V7

۳۴_/۲۶

۹۴_/۲-

۵۹_/۱۳-

۳۵_/۱۴

 

V8

۴۸_/۲۵

۰۱_/۲-

۵۲_/۱۷-

۹۴_/۱۵

 

V9

۳۳_/۲۶

۸۹_/۰

۶۱_/۱۴-

۹۳_/۱۴

 

V10

۹۸_/۲۳

۷۳_/۰-

۵۳_/۱۷-

۶۶_/۱۷

 

V11

۳۸_/۲۳

۷۹_/۰-

۵۵_/۱۲-

۷۵_/۱۷

 

V12

۹۳_/۱۹

۳_/۰-

۹۱_/۱۳-

۱۹_/۲۱

 

 

شکل ۴- ۴.مقایسه میزان روشنایی (L*) نمونه های رنگرزی شده با وسمه در غلظت ها و دماهای مختلف (۵۰ درجه سانتی گراد، به کمک امواج مافوق صوت)
نمودار۴- ۵.مقایسه مولفه های a*b* نمونه های رنگرزی شده با وسمه در غلظت های مختلف رنگی (دما۵۰ درجه سانتی گراد، به کمک امواج مافوق صوت)
شکل۴- ۶. مقایسه مولفه های a*b* نمونه های رنگرزی شده با وسمه دردماهای مختلف دماهای مختلف (۲۰% رنگ، به کمک امواج مافوق صوت )
شکل۴- ۷.مقایسه مولفه های a*b* نمونه های رنگرزی شده با وسمه به کمک امواج مافوق صوت و شرایط متداول (دما ۵۰ درجه سانتی گراد،۴۰% رنگ)
۴- ۴ آنالیز FTIR ، تغییرات شیمیایی و ساختار ترکیبات نمونه ها
۴- ۴- ۱ مقایسه طیف FTIR پشم خام و پشم دندانه شده با زاج سفید
ارتعاشات کششی و خمشی باند N-H در پشم معمولا در اعداد موجی۳۵۰۰-۳۱۰۰ و ۱۶۴۰-۱۵۵۰ ظاهر می شود،که به نوع آمید (اولیه و ثانویه)، محیط شیمیایی (جامد و مایع) و باندهای هیدروژنی داخل یا بین مولکولی وابسته است. باند کششی C=O در ناحیه ما بین ۱۶۳۰ و ۱۶۷۰ cm^-1 ظاهر شده است که معمولا از همپوشانی باند N-H نتیجه می شود و به ترتیب مربوط به گروه های آمیدی و کربونیل پشم است ” M. Parvinzadeh.,et.al.2009″.
باند های کششی ضعیف CH،CH₂ ، کشش نامتقارن C-O-C و ارتعاشات S-O-S (منوکسید سیستین) در پشم در اعداد موجی ۲۹۲۵،۹۳۱،۱۲۳۵،۱۰۷۲ ظاهر شده است. باندهای ضعیف دیگر در ۳۷۳۸ و ۳۵۲۴ cm^-1 ظاهر شده که به ارتعاشات کششی OH در الکل های اولیه و ثانویه آزاد نسبت داده می شود ” M.Parvinzadeh.2007 “.
به منظور بررسی و تحلیل دقیقتر تأثیر دندانه ­ها بر روی پشم خام به روش پیش دندانه FTIR گرفته شده است. برای مقایسه نمونه ها جا به جایی پیک ها مورد ارزیابی قرار گرفتند. شکل (۴- ۸) مقایسه دو نمونه را نشان می دهد. در مقایسه دو طیف دیده می شود که دندانه باعث ایجاد پیوندهای قوی تری روی لیف شده است. در نمونه دندانه شده در محدوده ۳۲۰۹.۲۵ و ۳۳۰۷.۰۶ cm^-1 جذب های قوی تری در پیوند های OH و استری دیده می شود که به دلیل پیوندهای کووالانسی و کوئوردینانس می باشد. در پیک های محدوده عدد موجی ۱۶۰۰ و ۱۸۰۰ گروه های کربونیل و آمید جذب های قوی تری دیده می شود که به دلیل حضور دندانه می باشد.

هنر

۱۸

۱۸

 

ساختمان مرکزی

۳۴۵

-

 

جمع

۵۴۶

۲۹۹

 

 

 

 

 

 

 

 

۳-۵) تعیین حجم نمونه
انتخاب حجم نمونه در طرح­ریزی یک تحقیق، از آنجا که نشان دهنده واقعیت­های جامعه است و از آن تبعیت می­ کند، از موضوع­های کلیدی بررسی است. انجام هر تحقیق علمی مستلزم صرف هزینه و زمان است. به همین دلیل امکان بررسی کامل جمعیت به طور «سرشماری»^[۷۶] وجود ندارد، لذا محققان با توجه به چنین واقعیتی درصدد بر می­آیند که از طریق «نمونه گیری»^[۷۷]اطلاعات احتمالی را با بهره گرفتن از تحلیل داده ­های جمع­آوری شده پیرامون نمونه، به دست آورند و در نهایت از طریق «تعمیم»^[۷۸]این اطلاعاترا به جامعه اصلی منتسب نمایند.حجم نمونه به عنوان یک عامل، بر روی خطای متوسط تأثیر می­ گذارد و از همین روست که درست بودن آن سبب بالا رفتن گویایی نمونه می­ شود. افزون بر این، صحت و دقت نمونه گیری موجب کاهش هزینه مشاهدات و صرفه­جویی انجام بررسی می­گردد(خاکی، ۱۳۸۶).ما در این پژوهش با بهره گرفتن از فرمول کوکران برای اندازه گیری حجم نمونه هر سه جامعه استفاده می کنیم

فرمول مناسب برای تعداد نمونه (n) عبارت از رابطه (۳-۱) است:
رابطه (۳-۱):
تعداد کل کارکنان ستادی و پشتیبانی دانشگاه شاهد؛
تعداد کل اعضاء هیئت علمی دانشگاه؛
تعداد کل دانشجویان دانشگاه شاهد؛
pاحتمال داشتن صفت مورد نظر؛
q:عدم احتمال صفت مورد نظر؛
درصد احتمال خطا که برای جامعه بالاتر از۱۲۰نفر در سطح ۵/ . برابر ۹۶/۱است؛
درجه خطا.
با بهره گرفتن از فرمول نمونه گیری، حجم نمونه آماری تعیین شد که بر این اساس تعداد نمونه آماری برای سه جامعه آماری به شرح ذیل است:
حجم نمونه
به این شکل تعداد حجم نمونه برای هرکدام از جوامع به شرح ذیل بدست آمد:کارمندان برابر با ۱۵۹نفر، اعضائ هیئت علمی برابر با۱۶۹نفر و تعداددانشجویان برابر با ۳۶۰نفر.
۳-۶) روش نمونه گیری
نمونه گیری طبقه ای وقتی به کار می رود که جامعه ی آماری دارای ساخت همگن و متجانس(homogen) نبوده و از اجزاء گوناگون (heterogen )تشکیل شده باشد.در چنین مواردی جامعه می بایست به طبقاتی تقسیم شود که هریک از آنها دارای ساخت متجانسی باشند وسپس از هر طبقه(به صورت یک جامعه ی آماری خاص)یک نمونه گرفت. نمونه گیری طبقه ای دارای انواع متناسب(pproportional) و نامتناسب ((non proportional می باشد در نمونه گیری طبقه ای متناسب تعداد نمونه در هر طبقه به اندازه ی نسبت آن طبقه،در کل جامعه آماری است.(رفیع پور،۱۳۶۰).
تعداد افراد نمونه بر اساس نمونه گیری طبقه ای متناسب در جدول۳-۳ و ۳-۴ آورده شده است.
جدول۳-۳ : حجم نمونه دانشجویان دانشکده های دانشگاه شاهد

 

• اصل مدل: اغلب مواقع، استعارههای مفهومی، مدلهای شناختی منسجمی را میسازند؛ یعنی ساختارهای گشتالتی پیچیدهای از دانش سازمانیافته را به مثابهی سادهسازیهای کاربردشناختیِ یک واقعیت پیچیدهتر شکل میدهند. این مدلهای شناختیِ ایدهآل که میتوانند با بهره گرفتن از تحلیلهای زبانشناختی زبان روزمره سازماندهی شوند، مدلهای فرهنگی محسوب میشوند که احتمالا به شکلی ناخودآگاه، تعیینکنندهی دیدگاه عمومی یک جامعهی زبانی میباشند.

 

• • اصل درزمانی یا تاریخی: مطالعات شناختی – معنایی استعاره نشان میدهد که حتی در تکوین و رشد تاریخی زبانها، اکثر توسیعهای معنایی استعاری، به عبارات منفرد مربوط نمیشود. این مطالعات وجود بازتابهای استعاری نظاممند و الگودار در میان کل حوزه های تصوری را ثابت میکنند . بنابراین، رویکرد شناختی به استعاره، میتواند از ترکیب وتلفیق بعد تاریخی سود جوید.

 

• اصل یکسویگی: این اصل، موضوع مهمی را در مورد ویژگیهای استعاره، بیان میکند. بر اساس این اصل، به عنوان یک قاعده، استعاره “X is Y"، یک حوزهی مقصد انتزاعی و پیچیده؛ یعنی x را با بهره گرفتن از حوزهی عینیتر، یعنی y توضیح میدهد، حوزهی y، ساختار سادهتری دارد و درک آن برای تجربهی حسی راحتتر است. در این اتصال، رابطه میان Xو Y برگشت ناپذیر است و انتقال استعاری جهتی روشن و خالی از ابهام دارد. این یکسویگی استعاره هم در زمانی است وهم همزمانی .

 

• اصل عدم تغییر: این اصل که از فرضیه های بحثبرانگیز نظریهی استعارهی شناختی لیکاف وجانسون است؛ یعنی در استعارههای مفهومی، عناصر تصوری خاصی از حوزه مقصد بدون تغییر ساختار اساسیشان، بر حوزهی مبدأ انطباق مییابند . این طرحوارهی پیشتصوری، زمینهی تجربیِ حتی انتزاعیترین حوزه های تصوری را مهیا میکند. در الگوبرداری استعاری، ساختار طرحوارهی تصوری حوزهی مبدأ، مبنای الگوبرداری واقع شده و درواقع طرحوارهی تصویری به یک حوزهی دیگر منتقل می شود. «در این میان اصل عدم تغییر مانند نوعی صافی، فرایند الگوبرداری را که مبنای تصویری دارد کنترل مینماید. طبق این اصل در الگوبرداری استعاری – طرحوارهی تصوری حوزهی مبدأ به حوزهی مقصد انتقال مییابد، به شرط آنکه از طرحوارهی تصوری حوزهی مقصد تخطی صورت نپذیرد» (مشعشعی،۱۳۷۹: ۲۰ به نقل از: یوسفی راد ،۴۶:۱۳۸۲). البته ترنر (۲۵۲:۱۹۹۰) به این نکته اشاره میکند که اصل عدم تغییر به عنوان یک شرط کلی برای استعاره، غیر قابل تخطی نیست؛ بلکه تخطی از آن دارای معنای خاص تلقی میشود و تنها در استعارههای بدیع و تازه یافت میشود (نینگ یو، ۲۸:۱۹۹۸، به نقل از یوسفی راد،۴۶:۱۳۸۲). (جزئیاتی از کاربرد این اصل در آیات انجیل وتورات، در صفحات ۳۵و۳۶، توسط جاکل مورد بررسی و نقد قرار گرفته است).

 

• اصل ضرورت: بر اساس این بینش استوار است که استعاره، کارکردی تبیینی دارد. تصورات خاصی وجود دارند که بدون مراجعه به استعاره، به ندرت درک یا متصور می شوند. حوزه های مفهومی و تصوری انتزاعی، به ویژه ساختهای نظری، ایدههای مجرد و مابعدالطبیعی تنها با بهره گرفتن از استعاره برای ما قابل حصول و درک میباشند. با ارتباط دادن حتی انتزاعیترین تفکرات به ادراک حسی، استعارههای تصوری، اساسی بدنی و زیستی – جسمانی برای شناخت فراهم مینمایند و تجربه های ما را یکدست و منسجم میسازند.

 

• اصل خلاقیت: طبق این اصل، معادل غیراستعاری را نمیتوان جایگزین عبارت استعاری کرد. به همین دلیل است که استعاره نقش بسیار زیادی نه تنها در خلاقیت گفتمان شعری ایفا میکند؛ بلکه در زندگی روزمره نیز میتواند با سازماندهی الگوهای دیرینه و همیشگیِ تفکر بپردازد. در بافتهای علمی نیز میتواند نقشی آموزشی و اکتشافی داشته باشد.

 

• اصل تمرکز: استعارهها تنها بخشی از توصیف یا توضیح حوزهی مقصدِ مورد نظر را فراهم میکنند و جنبه های خاصی را برجسته و روشن و جنبه های دیگر را پنهان میدارند. همین تمرکز بر بخشهای خاص حوزهی مقصد است که میان استعارههای مختلفی که برای یک حوزهی مقصدِ مشابه عمل میکنند، تمایز ایجاد میکند.

 

از نظر جاکل، همین نه فرضیه، جان کلام نظریه شناختی استعاره است(جاکل،۲۰۰۲ :۲۱-۲۲).
۲-۵-۲٫ تفاوتهای استعارهی سنتی و استعارهی مفهومی
دربارهی تفاوت میان استعارهی شناختی و استعارهی سنتی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
۱٫در دیدگاه سنتی، استعاره، موضوع و ابزار زبانی است؛ اما در نظریهی معاصر «استعاره، فرایندی ذهنی و شناختی و مربوط به اندیشه است»(عرب یوسف آبادی و فرضی شوب ، ۱۳۹۰ : ۱۰۷). «به باور لیکاف و جانسون نظام مفهومی ذهن بشر که اندیشه و عمل انسان بر آن استوار است، در ذات خود ماهیتِ استعاری دارد؛ اما از آنجاکه دسترسیِ مستقیم به آن مقدور نیست، برای کشف ساختار این نظام میتوان از بازنمود ساختار مفهومیِ آن؛ یعنی زبان بهره جست» (همان: ۹۲-۹۱)؛ یعنی «استعارهی زبانی، آیینهی تفکر استعاری» محسوب میشود (قائمینیا، ۱۳۸۸: ۱۶۷) و عبارات استعاری انعکاسدهندهی زیرساخت فکری ما هستند (راسخ مهند، ۱۳۸۹: ۵۵). به همین سبب است که برای بیان یک حوزه مثلاً رابطه عاطفی نمیتوان از هر حوزهی معنایی استفاده کرد؛ بلکه حوزه های معنایی مشخص مانند سفر از این قابلیت برخوردارند. به این ویژگی «اصل همسانی» گفته میشود (راسخ، ۱۳۸۹: ۵۹ )؛ بر طبق این اصل، نگاشتهای استعاری، ساختار شناختی (یعنی ساختار طرحوارهی تصویری) حوزهی مقصد را حفظ میکنند به شرطی که با ساختار درونی حوزهی مبدأ همسان باشد (همان: ۶۰).
لیکاف و جانسون بر این نکته تأکید میکنند که استعارهها علاوهبر «راه های صحبت کردن دربارهی پدیده ها»، «راه های فکر کردن به آنها» را نیز شامل میشوند. در پارهای از موارد این مسأله میتواند تعابیر اجتماعی مهمی داشته باشد؛ مثلاً زبانهای مختلف از شیوه های گفتمانی متفاوتی برای مقبول جلوه دادن سلاحهای هستهای استفاده میکنند، چنانکه در نشستهای سیاسی از واژگان «زئوس»، «اطلس» و «تیتان» برای اشاره به موشکهای بالستیک استفاده میشد که خود فرآیندی استعاری است؛ زیرا تمامی مفاهیم ضمنی حوزهی مبدأ ـ مثل جنگ، قدرت و فشار در افسانههای باستان ـ را فعال میکند (لیکاف و جانسون، ۲۰۰۳ :۵).
۲٫دردیدگاه سنتی، زبان روزمره زبانی حقیقی و بدون استعاره است و استعاره در زمرهی صناعات ادبی و متعلق به زبان مجازی به شمار میرود؛ درحالیکه در نظریهی معاصر استعاره نشان داده میشود که بخش قابل توجهی از زبان روزمره استعاری است (کرد زعفرانلو و حاجیان، ۱۳۸۹ :۱۲۰-۱۱۹)؛ به عنوان مثال، تجلیِ مفهومِ استعاریِ «انسان حیوان است» را در زبان عامیانهی فارسی، در جملاتی از این گونه میتوان مشاهده کرد: عجب شیر زنی بود؛ دیوار موش دارد موش هم گوش دارد؛ خوب بلبل زبانی می کنی؛ برای من شاخ و شانه میکشی ؟ و … ( عرب یوسف آبادی و فرضی شوب، ۱۳۹۰: ۱۰۷).
البته شناختیها معتقدند استعارههای زبان روزمره، مقدمهی آشنایی با استعارههای شاعرانه محسوب میشوند و شاعران آن ها را بسط میدهند تا جنبهی دیگری از واقعیت را به ما نشان دهند(گلفام و دیگران ، ۱۳۸۸ : ۱۲۲).
۳٫ در دیدگاه سنتی، استعاره «واژه یا عبارت» است؛ اما در نظریهی معاصر، استعاره انطباق یک به یک به مفهوم ریاضی آن است. استعارهی مفهومی از یک واژه یا عبارت ساخته نمیشود؛ بلکه به تعبیر لیکاف استعاره از شباهت هستیشناختی و معرفت شناختی میان دو حوزهی مبدأ و مقصد پیدا میشود، مثال : خشم او به جوش آمده است.
شباهتهای هستیشناختی

مبدأ
مقصد

دمای مایع
خشم

ظرف
بدن

مقیاس دما
مقیاس خشم

فشار درونی ظرف
فشار تجربهی درونی

ناآرامی مایع در حال جوش
ناآرامی درونی

محدویت مقاومت ظرف
محدودیت توانایی شخص در فرو نشاندن خشم

غلیان

ارزش بازار حقوق صاحبان سهام
رونق و رکود بازار­: در این تحقیق برای رونق بازار ماه­هایی در نظر گرفته می­شوند که شاخص کل در آخرین روز معاملاتی نسبت به شاخص کل در آخرین روز معاملاتی ماه قبل روند افزایشی داشته است­. برای رکود بازار ماه­هایی در نظر گرفته می­شوند که شاخص کل در آخرین روز معاملاتی نسبت به شاخص کل در آخرین روز معاملاتی قبل روند کاهشی داشته است­.

رونق / رکود = R
= شاخص کل در آخرین روز معاملاتی
= شاخص کل در آخرین روز معاملاتی قبل

۱۱-۱ خلاصه فصل و ساختار تحقیق

در این فصل ابتدا مقدمه و به دنبال آن بیان مسئله و اهمیت ضرورت تحقیق بیان شد سپس اهداف، سوالات و فرضیه های تحقیق مطرح گردیدند، پس از مشخص نمودن اهداف و فرضیه ها، روش کلی تحقیق و قلمروهای تحقیق مشخص گردیدند و در پایان به تعاریف متغیر های تحقیق پرداخته شد.
در فصل بعد به ادبیات و پیشینه تحقیق خواهیم پرداخت و در پایان فصل به خلاصه ایی از تحقیقات داخلی و خارجی انجام شده خواهیم پرداخت.

فصل دوم

 

مبانی نظری تحقیق

۱-۲ مقدمه
در بازار کارای سرمایه ورود اطلاعات با حجم بسیار زیاد جریان داشته و سرمایه ­گذاران به طور منطقی به اطلاعات واکنش نشان می­ دهند و واکنش منطقی سرمایه ­گذاران موجب تعدیل قیمت اوراق بهادار برای رسیدن به ارزش ذاتی می­ شود­(فاما،۱۹۹۸). در جهت پذیرش یا رد اعتبار فرضیه ­های بازار کارا^[۸] تحقیقات بسیاری انجام شده است. قسمت عمده­ای از این تحقیقات به این نتیجه رسیدند که فرضیه ­های بازار کارا قابل رد نیست. با این که فرضیه ­های بازار کارا مورد قبول واقع شد اما موارد و استثنائاتی^[۹] در بازارهای مالی دیده شد که فرضیه بازار کارا قادر به تبیین آن­ها نبوده و نشان دهنده این بود که عامل­های اقتصادی در اتخاذ تصمیم دچار تمایلات رفتاری می­شوند و تمامی اطلاعات در قیمت­ها منعکس نمی­شوند. دانشمندان با درنظر گرفتن سایر علوم و وارد کردن این مباحث به مدل­های مالی سعی در برطرف نمودن این مشکلات داشته اند. در این خصوص گروهی از اندیشمندان با وارد کردن علوم مربوط به روانشناسی در حوزه مالی باعث شکل­ گیری شاخه ای نوین به نام مالی رفتاری^[۱۰]شده اند. از بنیان­گذاران این حوزه از دانش مالی، روانشناس مشهور دانیل کانمن^[۱۱] است که در سال ۲۰۰۲ به خاطر ارائه مدل­هایی جهت رفتار سرمایه ­گذاران تحت شرایط عدم اطمینان به دریافت جایزه نوبل اقتصادی نایل شد. همان­طور که گفته شد تا قبل از پیدایش مالی رفتاری، مدل­های مالی بر پایه این فرض استوار بودند که سرمایه ­گذاران رفتار کاملا عقلایی دارند و تمامی سرمایه ­گذاری­های آن­ها به دور از احساسات و هیجانات انجام می­گرفته است. یکی از مباحث مطرح شده در مالی رفتاری که ناشی از هیجانات سرمایه ­گذاران می­باشد مبحث توده­واری است که از تورش های رفتاری سرمایه ­گذاران به حساب می ­آید. در این تحقیق واکنش مشابه صندوق های سرمایه ­گذاری مورد بررسی قرار گرفته است که در این فصل ابتدا به مبانی نظری پرداخته و سپس پیشینه تحقیق مورد بررسی قرار گرفته می­ شود.

۲-۲ مبانی نظری

 

۱-۲-۲ مالی رفتاری

مالی رفتاری عبارت است از کاربرد روانشناسی در رفتار مالی که به درک بهتر و توضیح چگونگی تاثیر احساسات و اشتباهات شناختی در فرایند تصمیم ­گیری سرمایه ­گذاران می پردازد­(سعیدی،۱۳۸۹).
از دیدگاه مالی رفتاری، بازارهای مالی کارا نیستند. علت آن این است که مشارکت­کنندگان در بازار در تصمیم ­گیری­های خود با تورش و وابستگی به چارچوب شرایط مواجهند و این باعث می­ شود قیمت دارایی­ ها از ارزش اصلی آن فاصله بگیرد، این ایده را می­توان به گراهام نسبت داد. او معتقد بود که بازار به به شکل متفاوت در قیمت­ گذاری سهام با اشتباه مواجه می­ شود که این اشتباه در قیمت­ گذاری به علت احساس ترس و حرص در انسان بوجود می­­آید. حرص باعث می­ شود قیمت سهام از ارزش ذاتی آن بیشتر شود که خود باعث ایجاد بازار با قیمت بیشتر از ارزش می­ شود. ترس نیز قیمت­ها را به کمتر از ارزش ذاتی کاهش داده و بازارهایی با قیمت زیر ارزش ایجاد می­ کند. مالی کلاسیک در مقابل مالی رفتاری قرار می­گیرد. مالی کلاسیک بیان می­ کند که آثار تورش­های رفتاری فردی در مجموع بازار خنثی می­ شود ولی مالی رفتاری ادعا می­ کند تاثیر تورش­های فردی منجر به تورش­های کل بازار از کارایی می­گردد.

۲-۲-۲ رفتار توده­وار

در تحقیقات به عمل آمده مشاهده شده است که در جوامع انسانی افرادی که به طور منظم با هم در ارتباط هستند به طور مشابه نیز فکر می­ کنند. اجتماع تاثیر شگرفی بر قضاوت افراد دارد. مردم به شدت تحت تاثیر محیط اجتماع خود قرار دارند و غالبا برای پیروی از محیط، خود را تحت فشار حس می­ کنند. این رفتار نشات گرفته از رفتار توده­وار است. رفتار توده­وار مستلزم وجود هماهنگی بین افراد است.
یکی از دلایل یکسان بودن قضاوت‌های مردم در زمان‌های مشابه، این است که افراد نسبت به اطلاعات یکسانی عکس‌العمل نشان می‌دهند. مردم به شدت تحت تاثیر محیط اجتماع خود قرار می‌گیرند و غالبا برای پیروی از محیط، خود را تحت فشار حس می‌کنند. رفتار توده‌وار از این جهت می‌تواند در ایجاد حباب‌های سفته‌بازی نقش ایفا نماید که همیشه افراد مایلند “برندگان بازار” را بویژه زمانیکه عملکرد خوب آنها تکرار می‌شود، به دقت زیر نظر گیرند (جانسون، لیندبلوم، پلاتان، ۲۰۰۲؛ صص ۱۹-۱۸).
رفتار توده­وار را می­توان در مد و پیروی از رفتارهای زودگذر مشاهده نمود، حتی چنین تصمیمات ساده­‌ای نیز نیازمند دقت و تحقیق در مورد چگونگی انجام آنهاست. علی­الخصوص در میان اقتصاددانان مالی و حرفه­ای­های بازار این اعتقاد غالب وجود دارد که سرمایه ­گذاران تحت تاثیر تصمیمات سایر سرمایه‌گذاران قرار می­گیرند، به نحویکه این تاثیرگذاری “اثر اولین گروه”^[۱۲]نامیده می شود. در حوزه مالی، رفتار توده­وار می ­تواند بطور بالقوه همگانی و عمومی ‌باشد (دونو^[۱۳] و ولچ^[۱۴]، ۱۹۹۶؛ ص ۶۰۳).
چند راه برای تعریف رفتار توده­وار وجود دارد. به طور کلی، رفتار توده­وار می‌تواند وجود همبستگی در بین رفتار سرمایه‌گذاران تعریف شود. البته این که یک گروه از سرمایه‌گذاران سهام مشابهی را در یک جهت یکسان و طی یک دوره زمانی یکسان معامله کنند، لزوماً به معنای این نیست که آنها تحت تاثیر دیگران قرار گرفته‌اند. حتی هنگامی که سرمایه‌گذاران به طور مستقل از یکدیگر تحت تاثیر اطلاعات یا عامل مشترکی قرار دارند، معاملات توده­وار غیرواقعی و ناآگاهانه می‌تواند به وجود آیند. بنابراین یک تعریف محدودتری از رفتار توده­وار تنها معاملات دارای همبستگی حاصل از تقلید را در نظر بگیرد. به عبارت دیگر، یک تعریف محدودتر از رفتار گروهی تنها بر همبستگی موجود در معاملات که حاصل تعامل بین سرمایه‌گذاران می‌باشد تمرکز می‌کند. (لوبائو^[۱۵]و سرا^[۱۶]، ۲۰۰۲، ص۳).
رفتار توده‌وار عبارتست از آن دسته رفتارهای سرمایه‌گذاران در بازار، که منجر به نادیده گرفتن پیش‌بینی‌ها و عقاید خود در رابطه با قیمت سهام و اتخاذ تصمیمات سرمایه‌گذاری تنها بر پایه رفتار کل بازار می‌شود. (بیچاندنی^[۱۷]و شرما^[۱۸] (۲۰۰۰))، رفتار توده‌وار را به عنوان قصد و نیت آشکار سرمایه گذاران جهت گرته‌بردای و کپی کردن رفتار سایر سرمایه‌گذاران تعریف کرده‌اند.
معمولا پس از بحران‌های مالی گسترده “توده” تبدیل به عبارتی تحقیرآمیز در فرهنگ لغات مالی می‌شود. سرمایه‌گذاران و مدیران صندوق‌ها به‌صورت توده‌هایی به تصویر کشیده می‌شوند که بدون اطلاعات کافی و درک ریسک-پاداش مبادلات به سمت معاملات پر ریسک، یورش می‌برند و با اولین نشانه ناامنی و خطر به سمت مواضع امن­تر فرار می‌کنند. برخی مشاهده­ها بیان می‌دارند که توده‌واری توسط مشارکت‌کنندگان در بازار، نوسانات و عدم ثبات بازار را تشدید می‌کند و شکنندگی سیستم مالی را افزایش می‌دهد. این امر سوالاتی را در خصوص این که؛ چرا سرمایه‌گذارانی که به دنبال حداکثر نمودن سود هستند، با وجود مجموعه اطلاعات یکسان به طور هم زمان و به صورت کم و بیش مشابه واکنش نشان می‌دهند؟ و آیا چنین رفتاری بخشی از نظم بازار در بازارهای نسبتاً شفاف است، یا در نتیجه سایر عوامل است؟ مطرح می کند ( بیچاندنی و شرما، ۲۰۰۱؛ صص ۲۸۰-۲۷۹).
یک سرمایه‌گذار برای تقلید از دیگران، باید از اقدامات سایرین آگاه بوده و تحت تأثیر آنها قرار گیرد. به طور کلی می‌توان اصطلاح توده را به افرادی نسبت داد که یک سرمایه‌گذاری را به تبعیت از سایر سرمایه‌گذاران و بدون دانستن تصمیمات آنها انجام می‌دهند، ولی زمانی که درمی‌یابند سایر سرمایه‌گذاران تصمیمی برای سرمایه‌گذاری ندارند، آنها نیز سرمایه‌گذاری نمی‌کنند. به همین ترتیب، زمانی که آنها با مطلع شدن از اینکه دیگران قصد سرمایه‌گذاری دارند، تصمیمات خود را از عدم سرمایه‌گذاری به انجام سرمایه‌گذاری تغییر می‌دهند نیز دچار توده‌واری هستند(اسلامی بیدگلی، شهریاری،۱۳۸۶).
غالبا به چند دلیل یک سرمایه‌گذار طالب حداکثر سود^[۱۹]، تصمیم برنامه‌ریزی شده خود برای سرمایه‌گذاری را پس از مشاهده دیگران تغییر می‌دهد. اول این که، او فکر می‌کند دیگران ممکن است چیزهایی در خصوص بازده سرمایه‌گذاری بدانند که او نمی‌داند و فعالیت­های آنها این اطلاعات را آشکار سازد. دومین دلیل یعنی انگیزه‌های ایجاد شده توسط نظام پاداش و دستمزد، که البته در خصوص مدیران صندوق‌ها که به نمایندگی از دیگران سرمایه‌گذاری می‌کنند، مطرح است. سومین دلیل برای تقلید این است که افراد ممکن است ذاتا تمایل به هم­نوایی با دیگران داشته باشند.
زمانی که سرمایه‌گذاران توسط تصمیمات دیگران تحت تاثیر قرار می‌گیرند، ممکن است توده‌ای در رابطه با تصمیم سرمایه‌گذاری تشکیل دهند، که برای همه آنها نامناسب است. اقدامات و ارزیابی­های سرمایه‌گذارانی که زودتر تصمیم گرفتند، ممکن است در تعیین تصمیمی که اکثریت سرمایه‌گذاران خواهند گرفت، سرنوشت­ساز باشد. از طرفی، تصمیمی که سرمایه‌گذاران برای آن توده تشکیل داده‌اند، ممکن است نادرست باشد و نهایتاً، اگر سرمایه‌گذاران تصمیم نادرستی بگیرند، با ورود اطلاعات جدید احتمالا تصمیم خود را در جهت عکس عوض می‌کنند. که این امر نوسانات در بازار را افزایش می‌دهد ( بیچاندنی و شرما، ۲۰۰۱؛ صص ۲۸۰-۲۷۹).
تفسیر رایجی در خصوص تغییرپذیری بازده‌های سهام، تغییرات قیمت را به نفوذ توده‌های سرمایه‌گذاران نسبت می‌دهد، که بسیاری از ناظران آن را به عنوان شکل‌گیری خودجوش و رفتار غیرعقلایی می­نگرند. از منظر مدل قیمت‌گذاری دارایی‌ها، اعتقاد بر این است که رفتار توده‌وار بیانگر واکنش غیر­منطقی سرمایه‌گذاران در یک مورد خاص به جای نتیجه تصمیم‌گیری منطقی آنها است. با این فرض سرمایه‌گذاران در معرض وسوسه‌های غیر قابل پیش‌بینی توده‌واری قرار دارند و ممکن است مجبور شوند در قیمت‌های ناکارا معامله نمایند­(کریستی^[۲۰] و هوانگ^[۲۱]، ۱۹۹۵؛ ص ۳۱).
رفتار توده­وار مستلزم وجود هماهنگی بین افراد است. این هماهنگی با یکدیگر می ­تواند بر مبنای مشاهده برخی علائم (مثل نوسان قیمت)، یا مبتنی بر توانایی مشاهده مستقیم دیگر تصمیم‌گیران (بعنوان مثال مشاهده سرمایه ­گذاری یک همکار) باشد.
با این وجود هنوز نمی­ توان تعریف دقیقی از رفتار توده­وار ارائه نمود. به بیان دیگر رفتار توده­وار را در کلی­ترین حالت آن می­توان به عنوان الگوهای رفتاری تعریف نمود که در میان افراد مختلف شایع است. با این وجود، چنانچه اکثر سرمایه ­گذاران اقدام به خرید سهام داغ^[۲۲] نمایند، این امر می‌تواند تنها ناشی از ورود اطلاعات مرتبطی باشد که مستقلاً منجر به واکنش سرمایه ­گذاران شده است. در عوض منطق رفتار توده­وار که مورد بررسی و توجه قرار می‌گیرد، عبارت است از آنکه فردی قادر است تصمیم‌گیری اشتباهی را بطور سیستماتیک به کلیه افراد منتقل نماید (به عنوان مثال اتخاذ تصمیم غیربهینه به جای تصمیمی بهینه). در این حالت، رفتار توده­وار ارتباط تنگاتنگی با پدیده­هایی مثل تغییرات ناپایدار بدون ورود هرگونه اطلاعات جدید، حباب­ها و رفتارهای زودگذر دارد (دونو و ولچ، ۱۹۹۶؛ ص ۶۰۴).
بیچاندنی و شرما در تعریف رفتار توده­وار آن را قصد و نیت آشکار سرمایه ­گذاران جهت کپی کردن رفتار سایر سرمایه ­گذاران معرفی کرده اند. تعبیر جالب از رفتار توده­وار تشبیه آن به رفتارهای گله­ای یا رمه­ای می باشد. به این دلیل که توده­ای از افراد مبادرت به انجام کارهای مشابه می­ کنند. رفتار توده­وار عمومی­ترین پدیده شناخته شده در بازارهای مالی در چارچوب علم روانشناسی است. این پدیده می ­تواند باعث رفتارهای غیرمنطقی از سوی سرمایه ­گذاران شود. ممکن است تعدادی از سرمایه ­گذاران با تجزیه و تحلیل­های بنیادی به این نتیجه برسند که یک سهم خاص پایین تر از ارزش واقعی آن، قیمت­ گذاری شده است و خرید آن سهم منطقی است، اما از خرید آن سهم خودداری می­ کنند و شبیه سایر سرمایه ­گذاران عمل می­ کنند. حتی افراد کاملاً منطقی هم می­توانند دچار این پدیده شوند. وقتی توده جامعه کار خاصی انجام می­دهد یا واکنش خاصی از خود بروز می­دهد از نظر ذهنی برای افراد دیگر سخت است که رفتاری متفاوت از توده جامعه داشته باشد. در این حالت گروه سرمایه ­گذاران و مدیران صندوق­های سرمایه ­گذاری، به عنوان توده­ای به تصویر کشیده می­شوند که سایر سرمایه ­گذاران بدون داشتن اطلاعات کافی، مبادرت به انجام اقداماتی مخاطره آمیز و مشابه آن­ها، جهت کسب منفعت می­نمایند و با اولین نشانه­ های بحران با سرعت به سمت پناهگاه­های امن هجوم می­برند. این امر عمدتاً ناشی از نبود تقارن اطلاعاتی و تحلیل کارشناسانه مناسب، نبود یا کمبود شفافیت اطلاعاتی و معاملاتی، ناقصی قوانین و مقررات، نبود الزامات افشای اطلاعات و جلب اطمینان سرمایه ­گذاران و نهایتاً نبود کارآیی بازار سرمایه می­باشد.
همان­طور که در ابتدا اشاره شد اجتماع تاثیر فراوانی در شکل­ گیری این رفتار دارد و افراد تحت تاثیر اطلاعات یکسان مانند هم فکر می­ کنند. این افراد به سادگی فکر می­ کنند که گروه افراد(جمع) نمی­تواند اشتباه کند، یا لااقل احتمال اشتباه کردن آن بسیار پایین است، بنابراین نظر خود را تغییر داده و با آن­ها هماهنگ می­شوند. ما در زندگی می­آموزیم که هرگاه گروه بزرگی از افراد به مساله­ای پاسخ یکسان داند حق با آن­هاست و باید نظر آن­ها را پذیرفت و مثل آن­ها عمل کرد.

۳-۲-۲ طبقه بندی رفتار توده­وار

 

۱-۳-۲-۲ توده‌واری غیرواقعی^[۲۳] و واقعی^[۲۴]

بر طبق تعریف رفتار توده‌وار، توده‌واری از قصد آشکار سرمایه‌گذاران برای کپی‌برداری از سایر سرمایه‌گذاران ناشی می‌شود. این امر باید از “توده‌واری غیرواقعی” یعنی زمانیکه گروهی با مسئله تصمیم‌گیری مشابهی روبرو می‌شوند و اطلاعات مشابهی دارند و نهایتا تصمیم مشابهی اتخاذ می‌نمایند، مجزا شود. چنین توده‌واری کاذبی پی آمد کارایی در بازار است، درحالیکه “توده‌واری واقعی یا آگاهانه” لزوما کارا نیست. اما باید خاطر نشان کرد که عملا تمایز قائل شدن بین توده‌واری واقعی و غیرواقعی در حد حرف ساده است و حتی ممکن است غیر ممکن باشد، زیرا عوامل بسیاری پتانسیل تاثیر بر تصمیمات سرمایه‌گذاری را دارند.
برای مثال زمانی که نرخ بهره ناگهان بالا می­رود و سهام تبدیل به سرمایه‌گذاری با جذابیت کمتری می‌شود، توده‌واری غیرواقعی یا ناآگاهانه می‌تواند رخ دهد. سرمایه‌گذاران تحت این شرایط ممکن است بخواهند درصد کمتری از سهام را در پرتفوی خود نگهداری نمایند. این بر طبق تعریف بالا توده‌واری نیست، زیرا سرمایه‌گذاران تصمیم خودشان را پس از مشاهده دیگران تغییر نداده­اند. در عوض، آنها به اطلاعات شناخته شده عمومی که همان افزایش در نرخ بهره بود واکنش نشان دادند(دونو و ولچ، ۱۹۹۶؛ ص ۶۰۵).
توده‌واری غیرواقعی ممکن است در صورت متفاوت بودن مجموعه فرصت‌های سرمایه‌گذاران مختلف نیز رخ دهد. فرض کنید دو گروه سرمایه‌گذار وجود دارند که در بازار سهام کشوری سرمایه‌گذاری می‌کنند؛ D سرمایه‌گذاران داخلی و F سرمایه‌گذاران خارجی. به خاطر محدودیتهای قابلیت تبدیل حساب سرمایه^[۲۵] در این کشور، افراد گروه D تنها در  (بازار سهام داخلی) و  (بازار اوراق قرضه داخلی) سرمایه‌گذاری می‌کنند. افراد گروه F در  و  و همچنین  (بازار سهام کشور خارجی) و  (بازار اوراق قرضه کشور خارجی) سرمایه‌گذاری می‌کنند. اگر در کشور خارجی نرخ بهره کاهش پیدا کند و یا انتظارات در مورد بازده شرکت‌ها بدبینانه باشد، سرمایه‌گذاران گروه F ممکن است سهم  و  را در پرتفوی خود افزایش دهند و هر دو این اوراق‌بهادار را از سرمایه‌گذاران گروه D خریداری نمایند. متعاقباً، در بازارهای داخلی  و  ، به نظر می‌رسد سرمایه‌گذاران گروه F بخشی از “توده” خرید و گروه سرمایه‌گذاران D بخشی از “توده” فروش باشند. به هرحال تصمیمات سرمایه‌گذاری سرمایه‌گذاران گروه F و D، تصمیماتی انفرادی است و تحت تاثیر اقدامات سایر سرمایه‌گذاران قرار نگرفته است. بعلاوه، این رفتار به دلیل محدودیت‌های قابلیت تبدیل سرمایه که بر سرمایه‌گذاران گروه D تحمیل می‌شود، رفتاری کارا است.
توده‌واری واقعی ممکن است ناکارا باشد و معمولا از طریق شکنندگی و آسیب‌پذیری آن مشخص می‌شود، همچنین می‌تواند منتهی به نوسان و ریسک سیستماتیک بالا در بازار شود. بنابراین، تمایز بین توده‌واری واقعی­(آگاهانه) و غیرواقعی­(ناآگاهانه) خیلی مهم است­(بیچاندنی و شرما، ۲۰۰۱؛ ۲۸۲-۲۸۱).
با توجه به مطالب ذکر شده، در خصوص رفتار توده‌وار تمرکز ما بر رفتار توده‌وار واقعی می‌باشد و انواع توده‌واری که مورد بحث قرار می‌گیرند از نوع آگاهانه هستند.
۱-۱-۳-۲-۲ رفتار توده­وار و فرضیه بازار کارا
فرضیه بازار کارا از آن جهت که منطق مرتبط با غیرعقلایی بودن بازار را منسوخ نمود، تا حدودی فرضیه‌ای موفق قلمداد می­شد. طبق فرضیه بازار کارا، سرمایه‌گذاران انتظارات مشابهی بر مبنای اطلاعات موجود و در دسترس دارند، زیرا می‌دانند دیگران نیز این اطلاعات موجود و در دسترس عموم را به روش مشابهی مورد استفاده قرار می‌دهند و تمامی این اشخاص، افرادی هستند که بطور منطقی به دنبال حداکثر نمودن مطلوبیت خود هستند. از منظر مدل‌های بازار کارا، فرض بر این است که قیمت‌های جاری تمامی اطلاعات عمومی موجود را در خود منعکس می‌کنند.
با این وجود برخی از مطالعات به نتایجی دست یافتند که بیان می‌دارد اثرات^[۲۶] یا استثنائاتی^[۲۷] در بازارهای مالی وجود دارند که با EMH سازگار نیستند. بدین معنی که تمامی اطلاعات مرتبط، در قیمت‌ها منعکس نمی‌شوند و یا این که عامل‌های­(نمایندگان) اقتصادی در اتخاذ تصمیمات دچار اریب‌ها رفتاری می‌شوند. از جمله این استثنائات اینکه نخست، اکثر پدیده ­ها در بازارهای مالی به نوعی نمایانگر نوسانات یا آسیب‌پذیری بازار هستند. برای مثال، ادغام­ شرکت‌ها و عرضه­های اولیه عمومی سهام نوساناتی در بازار ایجاد می‌نمایند که در مقایسه با نوسانات احتمالی ناشی از مسائل بنیادی، شدیدتر هستند. دوم آنکه، به نظر می­رسد توافق عمومی میان مشارکت­کنندگان بازار بر مبنای اطلاعات شخصی^[۲۸] استوار نبوده و کماکان بر اساس اطلاعات محلی و محدود^[۲۹] است، که این امر بیانگر آن است که تصمیم ­گیری مستقل در میان تمامی مشارکت­کنندگان بازار امری خیالی و غیر واقعی است. سوم آنکه، اکثر مشارکت­کنندگان پر نفوذ بازار اذعان دارند که تصمیمات آنها به شدت تحت تاثیر سایر مشارکت­کنندگان در بازار قرار دارد. (اسلامی بیدگلی، شهریاری،۱۳۸۶).
از نمونه‌های بارز این اعمال خلاف قاعده، شکل‌گیری توده‌واری در بازار است. به عقیده کینز (۱۹۳۶) “بازار سهام اساسا رقابت زیبایی است که در آن خبرگان سهمی را انتخاب می­ کنند، که فکر می­ کنند دیگر خبرگان نیز آن را انتخاب می نمایند، به جای اینکه به دنبال انتخاب بهترین سهم باشند".
البته رفتار گروهی سرمایه‌گذاران در بازارهای مالی، همیشه به عنوان رفتاری غیرعقلایی در نظر گرفته نمی‌شود، بلکه در بسیاری شرایط چنین واکنشی رفتاری عقلایی است و درضمن توده‌واری تنها مختص بازارهای غیر کارا نیست، بلکه توده‌واری عقلایی در هر بازاری ممکن است رخ دهد­(دونو و ولچ، ۱۹۹۶؛ ص ۶۰۵).
بنابراین در رابطه با رفتار توده­وار دو دیدگاه متفاوت وجود دارد. این دو دیدگاه عبارتند از: دیدگاه رفتار توده­وار عقلایی و دیدگاه رفتار توده­وار غیر عقلایی.
۲-۱-۳-۲-۲ تئوری بازار کارآ
هنگامی که پولی وارد بازار مالی می شود، هدف کسب سود از سرمایه گذاری است. بسیاری از
سرمایه گذارها نه تنها مایلند سودی در حد دیگر سرمایه گذارها کسب کنند بلکه تلاش می کنند متوسط سود سرمایه گذاری شان بالاتر از حد متوسط سود بازار سرمایه باشد.

کف همی‌بینی و دریا نه عجب
تیره‌چشمیم و در آب روشنیم۲

 

 

 

۴ـ۱۴ـ اختلافات مذهبی از دیدگاه مولانا
یکی از مسائلی که از زمان ظهور انسان اولیه تا کنون راه حل خود را پیدا نکرده است مسئله­ اختلافات مذهبی و گوناگونی دین­هاست. مولانا در گرماگرم جنگ­های قومی و مذهبی و همچنین دوران جنگ­های صلیبی زندگی کرده است. اثرات این جنگ­های خانه­مان سوز این عارف وارسته را جگر خون می­کرد و همین درگیری­های بی پایان و بی­نتیجه بود، که باعث شکل­ گیری اندیشه­ های مولانا پیرامون اختلافات مذهبی شد تا از این طریق بتواند آتشی که از خرمن کینه و حسد جهل و بدگمانی بشر شعله­ور شده بود با آب صلح و دوستی، مهربانی و همدلی و معرفت و آشنایی، خاموش کند.
به نظر مولانا حقیقت یکی است و چون به حقیقتی واحد از دیدگاه­ های گوناگون نگریسته شود، صد رنگ و گوناگون می­نماید. مولوی گوهر دین­ها را واحد شمرده و همه آنها را منتهی به حق و حقیقت دانسته است. به عقیده­ی وی دشمنی­های مذهبی و تعصب­های ویران گری که به نام دین برانگیخته می‌شوند تماماً از آثار جهل و غفلت است.

 

 

از نظرگاه است‌ای مغز وجود

 

 

 

اختلاف مؤمن و گبر و جهود

 

 

 

مولانا می­گوید: از آن رو که عقل و ادراک بشری نسبت به حقیقت مطلق محدود است، آدمی نمی­تواند حقیقت را آن سان که هست بشناسد، بدین سبب اختلاف در تعبیر و تفسیر حقیقت امری طبعی و گریز ناپذیر است.

 

 

از نظرگه گفتشان شد مختلف
در کف هر کس اگر شمعی بودی

 

 

 

آن یکی دالش لقب داد این الف
اختلاف از گفتشان بیرون شدی^[۱۱۴]

 

 

 

این نظرگاه در اندیشه­ی مولانا به معنی علامت یا خود نشانه‌ای است که ریشه در حقیقت الهی دارد. نظرگاه یعنی چهره یا وجهه‌ی مشخصی است که توسط آن خداوند به هر کدام از اقوام نظر کرده است. به عبارت دیگر خداوند نزد هر قوم وجهه­ مشخصی دارد که آن‌ها تنها از طریق همان وجهه او را می­شناسند و پرستش می­ کنند. چنانکه خداوند در سوره بقره آیه ۲۴۸ می­فرماید: «برای هر قومی قبله­ای هست که خدا آن‌را قبله­ی آنان قرار داده است، پس در این باره کشمکش مکنید و در راه خیر از یکدیگر پیشی گیرید. هر جا که باشید خدا همه شما را در صحنه­ی قیامت گرد می ­آورد که خداوند به هر کاری تواناست.»

بنابراین مولانا می­گوید حال که دیدگاه­ های مختلف باعث به وجود آمدن تعبیر و برداشت­های مختلف از حقیقت می­ شود، پس این دیدگاه ­ها و برداشت­ها خالی از خطا نیست. هر تفسیری از حقیقت با نقص و کمال و حق و باطل آمیخته می­ شود از این رو حقیقت در انحصار هیچ کس و یا گروهی نیست.

 

 

این حقیقت دان نه حقند این همه
زان که بی حق باطلی ناید پدید
تا نباشد راست کی باشد دروغ
پس مگو جمله خیال است و ظلال

 

 

 

نی به کلی گمرهانند این همه
قلب را ابله به بوی زر خرید
آن دروغ از راست می‌گیرد فروغ
بی حقیقت نیست در عالم خیال^[۱۱۵]

 

 

 

مولانا در فیه ما فیه می­فرماید: «حق تعالی این نقاب‌ها را برای مصلحتی آفریده است که اگر جمال حق بی نقاب روی نماید ما طاقت آن نداریم و بهرمند نشویم. به واسطه­ این نقاب­ها مدد و منفعت می­گیریم. این آفتاب را می­بینی که در نور او می­روییم و می­بینیم و نیک را از بد تمیز می­دهیم و در او گرم می­شویم و درختان و باغ­ها مثمر می­شوند و میوه­های خام و ترش و تلخ در حرارت او پخته و شیرین می­گردند و معدن­های زر و نقره و لعل و یاقوت از تأثیر او ظاهر می­شوند. اگر این آفتاب که چندین منفعت می­دهد نزدیک‌تر آید، هیچ منفعت ندهد، بلکه جمله­ خلقان بسوزند و نمانند»
مولانا بشریت را برای رهایی از بحران شدید معنوی، روانی و اعتقادی به عشق و محبت ورزیدن توصیه می­ کند، زیرا تنها چیزی که انسان را در سیر تکاملی آن تقویت می­بخشد و باعث می­ شود تا بر انسان صفت­های ناقصه غالب نگردند محبت است. در اثر محبت ورزیدن کینه، بخل، حسد، عداوت و دیگر خصلت‌های رزیله از وجود انسان رفته رفته بیرون می‌شوند و آدم از راه خودشناسی به انسان کامل تبدیل می‌گردد: