هایی بر جسم زنان می گردید و امری تکلف آمیز به شمار می آمد.
۵-۵-تحمیل ازدواج از طرف خانواده ها
فرانسوای اول در سال ۱۴۹۴ بدنیا آمد و در سال ۱۵۰۶ در دوازده سالگی بود که کلود دو فرانس، دختر هفت ساله لویی دوازدهم را نامزد او کردند. فرانسوای اول در سن بیست سالگی با کلود ازدواج کرد. البته در تاریخ فرانسه برخی دختران از ازدواج های تحمیلی سرباز می زدند مانند ژان خواهر زاده فرانسوای اول که مادرش با ضرب تازیانه خواست او را به عقد دوک کلیوز در آورد ولی ژان سرسختی نمود و در دوازده سالگی پس از آن که چندین بار تازیانه خورد، بیانیه ای به امضاء خویش منتشر کرد که «هرگاه او را به زناشویی با دوک کلیوز وادارند، وی این ازدواج را معتبر نخواهد شناخت. اما به این خاطر که ازدواج او به مصلحت کشور بود، وی را کشان کشان به کلیسا بردند ولی ژان پس از اجرای مراسم زناشویی، بی درنگ پا به فرار گذاشت».^[۱۰۲]
۵-۶-ازدواج یا معامله
در کار ازدواج عموماً کسب، حفظ و انتقال مال، به مراتب مهمتر شمرده می شد و بخصوص در طبقه اشراف بیشتر ازدواج ها چیزی جز معامله مالی نبود، بدین روی جامعه متنعم فرانسه زنبارگی و روابط جنسی نامشروع را معذور می داشت، به طوری که هر کسی که موقعیتی توانگر داشت، معشوقه ای هم در برداشت؛ «مردان به دلبری های خود در خوابگاه زنان همان اندازه افتخار می کردند که به دلاوریهای خویش در جولانگاه جنگاوران. زنان نیز اگر دلداده ای جز شوهرانشان برای خود نمی یافتند، احساس می کردند که وجودشان چون ویرانه ای متروک مانده است؛ چه بسا شوهران هوسرانی که دیده بر بی وفایی های همسر خود فرو می بستند».^[۱۰۳]
۵-۷-تسلط مردان
در فرانسه و عهد لویی چهاردهم نیز مرد اختیار کامل زن خود را از جمله جهازی که به خانه آورده بود، داشت و در تمام طبقات اراده شوهر قانون بود.
۵-۸-محرومیت از حق مادری
در قوانین فرانسه «زن پس از جدا شدن از همسر، کوچکترین حقی نسبت به فرزندانش نداشت».^[۱۰۴]
۵-۹-ارزش زنان در دربار
مقام و موقعیت زنان در دربار لویی چهاردهم کسب رضایت پادشاه و درباریان بود. اصول اخلاقی دربار مبتنی بود بر رعایت ادب در روابط نامشروع، افراط در قماربازی و خود آرایی، و ولع جنون آمیز در کسب جاه و مقام بود.
۵-۱۰-جایگاه زنان هوشمند
در فاصله سال های ۱۶۶۰-۱۷۶۰ در فرانسه، مظهری از حد اعلای تمدن بشری بود. در آن اجتماع تعداد زنان هوشمند از هر دوران دیگر بسی فزونتر بود. «سالون ها به مردان آموخته بودند که نسبت به ظرافت طبع و سلیقه زنان حساس باشند و زنان را پرورش دهند تا از عهده جوابگویی نیروی تفکر مردان بر آیند. زنان فرانسوی حتی بیش از نویسندگان و هنرمندان مایه افتخار تاریخ آن دوران بودند».^[۱۰۵]
۵-۱۱-به تصویر کشیدن حقارت زن در جامعه
در بیان حقارت زنان، در جامعه گاه برخی فیلمنامه نویسان، اوضاع جامعه را به تصویر می کشیدند یا در صدد بودند تا این موضوع را در فرهنگ جامعه تثبیت نمایند، بدین روی فیلم ها و تئاترهایی ساخته شد که نیش و کنایه آن برای همیشه در دل زنان باقی می ماند. در این فیلنامه ها، زنان را فرمانبردار محض مردان قرار می داد و رسم همسری خوب و لایق بودن را تنها به زنان می آموخت و در این راه از هیچ سختی گیری علیه آن ها در ایجاد انضباط کوتاهی نمی کرد؛ به عنوان مثال مولیر در عصر لویی چهاردهم در فرانسه نمایشنامه «زنان متصنع مضحک» را در اعتراض به آداب نزکت و سخن پردازی آن گروه از مردان و زنانی ساخت که مانند بت ها با یکدیگر برخورد می کردند، ولی نام نمایشنامه، نشان دهنده نوک تیز پیکان به سمت بانوان است یا موضوع اصلی نمایشنامه «مکتب شوهران» در سال ۱۶۶۱در مورد نحوه پرورش دختران، برای رسیدن به صفات همسری خوب و لایق است. در این نمایشنامه بر خلاف نام آن، به موضوع زنان و به انقیاد در آوردن آن ها، توسط مردان اشاره دارد. در قسمتی از این نمایشنامه فردی به نام سگارنال برادرش آریست را توصیه می کند که باید همسرش را وادار نماید لباس سنگین و برازنده بپوشد . . چون زنی متین در منزل بماند و تمام همت خود را صرف کارهای خانه داری نماید؛ در اوقات بیکاریش زیرجامه ها را رفو کند یا خود را با بافتن جوراب های مردانه سرگرم سازد. وی . . . نباید بدون آن که کسی مراقبش باشد این طرف و آن طرف برود. مولیر بار دیگر در نمایشنامه «مکتب زنان» در سال ۱۶۶۲ به اندیشه های خود در باره حسادت و آزادی زنان ادامه می دهد و با لحنی تند بیان می دارد که زن مهار نشده، از دست رفته است و تنها راه تضمین وفاداری همسر نگاهداری او در زیر مراقبت سخت و ممانعت از پرورش فکری اوست. در این نمایشنامه به نقص وجود زنان اشاره می کند و آن ها را مظهر بی عدالتی و مجسمه بی خردی بر می شمرد که روحشان پلید و فهمشان نارساست. همو زن را شکننده ترین، ناپایدارترین و دروغی ترین موجود می داند و در ادامه می گوید: «با همه این احوال، ما مردان، به خاطر این جانوران، هر چه از دستمان بر آید فروگذار نمی کنیم. زنان بیدار فرانسه پس از به اجراء در آمدن نمایشنامه زبان به اعتراض گشودند و این نمایشنامه را به عنوان رسواترین چیزی که در عالم تئاتر به وجود آمده است، تقبیح کردند. برخی، آن را به باد لعن و تکفیر گرفتند. عده ای از قضات آن را تهدیدی بر اخلاق و ایمان عمومی دانستند و خواستار تحریم آن شدند ولی پادشاه با کمال وفاداری، به پشتیبانی مولیر پرداخت و او را به شام خصوصی دعوت کرد و بر مستمری سالیانه اش به مبلغ ۱۰۰۰ لیور، نه به عنوان«کمدین» بلکه به خاطر«مقام شایسته شاعری» او، در حقش مقرر داشت. اعتراضات مردم به خصوص زنان از پیروزی این نمایشنامه نکاست. حتی امروزه نمایشنامه «مکتب زنان» در عالم تئاتر فرانسه، مقام نخستین کمدی بزرگ را یافته است».^[۱۰۶] بدین روی مولیر در قالب طنز و بذله گویی و با بهره گرفتن از لطافت هنر، زن را به حقارت کشانده و به عنوان بالاترین مقام کشوری بر آن صحه گذاشته و جامعه نیز آن را پذیرفته است. همو در نمایشنامه ای دیگر به نام «زنان فاضله» لبه تیز شمشیر زبانش را به سوی بانوان دانشمند گرفته است و علم پژوهی در زنان را خرق عادتی ناراحت کننده، بیان می کند که ازدواج با این گونه زنان عاقبت خوشی ندارد. مولیر علاقه جنس مؤنث به صرف و نحو و نقل گفته های بزرگان و بحث در باره فلسفه را نوعی تظاهرات جنسی می شمرد. در آثار مولیر آن چه موجب جلب توجه هر فرانسوی با سوادی می شود، اشارات فلسفی در قالب هجوی تند و هزلی شیرین است. مولیر در فلسفه اخلاقی خود، نسبت به زنان تحصیلکرده بیش از اندازه بدبین بود. با بررسی این موضوع، نمی توان چنین پنداشت که محتوای نمایشنامه به تنهایی نشان دهنده شخصیت مولیر می باشد، بلکه اندیشه و افکار وی جزئی از میراث فرهنگی عصرش بوده که وی آن را به تصویر کشیده است. البته نمایشنامه مولیر تأثیر معکوس داشت و «بانوان پس از نمایشنامه «زنان فاضله» علاقمند به فلسفه شدند و فلسفه دکارت را در مجالسشان مطرح نمودند. فلسفه در بین آن ها متداول شد و بحث پیرامون مقالات فلسفی رونق خاصی یافت».^[۱۰۷]
۵-۱۲-کمی دستمزد زنان تا قرن نوزدهم
جنس مؤنث کلیه رموز و فنون خانه داری را فرا می گرفت و به کار می بست، به پرورش کودک می پرداخت و در خارج از خانه در انجام کارهای مزرعه شریک بود. در شهرها اعم از این که زن در خانه یا در دکان بود، قسمت بیشتر ریسندگی و بافندگی را برای اصناف بزاز انجام می داد. به صنعتگران اجازه استخدام زنان و دختران داده شده بود، لیکن در اصنافی که متشکل از هر دو جنس بود، زنان به ندرت به مقام استادکاری می رسیدند. برای انجام کار مساوی با مردان از دستمزد کمتری بهره مند بودند. در قرن نوزدهم نیز زن جایگاه واقعی خود را نیافت. «زنان در فاصله دو وضع حمل، یعنی زمانی که می توانستند سرپا بایستند، به عنوان کارگر کارخانه بر مردان ترجیح داده می شدند، زیرا دستمزد کمتری طلب می کردند یا در واقع می شد دستمزد کمتری به آنان پرداخت».^[۱۰۸]
همانطور که گذشت زنان در نقاط مختلف جهان و مقاطع تاریخی بدلیل جنسیتشان، متحمل ظلم ها و ستم هایی بودند که از طرف جامعه و با عنوان فرهنگ و آداب ورسوم بر آن ها وارد می شد و فرودستیشان را طبیعی و همگانی و اجتناب ناپذیر جلوه می داد، موجب ایجاد احساس حقارت در آن ها می گردید. جامعه او را مایه مصیبت و بدبختی فرض می نمود. بدین روی زنان تلاش نمودند تا با تغییر شرایط اجتماعی، سرکوب را تغییر دهند و از میان بردارند. معترض بودند از این که در محیط ها و جوامعی قرار گیرندکه حق آن ها نادیده انگاشته می شود و همچون کودکان و بردگان با آن ها برخورد می گردد اما جامعه در هنگام ضرورت از توان جسمی و فکری آن ها بهره می برد و پس از رفع ضرورت آن ها را کنار می گذارند. بدین روی آنان خواستار تغییر و تحول هایی در وضع موجود شدند. این امور موجب گردید تا زمینه های شکل گیری جنبش وسیع و سازمان یافته زنان ایجاد شود.
بخش دوم
ریشه ها و عوامل پیدایش مکتب فمنیسم
مقدمه:
در قسمت قبل به خاستگاه تاریخی و جغرافیایی پیدایش فمینیسم‏‏ اشاره شد، حال علل ایجاد این نگرش ها به صورت وسیع تر و عمیق تر مورد دقت قرار می گیرد. هر حادثه و جریانی را باید به عنوان پاره ای از سلسله طولانی حوادث و جریانات تاریخی که با رابطه علت و معلولی به هم پیوسته و به صورت یک رشته واحد در آمده است، مورد مطالعه قرار داد و به جستجوی علل و عوامل پدید آورنده آن پرداخت و بررسی آن موضوع به صورت مستقل و جدا از قضایای پیرامون آن صحیح نمی باشد. البته این نقد و بررسی باید خالی از حب و بغض ها باشد تا تحریف یا تطبیقی در آن ایجاد نگردد. جنبش های فمنیستی نیز از این مقوله جدا نیستند و برای رسیدن به زمینه هایی که منتهی به این جنبش گردیده است،  باید جهات اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، حقوقی، اقتصادی و مذهبی دوران شکوفایی این جنبش و نیز رابطه مستقیم و غیر مستقیم این عوامل در تأثیر گذاری بر یکدیگر به دقت مورد بررسی قرارگیرد. زیرا بدون مطالعه عمیق ودقیق زمینه های شکل گیری وپیدایش نظریه «مؤنث گرایی» و عوامل دخیل در تحولات آن، نمی توان تنها به تأیید یا انتقاد از مبانی و اصول فمینیسم‏‏ اکتفا نمود یا با بیان مطالب کلی و عدم تبیین مسائل اساسی به حل مشکلات زنان پرداخت.
در این فصل سعی بر آن است که برخی از ریشه ها و علل پیدایش این نظریه و نیز سیر تحولی آن به طور مختصر مورد بررسی قرار گیرد تا ضمن آشنایی با علت های ایجاد جنبش زنان، به رفع نکات منفی و تثبیت نقاط مثبت پرداخته شود. از جمله این عوامل عبارتند از:
۱- آراء و نظرات فلاسفه در مورد زنان
فمینیسم‏‏ در تقسیم بندی اولیه در دو بعد نظری و عملی مطرح است. فمینیسم‏‏ در بعد نظری به صورت یک نظریه و در بعد عملی به صورت جریان اجتماعی دیده می شود. به نظر می رسد یکی از تأثیرگذارترین عوامل به خصوص در بعد نظری، مبانی فلسفی است. نمونه بارز این تأثیر را در موج سوم فمینیسم‏‏ می توان دید که در قالب یک نظریه پست مدرن، به صورت نگرشی فلسفی در آمده است.

عدم قطعیت بنیادی^[۵۹]
عدم قطعیت دنیای واقعی^[۶۰]
عدم قطعیت دانش اغلب با عناوین زیر بیان می‌شود:
عدم قطعیت ادراکی^[۶۱]
عدم قطعیت تابعی^[۶۲]
عدم قطعیت داخلی^[۶۳]
عدم قطعیت فاعلی^[۶۴]
نقص^[۶۵]
عوامل زیر را می‌توان به عنوان عوامل به‌وجود آورنده عدم قطعیت نوع دانش در نظر گرفت (Ivanov & Sokolov, 2009):
فعالیت­های ناشناخته‌ای که به صورت عمدی، جهت مقابله، از سوی یک سیستم رقیب صورت می‌گیرد.
اثرگذاری پدیده ­های وابسته به پدیده‌ی مورد مطالعه و کسب اطلاعات ناکافی در مورد آن.
عدم قطعیت ناشی از تفکرات بشر.
عدم آگاهی و دانش بشر.
در جهان هستی رخ­دادهای غیرقطعی فراوانی وجود دارد. برخی از این رخ­دادها عدم قطعیت خود را از منبع تغییرپذیری طبیعی دریافت می‌نمایند و لذا می‌توان با مشاهدات پی‌در‌پی اطلاعاتی را در مورد آن به دست آورد اما رویدادهایی که از منبع نقص تغذیه می‌شوند معمولا در یک ابهام کامل به سر می‌برند و لذا چیزی به جز استدلال‌ها و نتیجه‌گیری‌های بشری که ریشه در عقل و احساس انسان دارد نمی‌تواند در زمینه‌ کاهش عدم قطعیت آن‌ها کمک نماید.
فضای عدم قطعیت را می‌توان با توجه به هدف تحلیل‌گر، گسترش یا کاهش داد. در شکل (۲-۱) لایه­ های مختلفی مورد بررسی قرار گرفته‌اند که هر یک با توجه به هدف تحلیل‌گر و همچنین وقوع یا عدم وقوع پدیده‌، مورد توجه قرار می‌گیرند. در مرحله‌ی اول یعنی قبل از وقوع پدیده، عدم قطعیت مورد توجه می‌باشد زیرا هیچ اطلاعاتی از پدیده و نحوه‌ی وقوع آن و نتایج آتی وجود ندارد. ریسک از عدم قطعیت آغاز می­ شود و پس از وقوع پدیده، مسأله وارد دنیای ریسک می‌گردد. اختلال (اثر آشفتگی) نتیجه ریسک می‌باشد و پس از بدست آمدن نتایج اولیه قابل مطالعه است. انحراف (شکست) نیز ناشی از اثرات آشفتگی می‌باشد (مرجع متخصصین ایران، ۲۰۱۰).
شکل(۲-۱): گسترش عدم قطعیت (مرجع متخصصین ایران، ۲۰۱۰)
تصمیمات از نظر میزان اطمینان به صورت زیر طبقه بندی می­شوند (تبریزی، ۱۳۹۲):
شرایط اطمینان کامل^[۶۶]
شرایط ریسک^[۶۷]
شرایط عدم اطمینان^[۶۸]
بهینه­سازی تکاملی در محیط­های عدم قطعیت
در بسیاری از مسائل بهینه­سازی جهان­واقعی، طیف وسیعی از عدم قطعیت­ها درنظر گرفته می­ شود. به­ طور کلی، عدم قطعیت­ها در بهینه­سازی تکاملی می ­تواند به چهار گروه طبقه ­بندی شود:
نویز^[۶۹]: بررسی برازندگی با نویز در ارتباط است. نویز در ارزیابی برازندگی ممکن است از منابع مختلفی از قبیل خطاهای اندازه ­گیری حسی یا شبیه­سازی تصادفی بیاید. به طور ریاضی، یک تابع برازندگی می ­تواند به صورت رابطه (۲-۱) شرح داده شود.
(۲-۱)
به­ طوری­که یک فاکتور از پارامترهایی است که اغلب به عنوان «متغیرهای طراحی»^[۷۰] شناخته می­ شود و می ­تواند توسط الگوریتم تغییر کند.f یک تابع برازندگی با زمان نامتغیر می­باشد. نویز افزایشی می­باشد که اغلب تابع توزیع نرمال با میانه صفر و واریانس فرض می­ شود. باید توجه کرد که نویز غیر­گاوسی^[۷۱] نیز مانند نویز توزیع­کوشی^[۷۲] در نظر گرفته شده است. هیچ تفاوت کیفی در عملکرد یک استراتژی تکاملی در مجاورت نویز گاوسی یا کوشی مشاهده نمی­ شود. به­ طور ایده­آل، الگوریتم­های تکاملی باید بر روی تابع برازندگی مورد انتظار کار کنند و به علت وجود نویز، گمراه نشوند. به­هر­حال، در طول بهینه­سازی، تنها مقدار برازندگی قابل اندازه ­گیری احتمالی است. بنابراین، عملا تابع برازندگی مورد انتظار در رابطه (۲-۱) اغلب توسط یک مجموع میانگین از تعداد نمونه­های تصادفی تقریب زده می­شوند که به صورت رابطه (۲-۲) می­باشد.

(۲-۲)
اندازه نمونه است و امید ریاضی از است (Jin & Branke, 2005).
پایداری^[۷۳]: متغیرهای طراحی با انحراف یا تغییرات در ارتباط هستند که بعد از راه حل بهینه مشخص می­شوند. بنابراین، یک نیاز عمومی این است که یک راه حل باید هنگامی که متغیرهای طراحی اندکی تغییر می­ کنند هنوز بطور رضایت بخش کار کند. برای مثال به دلیل تلرانس ساخت؛ این چنین راه­حل­هایی، «راه­ حل­های پایدار» نامیده می­شوند. برای جستجوی راه­ حل­های پایدار، الگوریتم­های تکاملی باید بر روی امید ریاضی تابع برازندگی براساس توزیع احتمال از انحرافات توزیع کار کنند، به­ طوری­که انحرافات به­ صورت مستقل از همدیگر و با توزیع نرمال فرض می­شوند.
(۲-۳)
به­ طور کلی مشخص کننده «تابع برازندگی موثر» می­باشد. نظر به این­که یک تحلیل اختصاصی از تابع برازندگی موثر در رابطه (۲-۳) معمولا در دسترس نیست، این تابع اغلب با بهره گرفتن از ادغام مونت کارلو^[۷۴] تقریب زده می­ شود.
(۲-۴)
توجه کنید که رابطه (۲-۴) بسیار شبیه به رابطه­ (۲-۲) است و در واقع دو حالتی هستند که ارتباط تنگاتنگ با هم دارند. با این وجود، تفاوت­های مهمی نیز وجود دارد. در حالت نویز، معمولا فرض می­ شود که نویز به مقادیر برازندگی اعمال می­ شود؛ در حالیکه هنگام جستجوی راه­ حل­های پایدار، عدم قطعیت در متغیرهای طراحی است. در نتیجه حتی اگر دارای میانه صفر و توزیع نرمال باشد، مقدار برازندگی موثر بستگی به شکل در نقطه X دارد. در نتیجه، یک راه­حل بهینه­ پایدار لزوما یک بهینگی از نیست اما معمولا یک موازنه بین کیفیت و پایداری راه­حل وجود دارد. اگر نویز حتمی­الوقوع فرض شود، یک کروموزوم نمی­تواند با دقت بالایی ارزیابی شود. از سوی دیگر، در موقع جستجوی راه­ حل­های پایدار، تـابع برازندگی معمولا شنـاخته شده و قطعی فرض می­ شود و عدم قطعیت تنها بعد از پایان بهینه­سازی مطرح می­ شود. به همین دلیل تخمین انتگرال بر روی تمام انحرافات ممکن، مشکل است (Jin & Branke, 2005).
تقریب تابع برازندگی^[۷۵]: هنگامی که تابع برازندگی برای ارزیابی بسیار هزینه­بر است، یا یک تابع برازندگی تحلیلی در دسترس نیست، توابع برازندگی اغلب بر اساس داده ­های حاصل از آزمایش و شبیه­سازی تقریب زده می­شوند. تابع برازندگی تخمین زده شده اغلب به عنوان «متا-مدل»^[۷۶] شناخته می­ شود. متا مدل معمولا باید با تابع برازندگی اصلی مورد استفاده قرار گیرد. در این حالت، تابع برازندگی برای بهینه شدن توسط الگوریتم­های تکاملی، به صورت رابطه (۲-۵) تبدیل خواهد شد:
(۲-۵)
که در آن خطای تقریبی متا-مدل است. مهم­ترین تفاوت بین یک تابع برازندگی نویزدار و تابع برازندگی تقریبی این است که در تابع برازندگی تقریبی پس از آن­که متا مدل ساخته و سیستماتیـک شد، خطـا قطعی است (به عنوان مثال، با میانه صفر). بنـابراین، خطـا نمی­تواند با نمونه­بَرداری دوباره از تابع برازندگی تقریبی کاهش یابد. در عوض، این خطا با بهره گرفتن از تابع برازندگی واقعی به جای تقریبی نشان داده می­ شود.
انگیزه اصلی برای استفاده از متا-مدل­ها، ارزیابی برازندگی است تا تعداد ارزیابی­های برازندگیِ هزینه بَر بدون تنزل کیفیتِ راه­حلِ بهینه­ بدست آمده، کاهش یابد (Jin & Branke, 2005).
تابع برازندگی تغییرات زمانی^[۷۷]: تابع برازندگی در هر نقطه از زمان قطعی است، اما وابسته به زمان است، به عنوان مثال
(۲-۶)
در نتیجه، تغییرات در طول زمان نیز بهینه است. بنابراین، الگوریتم تکاملی باید قادر باشد که به­ طور مداوم تغییرات بهینگی را پیگیری کند نه این­که نیاز به تکرار یک شروع مجدد از فرایند بهینه­سازی داشته باشد. در اینجا چالش این است که، الگوریتم تکاملی مجددا از اطلاعات محیط­های قبلی برای افزایش سرعت بهینه­سازی بعد از یک تغییر استفاده کند (Jin & Branke, 2005).

پایدارکردن جواب­ها در شرایط عدم قطعیت
پایدار کردن جواب برای مسائل کاربردی در شرایط عدم قطعیت یکی از جنبه­هایی است که اخیرا توجه بسیاری از پژوهشگران را در این زمینه به خود جلب کرده است؛ مسأله VRP نیز از این امر مستثنی نیست. چنانچه مسائل به گونه ­ای بهینه شوند که بتوانند در برابر نوسانات ناشی از محیط، کارآیی خود را از دست ندهند در نهایت به مسائل دنیای واقعی نزدیک­تر خواهند شد.
وجود یکسری از محدودیت­ها در پیرامون مسائل باعث ایجاد مسائلی توام با عدم قطعیت گردیده است که به مراتب حل آن­ها از نوع ساده­ترشان را پیچیده­تر کرده است (افندی­زاده، غفاری و کلانتری،۱۳۹۰د).
قبل از این­که بحث در مورد پایداری را شروع کنیم بهتر است شرح مختصری در مورد محیط­های پویا بدهیم.

محیط­های پویا^[۷۸]
در بسیاری از مسائل بهینه­سازی دنیای واقعی، تابع هدف، نمونه مسأله یا محدودیت­ها ممکن است در طول زمان تغییر کنند و در نتیجه، بهینگی این مسائل نیز ممکن است تغییر کند (افندی­زاده، غفاری و کلانتری،۱۳۹۰د). اگر هر یک از این حوادث غیرقطعی در فرایند بهینه­سازی انجام شود، ما آن را «مسائل پویا»^[۷۹] یا «تغییر کننده»^[۸۰] می­نامیم.
در بسیاری از کارهای بهینه­سازی نیاز به تعیین راه­حل­هایی هست که مقادیر آن­ها با توجه به تغییر اندکی از مقادیر پارامترها، تغییر چندانی نمی­کنند (Tsutsui & Ghosh, 1997). البته ساده­ترین راه برای واکنش نشان دادن به تغییر محیط این است که با توجه به هر تغییری که می­رسد، یک مسأله­ بهینه­سازی جدید درنظر گرفته شود که باید آن را از ابتدا حل کرد (Raman & Talbot, 1993)؛ در صورتی­که زمان کـافی در اختیـار داشته باشیم، این روش منـاسب است. با این حال اغلب، زمان بهینه­سازی مجدد نسبتا کوتاه است (Jin & Branke, 2005).
تلاش طبیعی برای افزایش سرعت بهینه­سازی بعد از یک تغییر به نحوی خواهد بود که از دانش در مورد فضای جستجوی قبلی برای پیشبُرد جستجو بعد از یک تغییر استفاده شود. برای بسیاری از مسائل دنیای واقعی، انتظار داریم که تغییرات نسبتا ساده باشند، در نتیجه می­توان به وسیله­ انتقال دانش از گذشته بسیار بهره برد.
سوال دشوار این است که چه اطلاعاتی باید نگه داشته شود، و چگونه از آن برای سرعت بخشیدن به جستجو پس از تغییر محیط استفاده شود. اما حتی زمانی که اطلاعات مفید می ­تواند منتقل شود، باید اطمینـان حاصل شود که الگـوریتم بهینه­سازی به اندازه کافی برای پاسخ به تغییرات انعطاف­پذیر است (Jin & Branke, 2005).

پایداری