• یک مار نشانه دشمن است.

درخت انجیر
روزی روزگاری یه برادر با خواهر بودن به نام حسنی و فاطلی که با مادر خود زندگی می‌ کردن.
آونا از مال دنیا فقط یه خانه دوشتند به اندازه‌ی غربیل که اوجو درخت انجیری بود به اندازه یه چو کبریت.
این درخت سالی یه دونه انجیر می‌داد و به محض این که می‌رسید، کلاغی که در اون نزدیکی لانه دُشت، می‌اومد و انجیر را بر می‌دوشت. که یک روز خواهر گف: ما سالهای که ا پا ای درخت زحمت می‌کشیم تا سالی یک بار میوه‌ی دسترنج خودمون که ی دونه انجیر بخوریم، اما ای کلاغ درست به موقع خودشو می‌رسونه و اونو می‌خوره.
بلاخره مادر چاره‌ای اندیشید.
اووخت مادرش موقِ رسیدن به حسنی گفت: که تابه پر از قیر داغو کنار درخت بذاره که حسنی همی‌کارو کرد و کلاغ به دام افتید وقتی که حسنی اومد کلاغ خیلی ترسیده بود گفت: میدونم که در حقت بدی کردم، ولی تو بیا در حق من خوبی کُ.
حسنی که خیلی مهربون بود دلش به حال او سوخت ولش کرد.
بعد کلاغ سه تا پرشِ کند و به حسنی داد و گفت: هر وق به من احتیاج دوشتی، یکی از پرها رو بنداز تو هوا و دنبالش بیا.
روزی از روزها حسنی خواست که سری به کلاغ بزنه و بعد یته رو رها کرد و دنبال او رفت و بدز از مدتی به کلاغ رسید و دید که کلاغ آب و جارو کرده و منتظرِ. کلاغ اونو گرامی‌دوشت و به منزل برد پذیرایی مفصلی کرد و بعداً او پرسید: که چرا اومدی؟ و حسنی گف: اومدم که دیداری تازه کنم و وختی که خواست بره کلاغ به او یک الاغ داد و گفت: که به این الاغ نگو که وایسته یا بره تا وختی که به خونه رسیدی.
اینم بدون که خوراک ای الاغ نغل و نباتِ. در عوض هر وخ بشش بگی اَ دنش خرما می‌ریزه و هر وقت به او بگی واستا اشرفی طلا میریزه.
اووَخ حسن الاغ رو وردُش و به منزل اومد.
روز بعد حسنی خواس به حموم بره.
تصمیم گرفت سوار الاغ بشهُ بره و همی‌کار رو کرد. وقتی پشت حموم رسید اَ الاغ پیاده شد، الاغ را به در حموم بست و رف تو حموم.
تِ همی ‌موق دلاک حموم با الاغش رسید و خواست که الاغ را به در ببنده که الاغ دیگری رو دید و به الاغ حسنی گفت: برو اون طرف و دید که از دهن الاغ خرما می‌ریزه بعد گفت: واستا بینم که ناگهان دید که از دهنش اشرفی طلا می‌ریزه.
وختی این وض رو دید الاغشو با الاغ حسنی مامله کرد.
حسنی که از حمام بیرون اومد سوار الاغ دلاک شد و به خونه برگشت.
شب که شد پیش الاغ رفت و گفت: برو ولی الاغ تکون نِخورد فَمید که ای الاغ او الاغ نی.
او صبر کرد که صبح بشه و بعد یک پر دیگه ای سر داد و به کلاغ رسید و ماجرا رو به کلاغ گُفت وکلاغ دبه ای به او داد و گفت: برو پیشِ اوسا والاغُ از او بخوا، اگر نداد در دبه پف کو اووخ می‌بینی که بچا کثیف و مردای بزرگ و چماق به دست از آو بیرون می‌یان و حسابشُ میرسن.
حسنی به شوق فراوون یراس به طرف خونه‌ی دلاک رفت و الاغ خودش رو خواس و دلاک انکار کرد اَهمی‌ خاطر حسنی تِ دبه دمید و مردا و بَچا بیرون اومدن و دلاک رو به باد کتک گرفتن تا سرانجوم دلاک الاغ رِ به اوپس داد.
چند سال گذشت و حسنی ثروت زیادی جم کِرد و خونه‌ی زیبا و پر عظمتی بنا کرد. بَدَاَ چندی حسنی پر سوم رها کرد و به کلاغ رسید و کلاغ اِن دَفه دیگی با کفگیری به حسنی داد و گفت: هر وقت هر غذایی خواستی کفگیرِ به ته دیگ بزن و بگو: دیگ بجوش و بیا وهر طور غذایی که می‌خوای برا تو حاضر می‌شه حسنی دیگ ُبردُشت و تصمیم گِرف شاه و وزیر رو دعوت کنه.
روزی پادشاه و وزیر رو دعوت کرد و ترتیبی داد لوازم پذیرایی رو برا مهمونا آمادِ کنن.
شاه خیلی تعجب کرد که چطور حسنی این همه غذا را تنها و سریع درست می‌کنه و با وزیر جریان در میون گذش.
قرار شد وزیر آهسته پشت آشپزخانه بره و موضوع رِ بفهمه.
وزیرم همی‌کارُ کِرد و علت رُ فهمید و به عرض شاه رسوند وشاه بر دیگ طمع بست و قرار شد که در پایان مهمونی دیگ راو بدزدن.
و در پایان مهمونی دیگ رو دزدیدن و فردا صبح حسنی قضیهِ رو فهمید و پیش شاه رفت و دیگُ طلب کرد ولی شاه انکار کرد و حسنی مجبور شد در دبه پف کنه و آدما بیرون رِختن و شاه رو زدن شاه دیگ رو داد مردمم با دیدن ای جریان حسنی را پادشاه کردن .
واژه ‌نامه
دوشتن: داشتن
چو: چوب
اپا: برای

ای: این
تابه: ماهی تابه
همی: همین
موقِ: وقتی که
ولش: رها
دشتن: داشتن
یِته: یکی
واستادن: ایستادن
اُوخ: آن وقت
ور دوش: بر داشت
دلاک: کارگر حمام
وض: مخفف وضع
مامله: عوض
سر دادن: رها کردن
دبه: ظرف
اوسا: استاد
پف کردن: دمیدن
ای دفه: این بار
گُذشن: گذاشتن
یه راس: یک راست
افسانه گاو ر ستم

• برابر مواد این قانون، مأمورین در صورتی که بر خلاف مقررات تیراندازی باشد مرتکب تقصیر شده‌اند. تیراندازی در صورتی بر خلاف مقررات است که:

اول؛ مقررات شکلی تیراندازی از قبیل دادن هشدار به افراد یا رانندگان وسایل نقلیه یا تجمع کنندگان موضوع مواد (۴و۵) قانون اخیر رعایت نشود.
دوم؛ تیراندازی به مرتکبین جرایمی که از مصادیق مواد (۳و۴و۵و۶) قانون نیستند.
سوم؛ در مواردی که سازمان سلاح متناسب با مأموریت در اختیار مأمورین قرار نداده باشد. برای مثال از سلاح آرپی جی برای متوقف کردن خودروی سواری استفاده نمایند، استفاده از تیربار و ضدهوایی برای کنترل ناآرامی‌ها و یا تیراندازی به افراد، در حالی که امروزه سلاح ساچمه زنی وینچستر برای این امر اختصاص دارد.

چهارم؛ در مواردی که مأمورین فاقد شرایط روحی و روانی و جسمانی به مأموریت اعزام می‌‌شوند.
پنجم؛ مأموریتی که بدون آموزش کافی درباره سلاح یا توجیه مأموریتی به مأموریت اعزام می‌‌شوند (دکتر مالمیر عدم آموزش را از مصادیق تیراندازی بر خلاف مقررات یعنی مبتنی بر تقصیر می‌‌داند) ^[۷۹].
ششم؛ مواردی که مأمورین تیراندازی کمر به پایین را رعایت نکرده‌اند.
هفتم؛ مواردی که بدون تیراندازی امکان کنترل و انجام مأموریت میسر بوده، اما مأمورین مبادرت به تیراندازی کرده باشند (عدم رعایت موارد ضرورت در تیراندازی) .
هشتم؛ درمواردیکه بدون دستورفرمانده در ناآرامی‌ها و غیرمسلحانه مبادرتبه تیراندازی نموده باشند.
نهم؛ مواردی که بدون اعلام شورای تأمین مبنی بر تشخیص ناآرامی‌ها، مبادرت به تیراندازی شود. (مصداق ماده ۵)

• در صورتی که وضعیت جسمانی و روانی نامطلوب خود را به فرماندهان و مسئولین گزارش ننمایند، تیراندازی بدون مقررات است و عامل خسارت، مقصر است.

دوم. مصادیق تقصیر فرماندهان و مسئولین: تقصیر ناشی از

• عدم حصول اطمینان از برخورداری مأمورین از شرایط لازم برای به کارگیری سلاح قبل از تحویل سلاح و اعزام آنان به مأموریت به شرح شرایط ماده (۲) و ماده (۱۰) این قانون.

• بی‌توجهی به حالات و روحیات مأمورین قبل از تسلیح آنان به منظور بررسی و اطمینان از وضعیت سلامت روانی و جسمانی آنان.

• اهمال در آماده کردن مأمورین از حیث روحی و روانی برای اجرای مأموریت به نحوی که آمادگی انجام مأموریت را داشته باشند.

• بی‌توجهی به توان جسمی و روحی و روانی مأمور برای اجرای مأموریت به نحوی که مأمور از نظر شرایط جسمانی با مأموریت محوله تناسب جسمانی داشته باشد و در زمان اعزام به مأموریت مشکلات روانی و یا روحی موقت یا دایم نداشته باشد.

• اهمال در ارائه آموزش‌های لازم در خصوص مأموریت محوله از قبیل چگونگی اجرای مأموریت، آشنایی با وضعیت یا محیط مأموریت و غیره.

• عدم صدور دستور یا اهمال و تأخیر در صدور دستور تیراندازی در موارد کنترل شورش و بلوا و آشوب و ناآرامی‌ها، موضوع ماده (۴) این قانون و هدایت آنان در جهت اجرای صحیح این بخش از مأموریت.

سوم: تقصیر سازمان

• تقصیر در وظایف آموزشی و افزایش مهارت مأمورین مسلح پلیس از طریق:

- سلاح شناسی
- تیراندازی با سلاح به اهداف ثابت و متحرک
- تمرین تیراندازی و بالابردن مهارت و تسلط برای تیراندازی در تعقیب و گریزها
- تحویل سلاح متناسب با مأموریت محوله

• تقصیر در کنترل سلامت جسمانی و روانی مأموران مسلح حین استخدام و در طول مدت خدمت

• تقصیر در قبال عملکرد مأمورین موضوع ماده (۱۳) این قانون

• تقیر در قبال خسارت وارده به مأمورین موضوع ماده (۱۶) همین قانون

در صورت وقوع تقصیر در هر یک از این شاکال تقصیر، حسب مورد ممکن است کارکنان یا فرماندهان بر اثر تقصیر شخصی یا حرفه‌ای خود موجبات تحقق مسئولیت مبتنی بر تقصیر خود را فراهم آورند. و مسئولیت سازمانی در این مورد، ممکن است به صورت تقصیر اداری باشد یا ناشی از تقصیرات شخصی فرماندهان و مسئولین.
بند دوم: قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح مصوب ۱۳۸۲
بر خلاف قانون به کارگیری سلاح که فاقد سابقه‌ی تقنینی است، قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح دارای سابقه طولانی است. از اصل (۸۷) قانون اساسی مشروطه ۱۲۸۶ ه.ش تا قانون تشکیل محاکم نظامی در سال ۱۲۹۹، یا قانون جزای نظامی ۱۳۰۱ و اداره دادرسی ارتش در سال ۱۳۰۶ و قانون اصول محاکمات نظامی ۱۳۰۷ ه.ش و قانون دادرسی و کیفر ارتش ۱۳۱۸ ه.ش و تا تصویب قوانین راجع به مجازات و جرایم نیروهای مسلح پس از انقلاب که در نهایت با تصویب قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح ۱۳۸۲ کلیه قوانین جزایی ماهوی قبل نسخ گردید^[۸۰].
قانون اخیر مصوب ۹/۱۰/۱۳۸۲ مجلس شورای اسلامی است که در (۱۳۷) ماده و (۵۱) تبصره است که شامل مواد عمومی، جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی، جرایم بر خلاف تکالیف نظامی، فرار از خدمت، گزارش خلاف واقع، تقلّب و دسیسه در امور نظام وظیفه و تصدیق‌نامه‌ها خلاف واقع، فروش و حیف و میل و واگذاری اشیائ نظامی و اموال نیروهای مسلح، سرقت، آتش زدن و تخریب و اتلاف، سوء استفاده و جعل و تزویر، ارتشاء، اختلاس و اخاذی، استفاده غیرقانونی البسه رسمی یا علایم و نشان‌ها و مدال‌های نظامی و سایر مقررات است.
بخشی از این قانون که جرایم علیه امنیت عمومی داخلی و خارجی یا جعل و کلاهبرداری، ارتشاء اختلاس ‌و… را شامل می‌‌شود تابع مقررات عمومی است که بررسی آنها نیازمند مطالعه جداگانه‌ای است. اما اهداف ما در این قسمت از بحث، مطالعه‌ی موادی است که در اثر آن به اشخاص حقیقی یا حقوقی خسارات مالی یا صدمات جسمانی منجر به تحقق مسئولیت مدنی مبتنی بر تقصیر پلیس، وارد می‌‌آید. مهم‌ترین این مواد عبارتند از: بند «ب» ماده (۳۳) [تعدی و تجاوز به جان و مال و ناموس مردم یا اموال عمومی یا سلاح]، ماده (۴۱) [تیراندازی بر خلاف مقررات]، ماده (۴۷) [ضرب و جرح نسبت به ما فوق]، ماده (۵۳) [ایراد صدمه بدنی و خسارت روحی و روانی به مردم و مجروح و خودداری از کمک به مصدومین و تصاحب اموال]، ماده (۵۴) [بی احتیاطی و بی‌مبالاتی منجر به خسارات جانی و مالی]، تبصره‌های ماده [گزارش خلاف واقع منجر به ایراد خسارت مالی یا صدمات جسمانی]، ماده (۸۵) [ایراد خسارت به اموال دولتی]، مواد (۱۰۱) و (۱۰۰) [استفاده غیر مجاز از مهر و منگنه و غیره]، ماده (۱۰۸) و (۱۱۰) [استفاده از درصدانه و…]، ماده (۱۱۷) [در خصوص کل مواد فصل]، ماده (۱۳۲) [محاکمه و خسارت]، ماده (۱۳۴) [تشریفات رسیدگی و مقام تعقیب].
همان طور که گفته شد قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح که مشتمل بر (۱۳۷) ماده و (۵۱) تبصره به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده است، راجع است به جرایم نیروهای مسلح و معاونان و شرکای آنان و به همین دلیل می‌‌توان ادعا کرد که وقوع همه‌ی این جرایم مبنای تقصیر جزایی کارکنان نیروهای مسلح از جمله کارکنان پلیس است و به تبع قصد و اراده آنان (عمد و علم) مسئولیت کیفری هم ایجاد می‌‌گردد. ولی مسئولیت کیفری هر چند که منجر به خساراتی به نظم عمومی یا اموال نیروهای مسلح یا مردم می‌‌گردد گاهی مبنای مسئولیت مدنی هم واقع می‌‌گردد و آن، در جایی است که صدمات جانی و مالی به افراد وارد می‌‌شود و یا به اموال دولتی (نیروهای مسلح) خساراتی وارد شود. شق دیگری هم متصور است. گاهی ارتکاب جرایم ممکن است مجازات جزای نقدی یا رد مال را در پی داشته باشد که این موارد را در مصادیق مسئولیت مدنی قلمداد نمی‌‌کنیم، زیرا اگر قایل به این باشیم که جزای نقدی (محکومیت) یا رد مال (که به نوعی جبران خسارت است) اعم از این که عین یا مثل قیمت باشد، باید بپذیریم که کلیه جرایم کیفری یا قریب به اتفاق این جرایم چنین نتیجه‌ای را در پی دارد. بنابراین در این بحث به موادی از قانون مجازات و جرایم نیروهای مسلح اشاره می‌‌شود که اساساً به خسارت مالی یا صدمات جانی به افراد یا خسارات مالی به دولت (نیروهای مسلح) منتهی شده است.
بررسی مواد قانونی مجازات و جرایم نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران بیانگر آن است که:

• تعداد شش ماده شامل بند «ب» ماده (۳۳) ، مواد (۴۱، ۴۵، ۴۷، ۵۳ و ۵۴) و بند «الف» ماده (۷۸) و دور تبصره‌ی آن راجع به صدمات جسمانی به افراد و سایر موادی که ذکر شد به خسارت مالی به اموال دولتی اختصاص دارد.

• مقنن علاوه بر این مواد، در ماده (۱۱۷) این قانون، حکمی کلی درباره‌ی خسارات و صدمات ناشی از ارتکاب جرایم مندرج در فصل دهم این قانون (ذیل عنوان سوء استفاده و جعل و تزویر) قید نموده که به موجب آن، ممکن است برای کارکنان نیروهای مسلح از جمله (سازمان پلیس) مسئولیت مدنی ایجاد شود.

• در ماده (۱۳۲) این قانون یک حکم کلی درباره جبران خسارت (شیوه‌ی جیران خسارت) و تشریفات دادرسی آورده شده است وسپس در ماده (۱۳۴) ، دادستان نظامی را مقام صالح برای مطالبه خسارت‌های مالی وارده به نیروهای مسلح می‌‌داند.

نگرشی در این مواد نشان می‌‌دهد که مسئولیت مدنی سازمان یا نیروهای مسلح ممکن است:

• در اثر صدمات جسمانی (اعم از قتل و ضرب و جرح) به افراد (شامل مردم، نگهبان و ما فوق یا نیروی تحت امر) مسئولیت کیفری و به تبع آن مسئولیت مدنی (دیه یا ارش) برای کارکنان محقق شود که این نوع مسئولیت، از نوع مسئولیت مدنی مبتنی بر تقصیر جزایی شخصی با حرفه‌ای است، خواه شخص در مقام مافوق باشد یا کارکنان عادی، آمر قانونی باشد یا غیر قانونی.

• در اثر ارتکاب جرم نسبت به اموال دولتی، مسئولیت مدنی هم محقق شود که این مسئولیت را می‌‌توان مسئولیت مدنی مبتنی بر تقصیر جزایی شخصی یا حرفه‌ای دانست.

• در موارد اندکی، مقنن بیان نموده که «اگر بر اثر بی‌احتیاطی و بی‌مبالاتی منجر به صدمات جسمانی» یا «بی احتیاطی و بی‌مبالاتی منجر به ایراد خسارت به اموال دولتی وارد شود موجب مسئولیت کیفری و مدنی است. (ماده ۸۵) .

۶- تعجیز : مانند :
لا تعرضَنَّ لِجعفر مُتشبِّهاً بِندی یدیـهِ فلَسـتَ مِـن أنــدادِه
برای جعفرشبیه ومانندی در بخشش دستانش جستجو نکن ، تو از همگنان او نیستی .

۷- تهدید : مانند : لا تمتثل أمری ( امرم را اطاعت نمی کنی )
۸- تحقیر : مانند :
لا تشترِ العَبدَ إلّا و العصا مَعَهُ إنَّ العبیدَ لأنجاسٌ مَناکیدُ
متنبـی در هجو کافـور می گوید : برده را جز با عصایش خریداری نکـن ، همانا برده هـا انسانهـای کـم خیـر و
پستی هستند ( با ضرب شلاق اصلاح می شوند )
(أمین و الجارمی ، ۱۳۷۶ش، صص۱۸۵و۱۸۶)
طوقان از اغراض خبری این شیوه نیز در ایراد منظور خود بی بهره نیست :
۱- لا تقل أینَ جسمُه وَ اسمُهُ فـی فـم الزمَن ( ابراهـیــم ط . ، ۲۰۰۵ م ،
ص۲۷۳)
از کجایی جسمش نپرس در حالی که نامش بر زبان زمانه جاری است .
معنای مجازی : التماس
۲- لا ترجُ عفواً مِن سواه هــــــــو الإلــــــــه ( هــمــــان ، ص۲۸۵)
امید بخشش از غیر او نداشته باش ، او پروردگار است .
معنای مجازی : ارشاد
۳- یا بائعَ الأرض لَم تحفِل بِعاقبهٍ وَ لا تعَلَّمتَ أنَّ الخصمَ خدّاعُ ( همان ، ص۲۹۳)
ای زمین فروش برای این فرجام جشن وپایکوبی نکن ، در حالی که نمی دانی دشمن بسیارحیله گر است.
معنای مجازی : ارشاد
۴- لا تسلـنی یـــا فــؤادی عَـــن هــنـــــــاء ( همان ، ص۵۲۵)
دل من ایام رفاه و خوشی را از یادم مبر .
معنای مجازی : تمنّی
۲, ۳. استفهام : طلب علم درباره امری که معلوم نیست با یکی از ادات استفهام مانندهمزه
که درطلب تصوّرو تصدیق کاربرد دارد ، مثلا : أ کاتبٌ أنت أم شاعرٌ؟ ( تونویسنده ای یا شاعر؟ )
و أ یزرعُ القطن فی الجزائر ؟ ( آیا پنبه در الجزائر کاشت می شود ؟ ) ویا هل که با آن فقط طلب
تصدیق می شود : هل تنام الطیور فی اللیل ؟ ( آیا پرندگان در شب می خوابند ؟ )
و دیگر ادات استفهام مانند : متی ، أیّان ، کیف ، أین ، أنّی ، کم ، أیّ .
معانی مجازی استفهام را به ترتیب زیر می توان برشمرد :
۱- نفی : مانند :
إلی مَن أشتکی ؟ وَ لِمَن أناجی إذا ضاقت بمـا فیهـا الصــدور ؟
ابوفراس در مرگ مادرش چنین می گوید : به چه کسی شکایت ببرم ؟ و از چه کسی کمک بخواهم وقتی که
همه سینه ها به تنگ آمده اند ؟!
۲- تعجب : مانند این بیت شوقی :
ما أنت دنیا ؟ أ رؤیا نائم ؟ أم لیل عُرس ؟ أم بساط سلاف ؟
دنیا تو چیستی ؟ رؤیای یک انسان خوابیده یا یک شب عروسی یا بساط شراب ؟
۳- تمنّی : مانند :
یا طیورالمساءِ هل مِن سبیلٍ تصل النفس بالیالی الشهیده ؟
ای پرندگان شامگاه ، آیا راهی وجود دارد که این نفس را به شبهای به شهادت رسیده برسانید ؟
۴- تقریر : مانند : « ألم نشرح لک صدرک » ( الإنشراح : ۱)
۵- تعظیم : مانند:
إذا القوم قالوا:من فتی؟خلت أننی دُعیت ، فلم أکسل وَ لم أتبلَّدِ
وقتی قوم فریاد زدند : جوانمرد کیست ؟ گمان کردم مرا می خوانند ، پس تنبلی نورزیدم و حماقت ننمودم .
۶- تحقیر : مانند : ما هذا ؟ ( این چیست ؟ ) اگر با لحنی تحقیر آمیز همراه باشد .
۷- إستبطاء : طلب چیزی که زمان وقوع آن فاصله زیادی با پرسشش دارد مانند : کم
إنتظرتک ؟ ( چقدر منتظرت ماندم ؟ )
۸- إستبعاد : مانند :
مَن لی بإنسان إذا أغضبته و جهلتُ کانَ الحلمُ ردَّ جوابهِ
آن انسانی که اگر من خشمگین شوم و نادانی ورزم پاسخ او صبر باشد کجاست ؟
۹- إنکار : مانند :أتأکُلُ أوتدخنُ فی شهر الصیام ؟ ( آیا درماه روزه ، می خوری وسیگارمی کشی ؟ )
۱۰- تهکم : مانند :
أفی کلّ یوم ذا الدمستق مقدم قفاه علی الأقدام للوجه لائم ؟

کاویک تی و همکاران (۲۰۰۳) تحلیل یافته‌ها نشان داد که ضعف دانشجویان در عنصر استفاده از ابزار مدیریت زمان می‌باشد.
لینک و همکارانش (۲۰۰۶) در تحقیق خود به این نتیجه رسیدند که مدیریت زمان یک فاکتور مناسب برای پیش‌بینی میزان موفقیت دانش‌آموزان سال دوم راهنمایی می‌باشد به طوری که مدیریت زمان در موفقیت دانش‌آموزان تأثیر بسزایی دارد و سال دوم راهنمایی بهترین دوره برای آموزش مدیریت زمان به دانش‌آموزان بوده است.

مکان (۱۹۹۵) در تحقیق خود به این نتیجه رسید که مدیریت زمان باعث پیشرفت تحصیلی و ارتقاء سلامت روان آنها می‌شود.
واگر (۱۹۸۱) لازمه مدیریت موفق زمان را برنامه‌ریزی دقیق، نوشتن اهداف، سازماندهی زمان برای رسیدن به برنامه‌ها می‌داند.
کرامر در تحقیقات خود دریافته است که زنان در استفاده از وقت شان کارآمدتر هستند. همچنین ولیز(۱۹۹۳) در پژوهش خود دریافت که بین مردان و زنان در استفاده از مدیریت زمان تفاوت وجود دارد.
همانطور که از تحقیقات صورت گرفته ملاحظه می‌شود وجود متغیرهای متعددی در فرایند مدیریت کردن زمان مؤثر هستند که در افراد مختلف و با شرایط خانوادگی، محیطی و فرهنگی متفاوت می‌باشد ولی آنچه که در همه تحقیقات که در آن اشاره شد امکان آموزش مدیریت زمان به افراد در سنین رشدی از جمله نوجوانان می‌باشد باید به آن توجه ویژه شود. همچنین طبق بررسی‌های پژوهشگر، تحقیقی که به طور مستقیم در مورد مهارت مدیریت زمان در نوجوانان و جوانان باشد انجام نشده و هیچ یک از پژوهش‌های مذکور به مهارت مدیریت زمان در نوجوانان و جوانان نپرداخته‌اند. از این رو پرداختن به این موضوع در قشر عظیم نوجوانان و جوانان کشور، به عنوان تحقیق اولیه و بدیع، اهمیتی قابل توجه دارد.
فصل سوم
روش تحقیق
مقدمه
تحقیق تلاشی است در جهت حقیقت‌یابی و فهم مجهولات. پایه هر علمی، روش شناخت آن است. روش تحقیق، مجموعه‌ای از قواعد، ابزار و راه‌های معتبر و نظام یافته برای بررسی واقعیت‌ها، کشف مجهولات و دستیابی به راه‌حل مشکلات است.
تحقیق به عنوان یک فرایند علمی از اصول و قوانین مشخصی پیروی می‌کند و این اصول در رویکردهای مختلف علمی شیوه‌های خاص خود را دارد. آنچه که بعد از هر پروژه پژوهشی بیشتر از همه جلب توجه می‌کند نتایج به دست آمده از تحقیق انجام شده است. اما کسانی که با شیوه‌های تحقیق در علوم انسانی به طور عام و علم روانشناسی به طور خاص آشنایی دارند، می‌دانند که شیوه انجام یک تحقیق، گذشته از اینکه چه نتیجه‌ای در برداشته باشد، اگر اغراق نباشد، شاید بتوان مدعی شد که مهمترین اصل در هر طرح پژوهشی است. هر ساله تحقیقات زیادی با عناوین مختلف در دانشگاه‌ها، نهادها و سازمان‌های گوناگون انجام می‌گیرد، اما به کرات مشاهده می‌شود که بسیاری از اصول و راهکارهای علمی در فرایند این طرح‌های پژوهشی نادیده گرفته شده و براساس نتایج آن، تصمیمات و قضاوت‌های سوگیرانه‌ای گرفته می‌شود.
بیان عبارت فوق به این معنی نیست که این تحقیق مبرا از هرگونه نقص و اشکال است و هیچکس در هر مرتبه علمی هم که باشد نمی‌تواند چنین ادعا کند که یک طرح پژوهشی را بی‌نقص به پایان رساند، چرا که کاستی‌ها و نقایص، جزء جدا نشدنی در هر کوشش علمی است که فعالیت‌های بعد از آن اشکالات و کاستی‌های آن را برطرف می‌کند و به فرایند تبدیل شدن فرضیات به نظریه و در نهایت تبدیل شدن به یک اصل علمی کمک می‌کند. هدف از ذکر این نکته یادآوری اهمیت و جایگاه شیوه اجرای تحقیق است که بدون توجه و رعایت اصول مشخص آن نمی‌توان به نتایج به دست آمده از یک تحقیق اعتماد کرد.
در این فصل به توضیح روش تحقیق در پژوهش حاضر و جزئیات آن پرداخته می‌شود، به طوری که ابتدا کلیاتی در خصوص جامعۀ مورد پژوهش، روش نمونه‌گیری، حجم نمونه و سپس ابزار اندازه‌گیری، روایی پرسشنامه و پایایی پرسشنامه مورد بررسی و ارزیابی قرار خواهد گرفت. در پایان نیز روش تحقیق و روش‌های آماری به کار رفته مورد بررسی قرار گرفته است.
روش تحقیق
روش مورد استفاده در این تحقیق، توصیفی و از نوع پیمایشی بوده است. پیمایشی^[۷۷] یکی از روش‌های جمع‌ آوری داده‌هاست که در آن اطلاعات از طریق افرادی که پاسخگو نامیده می‌شوند و به سؤالات پاسخ می‌دهند گردآوری می‌شود. از این روش که بیش از هر روش تحقیق دیگری در مطالعات علوم اجتماعی و روان‌شناسی مورد استفاده قرار می‌گیرد می‌توان در انواع مطالعات اکتشافی، توصیفی، تبیینی و ارزشیابی استفاده کرد.
وجود تکنیک‌های بسیار زیاد برای اجرای تحقیق پیمایشی، آن را به یک ابزار چند منظوره تبدیل کرده است. با این حال، تمام پیمایش‌ها در چند خصوصیت مشترکند. نخست نوعاً مشتمل بر جمع‌ آوری داده‌ها از نمونه بزرگی از افرادند، از این رو تعمیم‌پذیری یافته‌های پیمایش یکی از جنبه‌های مثبت این روش است. دوم در تمام پیمایش‌ها پاسخگویان باید به تعدادی سؤال پاسخ دهند. این سؤال‌ها ممکن است در مورد نگرش‌ها، باورها یا انتظارات از آینده باشد. با این حال داده‌های پیمایشی عمدتاً همان چیزی هستند که مردم در پاسخ به سؤال محقق می‌گویند (بیابانگرد، ۱۳۸۸).
جامعه آماری:
یکی از گام‌های اساسی در انجام هر تحقیق تعیین و تعریف دقیق جامعه‌ای است که نمونه تحقیق از آن جامعه انتخاب می‌شود و قرار بر این است که یافته‌های تحقیق به آن جامعه خاص قابل تعمیم باشد. زمانی می‌توان یافته‌های یک تحقیق را به جامعه مورد نظر تعمیم داد که به درستی تعریف شده باشد، منظور از تعریف کردن جامعه، محدود ساختن جامعه نامحدود از طریق یک تعریف روشن و دقیق است. جامعه آماری این تحقیق را نوجوانان و جوانان ۱۲ تا ۳۰ سال شهر تهران تشکیل داده‌اند.
نمونه و روش نمونه‌گیری:
نمونه آماری این تحقیق را ۸۵۶ نفر از نوجوانان و جوانان دختر و پسر ۱۲ تا ۳۰ سال شهر تهران تشکیل می‌دهد که به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای انجام شده است. انتخاب این روش به دو دلیل انجام شده است:
نبود چارچوب نمونه‌گیری مناسب^[۷۸] :به منظور استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی ساده یا طبقه‌ای، فهرست کامل از واحدهای آماری مورد نیاز است به طوری که لازم است نام و نشانی همه نوجوانان و جوانان تهرانی در دسترس باشد، حال اگر به جای چنین فهرستی، صرفاًٌ فهرست خانواده‌ها یا بلوک‌های ساختمانی وجود داشته باشد، نمونه‌گیری تصادفی ساده یا طبقه‌ای قابل اجرا نخواهد بود و باید از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای استفاده کرد.
کاهش هزینه و زمان اجرا:دلیل دیگر استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای، کاهش هزینه و زمان اجرا می‌باشد. گاهی با وجود چارچوب مناسب، همچنان از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای استفاده می‌شود. زیرا در این روش با رجوع به یک بلوک، چندین خانوار که در نزدیکی هم قرار دارند قابل دسترسی هستند. این امر باعث می‌شود که با مدت زمان صرف وقت و هزینه کمتر به اطلاعات مورد نیاز دست یافت.
افرادنمونه در شهر تهران با بهره گرفتن از روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شده اند به این ترتیب می باشد:در مرحله نخست تعدادی از بلوک های شهر تهران انتخاب می شوند.سپس در مرحله دوم با بهره گرفتن از متغیر اصلی طرح،تعداد و شماره بلوک خانوارهای نمونه در هر یک از بلوک ها مشخص می شود.در مرحله سوم هر یک از خانوارهای انتخاب شده،پرسشگر با پاسخگویی که۱۲ تا۳۰ سال می باشد مصاحبه می کند.
جامعه آماری تعریف شده را به صورتAمجموعه بلوک های ساختمانی داخل شهر تهران مطابق با سرشماری سال ۸۵ مرکز آمار ایران به تعداد۳۲۰۹۹NA= وBمجموعه افراد ۱۲ تا ۳۰ سال از خانوارهای ساکن در بلوک های ساختمانی تهران در نظر گرفتیم.چارچوب نمونه گیری به طور خلاصه در دو مرحله تعریف می شود:نخست،مجموعه بلوک های ساختمانی مطابق نتایج سرشماری سال ۸۵ در تهران و دیگری فهرست خانوار های ساکن بلوک های سرشماری که برابر با فرم مشخصات، تهیه و تنظیم می شود.
پس از اینکه بلوک های ساختمانی مناطق تهران مشخص شد، پژوهشگران آموزش دیده مرکز تحقیقات صداوسیما با مراجعه به درب منازل ساکنین این مناطق، نسبت به پرسیدن سؤالات پرسشنامه از نوجوانان و جوانان اقدام نمودند که از مناطق ۲۲ گانه تهران تعداد۸۵۶ نفر دختر و پسر نوجوان و جوان، به صورت تصادفی انتخاب و سعی شد نسبت پسران به دختران در نمونه‌گیری رعایت شود.
حجم نمونه:
بر اساس انجام محاسبات زیر با بهره گرفتن از فرمول کوکران تعداد نمونه انتخاب شده در این تحقیق ۸۵۶ نفر می باشد.:
۹۶/۱=t ، ۲۵/۰=^۲s 025/0=d حاشیه خطا و تعدادجامعه آماری ۳۱۹۲۸۴۵ نفر می باشد . همانطور که مشاهده می شود حجم نمونه لازم در این بررسی ۸۵۶نفر می باشد.
ابزار اندازه‌گیری:
برای انجام این تحقیق از پرسشنامه مدیریت زمان که محقق با همکاری آقایان دکتر سعدی‌پور (عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی)، خوشگویان فرد (دانشجوی دکتری علامه طباطبایی) و همچنین چند تن از کارشناسان حیطه روانشناسی ،نوجوانان و جوانان نهایی شده است، ابتدا از طریق پایلوت نمونه ۵۰ نفری انجام شد و بعد از جمع‌ آوری اطلاعات این پرسشنامه با آلفای کرونباخ ۷/۰ به دست آمد و بعد از اصلاحات اندکی، پرسشنامه نهایی شد و اجرا گردید. این پرسشنامه دارای ۳۷ سؤال که ۶ سؤال آن مربوط به صداوسیما و ۳۰ سؤال از نوع مقیاس لیکرت می‌باشد، سؤال‌های (۳۶-۲۹-۲۵-۲۴-۲۱-۱۸-۱۷-۱۲-۸-۷) شاخص برنامه‌ریزی را اندازه‌گیری می‌کنند. سؤال‌های (۳۵-۳۳-۳۱-۲۷-۲۰-۱۹-۱۵-۱۴-۱۳-۱۱-۱۰) شاخص هدف‌گذاری را اندازه‌گیری می‌کنند. سؤال‌های (۳۲-۳۲-۳۰-۲۸-۲۶-۲۳-۲۲-۱۶-۹)شاخص اولویت‌گذاری را اندازه‌گیری می‌کنند.
نمره‌گذاری پرسشنامه مدیریت زمان:
در پرسشنامه مدیریت زمان، مدیریت زمان حاصل برآیند نمره سه شاخص هدفگذاری، اولویت‌بندی و برنامه‌ریزی می‌باشد که برای به دست آوردن نمره هر شاخص، مجموعه نمرات گویه‌ها بر تعداد آنها تقسیم می‌شوند. میزان نمره در هر شاخص، نشان‌دهنده میزان بکارگیری آن توسط پاسخگویان است.
پایایی این پرسشنامه ۶۸/۰ تا ۹۱/۰ و ضریب آلفای آن بین ۷۰/۰ تا ۹۰/۰ می‌باشد.
اعتبار علمی:
در تهیه پرسشنامه سعی شده است از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و منابع موجود ، با الهام از پرسشنامه‌هایی که به نوعی شباهتی به موضوع تحقیق دارند از جمله پرسشنامه خاکی و مقیمی استناد شد.
روایی:
روایی، مربوط به این سؤال است که آیا سؤال واقعاً آنچه را که باید اندازه‌گیری کند (بسنجد) اندازه‌ می‌گیرد یا خیر؟ در واقع سؤال مربوط به روایی توجه ما را به این نکته جلب می‌کند که تا چه حد وسیله سنجش و ابزار اندازه‌گیری واقعاً مفهوم مورد نظر را سنجیده است نه چیزهای دیگر را. (پاشا شریفی ۱۳۷۹).در این تحقیق برای تعیین روایی پرسشنامه از روش روایی صوری (شکلی) و روایی محتوایی استفاده شده است.جهت تعیین اعتبار صوری پرسشنامه توسط تعدادی از اساتید دانشگاه‌ها و مدیران متخصص و مسلط به موضوع تحقیق، تأیید شد. همچنین در مرحله پیش آزمون نسبت به بررسی روایی محتوایی پرسشنامه اقدام شد که اصلاحات شکلی برای مفهوم‌سازی جملات و عبارات و اصلاحات محتوایی برای سنجش ارتباط پرسش‌ها با هدف‌های تحقیق انجام شد.
پایایی:
منظور از پایایی یک وسیله اندازه‌گیری آن است که اگر شناسه‌ها و متغیرهای مورد سنجش یا همان وسیله (پرسش‌ها) تحت شرایط مشابه کراراًٌ اندازه‌گیری شوند، نتایج یکسانی حاصل می‌شود. و در این تحقیق ابتدا در یک نمونه ۵۰ تایی با بهره گرفتن از روش آلفای کرونباخ (فرمول زیر) و نرم‌افزار SPSS استفاده شد، با پایایی (۷/۰) اندازه‌گیری شد.
که بعد از اجرای نهایی پایایی پرسشنامه ۷۸/۰ به دست آمد.
روش تجزیه و تحلیل داده‌ها:
پس از جمع‌ آوری پرسشنامه‌ها و استخراج داده‌ها، ابتدا اطلاعات به صورت کدهایی بر روی برگه‌های مخصوص درج گردید، سپس اطلاعات کدگذاری شده به کامپیوتر داده شد و به کمک نرم‌افزار آماری (SPSS) آنالیز صورت گرفت. خروجی کامپیوتر در قالب جداول و نمودارهای توصیفی ارائه شد ، در انتها متغیرهای پژوهش براساس تجزیه و تحلیل تفسیر شد. برای تعیین رابطه میانگین نمرات مقیاس‌های مورد بررسی با متغیر سطوح جنسیت از آزمون T مستقل و همچنین برای تعیین رابطه بین متغایرهای سن، تحصیلات و طبقه اقتصادی و اجتماعی و خرده مقیاس‌های پرسشنامه مدیریت زمان از آزمون تحلیل واریانس یک راهه استفاده شد.
روش اجرا:
۱)روش انتخاب بلوک های نمونه: با توجه به اینکه نمونه گیری نظام مند به هنگامی که واحدهای جامعه آماری به صورت افزایشی برحسب متغیر مورد بررسی مرتب شده باشند،برآورد پارامتر جامعه را با دقت بیشتر از نمونه گیری تصادفی ساده انجام می دهد، نخست کلیه ۳۲۰۹۹ بلوک ساختمانی را برحسب تعداد خانوار به صورت افزایشی تنظیم و فاصله نمونه گیری یعنی dرا به صورت زیر حساب کردیم. ۱۰۰ = ۳۲۱ / ۳۲۰۹۹ =N/n= d
سپس با انتخاب عدد سه رقمی از جدول اعداد تصادفی، عدد ۰۰۱ برگزیده شد ، انگاه با اضافه کردن عدد۱۰۰ به عدد ۱ شماره ۱۰۱ انتخاب می شودوباز با اضافه کردن عدد ۱۰۰ به شماره جدید شماره ۲۰۱ و به همین ترتیب به بلوک های نمونه با شماره های زیر مشخص شده اند
۳۲۰۹۹ … و ۱،۱۰۱،۲۰۱
۲)روش انتخاب خانوار دربلوک نمونه:برای انتخاب خانوار در هر بلوک نمونه نخست تعداد خانوار ( آخرین شماره خانوار) را نوشتیم و آن را در ۰۳/۰ ضرب کردیم. بدین ترتیب، تعداد خانواری که باید مورد پرسش قرار گیرند به دست آمد.سپس تعداد خانوار بلوک مورد نظر را برتعداد خانوار نمونه تقسیم کردیم . عددی که به دست می آید “طول فاصله نمونه گیری” خوانده می شود که آن راباید با حرفd نشان داد. سپس جدول اعداد تصادفی ، یک عدد با رعایت تعداد ارقام موجود در عدد d و تعداد ستون یا سطر انتخاب شده ، استخراج می کنیم. برای پیدا کردن خانوار نمونه بعدی، طول فاصله نمونه گیری d را به عدد مبدا با شماره اولین خانوار نمونه انتخاب شده اضافه می کنیم. باز هم d را به شماره خانوار دوم اضافه می کنیم، خانوار سوم مشخص می شود. این عمل آن قدر ادامه داده شد تا کلیه واحدهای نمونه انتخاب شوند. به این ترتیب یک نمونه گیری خوشه ای ۳ مرحله ای دارای مراحل زیر است:
۱-انتخاب ۳۲۱ بلوک از ۳۲۰۹۹ بلوک شهر تهران
۲-انتخاب ۳ درصد از خانوارهایی که در مرحله اول، فهرست برداری شده اند و در جامعه آماری این تحقیق نیز صدق می کنند.

شاخص وضعیت^[۱۱۵]

رهبری تحول آفرین

۰٫۹۹۰

۱٫۰۱۰

۰٫۰۴۲

۱۱٫۸۰۳

رهبری تبادلی

۰٫۸۰۶

۱٫۲۴۱

۰٫۰۲۹

۱۴٫۱۶۳

رهبری عدم مداخله گر

۰٫۸۶۹

۱٫۱۵۰

۰٫۰۱۲

۲۲٫۱۵۳

در جدول فوق ضریب تولرانس که بین (۰) تا (۱) نوسان دارد، نشان می‌دهد که متغیرهای مستقل تا چه اندازه رابطه خطی با همدیگر دارند. هرچه مقدار تولرانس نزدیک‌تر به عدد ۱ باشد میزان هم‌خطی کمتر است و برعکس، هرچه مقدار تولرانس به عدد صفر نزدیکتر باشد، نشان می‌دهد که میزان هم‌خطی بالاست.
شاخص دیگر، عامل تورم واریانس است که از تقسیم عدد (۱) بر مقدار تولرانس حاصل می‌شود. هرچه مقدار عامل تورم واریانس از عدد (۲) بزرگتر باشد، میزان هم خطی بیشتر است. نتایج شاخص عامل تورم واریانس نیز مؤید این نکته است که بین متغیرهای مستقل هم‌خطی پایینی وجود دارد. بنابراین بر اساس نتایج بدست آمده می‌توان گفت که میان متغیرهای مستقل هم‌خطی پایینی وجود دارد و این بدین معنی است که متغیرهای مستقل با یکدیگر همپوشانی ندارند.

۴-۴ مدل سازی معادلات ساختاری
در پژوهش حاضر با بکارگیری آزمون معادلات ساختاری، فرضسیات مبتنی بر تاثیر انواع سبک های رهبری بر رضایت شغلی و سپس تاثیر رضایت شغلی بر فراموشی سازمانی هدفمند مورد آزمون قرارگرفت. این کار علاوه بر اینکه قدم نهایی تحلیل عاملی تأییدی است، از طریق شاخص های برازش مدل، اعتبار مدل مفهومی پیشنهاد شده را نیز نشان می‌دهد.
۴-۴-۱ تحلیل عاملی
تحلیل عاملی^[۱۱۶] یک فن آماری است که در روانشناسی، علوم اجتماعی و مدیریت کاربرد فراوان دارد. در حقیقت استفاده از تحلیل عاملی در تعدادی از شاخه‌های علمی، به ویژه شاخه‌هایی که در آن‌ها از آزمون و پرسشنامه استفاده می‌شود لازم و ضروری است. تحلیل عاملی از تعدادی فنون آماری ترکیب شده و هدف آن آسان (ساده) کردن مجموعه‌های پیجیده داده‌ها است. در علوم اجتماعی و مدیریت از تحلیل عاملی معمولاً برای همبستگی بین متغیرها استفاده می‌شود که در این جا آن را توضیح می‌دهیم.
تعریف ضریب همبستگی: همبستگی اندازه (شاخص) عددی درجه توافق میان دو مجموعه نمره است این شاخص از ۱+ تا ۱- تغییر می‌کند. ۱+ بیانگر توافق کامل، صفر بیانگر عدم رابطه و ۱- بیانگر عدم توافق کامل است. یکی از ویژگی‌ها مهم همبستگی‌ها در علوم اجتماعی، قدرت پیش‌بینی یک مجموعه نمره با بهره گرفتن از مجموعه نمره دیگر است.
تعریف ماتریس همبستگی: ماتریس همبستگی، مجموعه‌ای از ضرایب همبستگی بین تعدادی از متغیرها است و دارای یکسری فرض‌هاست، که در ادامه تبیین می‌شود:
فرض بر این است که هر متغیر با خودش همبستگی کامل دارد.
زواید^[۱۱۷] زیادی در ماتریس وجود دارد، بدین معنا که هر درایه دوبار در ماتریس ظاهر می‌شود.
تحلیل عاملی برای ساده کردن چنین ماتریس‌هایی طراحی شده است. با پنج متغیر، ماتریسی با ۲۵ درایه شکل می‌گیرد که نگهداری آن در ذهن بسیار دشوار است. در تحقیقی وسیع با حدود ۱۰۰ متغیر، تعداد ۱۰۰۰۰ تا همبستگی خواهیم داشت که بدون استفاده از شیوه‌های ساده‌سازی این گونه ماتریس‌ها قابل فهم نخواهند بود.
در یک ماتریس بزرگ از همبستگی‌ها، منطقی است بپرسیم که چه چیزی ممکن است این همبستگی‌ها را تبیین کند منظور ما عامل‌ها هست. تحلیل عاملی با درآوردن یکسری عامل‌ها از درون ماتریس همبستگی، ماتریس‌های همبستگی را ساده می‌کنند.
تعریف عامل: اساساً عامل، بعد یا سازه‌ای^[۱۱۸] است که روابط (بین) میان مجموعه‌ای از متغیرها را به صورت خلاصه مطرح می‌کند. در تعریفی دیگر عامل، سازه‌ای است که عملاً از روی (یا به وسیله) بارهای عاملی^[۱۱۹]‌اش تعریف می‌شود.
تعریف بارهای عاملی: همبستگی یک متغیر با یک عامل را بار عاملی می‌گویند.
۴-۴-۱-۱ بار عاملی
قدرت رابطه بین عامل (متغیر پنهان) و متغیر قابل مشاهده بوسیله بار عاملی نشان داده می‌شود.
بار عاملی مقداری بین صفر و یک است. اگر بار عاملی کمتر از ۰٫۳ باشد رابطه ضعیف درنظر گرفته شده و از آن صرف‌نظر می‌شود. بارعاملی بین ۰٫۳ تا ۰٫۶ قابل قبول است و اگر بزرگتر از ۰٫۶ باشد خیلی مطلوب است.
بار عاملی در معادلات ساختاری با λ نشان داده شده می‌شود. در تحلیل عاملی متغیرهائی که یک متغیر پنهان (عامل) را می‌سنجند، باید با آن عامل، بار عاملی بالا و با سایر عامل‌ها، بار عاملی پائین داشته باشند. در نرم‌افزار لیزرل بار عاملی از طریق گزینه Standardized solution از لیست Stimates محاسبه می‌شود.
جهت بررسی معنادار بودن رابطه بین متغیرها از آماره آزمون t یا همان t-value استفاده می‌شود. چون معناداری در سطح خطای ۰٫۰۵ بررسی می‌شود. بنابراین اگر میزان بارهای عاملی مشاهده شده با آزمون t-value از ۱٫۹۶ کوچکتر محاسبه شود، رابطه معنادار نیست که در نرم افزار لیزرل با رنگ قرمز نمایش داده خواهد شد.
اگر هم آزمون کای مربع یا  و هم آزمون‌های تناسب ثانوی نشان دادند که مدل به طور کافی متناسب است، به سمت مشخص کردن عوامل مدل تناسب شده حرکت کرده و بر روی این عوامل تمرکز می‌کنیم.
در این مرحله، تخمین‌های فردی پارامترهای آزاد براساس تفاوت‌ها آن‌ها از ارزش صفر (H₀ و سطح معناداری) مشخص شده برای آن‌ها، مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. نسبت تخمین به خطای استاندارد در یک آماره‌ای بنام z یا t، توزیع می‌شود و می‌بایستی این نسبت در Z از ۹۶/۱ بیشتر باشد و در آزمون T باید  و یا  باشد تا این تخمین‌ها از لحاظ آماری معنادار شوند.
آزمون‌ها و مقایسه تخمین پارامترها و همچنین نمایش آنها مستلزم تخمین‌های استاندارد شده‌^[۱۲۰] است. به همین علت در این مرحله، تخمین‌های غیراستاندارد که عمدتاً به مقیاس^[۱۲۱] خود وابسته هستند را به تخمین‌های استاندارد شده‌ای که وابسته به مقیاس خود نیستند تبدیل می‌کنیم. این کار تا حدودی برازش و پارامترهای مدل را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
این مرحله (SEM)، دقیقاً شبیه استاندارد کردن ضرایب رگرسیون در SPSS است.
۴-۴-۱-۲ تفسیر و معنای عامل‌ها
تفسیر و معنای عامل‌ها به شرح ذیل است: